آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما
آجر نما، آجر نسوز نما

اطلاعات فنی

لیست مقالات این گروه :

:: نشریه 55 بخش پنجم
:: فصل بیست و چهارم نشریه 55
:: فصل بیست و پنجم نشریه 55
:: فصل بیست و ششم نشریه 55
  
نشریه 55 بخش پنجم
  
فصل بیست و چهارم نشریه 55

فصل بیست و چهارم  تخریب، تعمیر و بازسازی

1-24 کلیات و گستره کار
کیفیت ساختمانهای آجری، اسکلت فلزی، بتن آرمه، چوبی و نظایر آنها اعم از اینکه بزرگ یا کوچک باشند، در مرحله طرح و اجرا به رعایت پاره ای مسائل فنی که به دانش رشته های مختلف ساختمان بستگی دارد، ارتباط پیدا می ک ند، بدیهی است عدم توجه به اصول طراحی و معماری، مبانی محاسباتی، ضوابط تأسیساتی و بالاخره اجرا، ساخت و نگهداری 1، و نیز استفاده از مصالح نامرغوب، اشکالاتی را درپی خواهد داشت که ساختمان را پیش از موقع نیازمند به تعمیر می سازد . به طور کلی اهم عواملی که موجبات تعمیر ساختمانها را فراهم می آورند عبارتند از:
-1 سپری شدن عمر طبیعی مصالح مورد مصرف در ساختمان که می توان به اختصار آن را پیر شدن 2 مصالح نامید.
-2 عوامل محیطی مانند سیل، زلزله، نزولات جوی، باد، آفتاب، تغییرات درجه حرارت و سایر موارد که اهمیت کمتری دارند.
-3 انفجار، آتش سوزی، خرابیهای ناشی از جنگ و بالاخره خرابکاری عمدی و یا سهل انگاری.
-4 تغییر شرایط بهره برداری، به عنوان مثال چنانچه از ساختمان مسکونی که برای افرادی معدود طراحی و ساختهشده و سربار آن نباید از حد معینی تجاوز نماید، به عنوان واحد اداری، آموزشی یادرمانی استفاده شود، بهره برداری مستمر و مکرر از اطاقها، سرویسها و آبریزگاهها و احتمالاً ساختن تیغه ها و حتی دیوارهای جدا کننده به ضخامت ده سانتیمتر و بیشتر در نقاط مختلف ساختمان، ممکن است خرابیهای زود هنگام و پیش بینی نشده ای را به کل بنا تحمیل نماید.
-5 وقفه های بی مورد پیش بینی نشده و گاه پیش بینی شده در حین ساخت که طبعاً انسجام کار راکاهش می دهد . این موضوع به ویژه در فصل سرما و یخبندان، آثاری نامطلوب روی مصالح و. قسمتهای ساخته شده بنا بر جای می گذارد که عمر مفید ساختمان را کوتاه و موجبات تعمیر واشکالات بعدی را نیز فراهم می آورد.
-6 عدم رعایت مشخصات فنی اعم از کاربرد مصالح نامرغوب و به کار گماردن افراد ناوارد به کار، این موضوع به ویژه در کارهای کوچک که انجام آزمایشهای منظم و مکرر مقرون به صرفه و عملی نیست، مصداق دارد . از طرف دیگر نظارت در این قبیل ک ارها یا اعمال نمی گردد و یا به طور مقطعی و ناقص صورت می گیرد که این موضوع خود تعمیرات پیش از موعد را اجتناب ناپذیرمی سازد. با توجه به مراتب یاد شده به شرح تخریب و تعمیر قسمتهای مختلف ساختمان می پردازیم.

2-24 روشهای اجرایی در فصول مختلف کاری

به منظور حفظ و نگهداری ساختمان و افزایش عمر مفید آن باید پرونده ای شامل توضیحات وچگونگی اجرا از شروع تا پایان ساخت بنا، نقشه های اجرایی و در صورت امکان مشخص کردن مکانهای قطع اجرای کار به دلایل مختلف و چگونگی اجرای تأسیسات مکانیکی و برقی ساختمان تهیه گردد، تا در زمانهای مختلف که به علل گوناگون اشکالاتی در بهره برداری از ساختمان به وجود می آید، از پرونده مذکور استفاده و نسبت به تعمیرات بنا اقدام گردد . وجود چنین پرونده ای سبب اجرای تعمیرات اصولی و صرف هزینه ای کمتر در زمانی کوتاه و مشخص خواهد شد.

1-2-24 تخریب و اصلاح عملیات خاکی و شنی
اگر در محوطه مجموعه های ساختمانی، کارگاهها، کارخانجات و نظایر آنها قسمتهایی از سواره رو یا پیاده رو وجود داشته باشد که به هر علت روی آنها پوشش آسفالت یا بتن انجام نشده باشد، ممکن است با مرور زمان و در اثر ترافیک سنگین و سبک در سواره رو و حتی ع بور و مرور افراد در پیاده روها و نیز تأثیرعوامل جوی و غیر از اینها در مساحت محدودی از محوطه، مصالح شنی روسازی چسبندگی خود را ازدست داده و از سطح خیابان و یا پیاده رو جدا شوند و در نتیجه فرورفتگیهایی در سطح نمایان گردد . برای تعمیر این فرورفتگیها باید قبلا بررسی دقیقی به عمل آید تا علل بروز اشکالات یاد شده معین گردد،
ظهور این فرورفتگیها معمولاً به علت یکی از معایب زیر است:
الف: عدم هدایت آب از سطح محوطه به خارج و ماندن آب به حالت راکد در پاره ای از نقاط
ب: عدم انتخاب مصالح با دانه بندی مناسب برای روسازی محوطه
پ: کافی نبودن ضخامت زیرسازی و روسازی محوطه
معایب یاد شده را باید به طرق زیر مرتفع نمود:

1-1-2-24 نحوه رفع معایب

الف: اگر نقایص پدید آمده ناشی از عدم هدایت آب از سطح محوطه، باقی ماندن آب در کنار آن و یابالا بودن سطح آب زیرزمینی باشد، در این صورت باید ا بتدا با انجام عملیات زهکشی، آب را از این قسمتها دور و سپس اقدام به تعمیر روسازی نمود.
ب: اگر خرابی منحصر به سطح محدودی از محوطه و به علت کاربرد مصالح با دانه بندی نامناسب باشد، باید مصالح نامناسب را برداشت و به جای آنها مصالح با دانه بندی مناسب پخش نمود، باید دقت شود که در این قبیل لکه گیریها مصالح مصرفی حتی الامکان از مصالحی باشد که در سایر قسمتها پخش شده است.
پ: اگر ضخامت زیرسازی محوطه کافی نباشد، برای جبران کمبود ضخامت باید از مصالح جدید که با دانه بندی مصالح قبلی هماهنگی داشته باشد، استفاده و مصالح جدید روی سطح
زیرسازی، پخش و کوبیده شود.

2-1-2-24 چگونگی اجرای تعمیرات
1-1-2- مشاهده می گردد که نقایص روسازی شنی محوطه در موارد الف و ب مذکور در بند 24موضعی است و برای تعمیر آنها باید حفره ها را به شکل هندسی منظم درآورده و داخل آنها را کاملاً تمیزو خشک کرده و پس از آن مخلوط مناسب را در ضخامتهای حداکثر 7 الی 8 سانتیمتر پخش نمود، برای تراکم در نقاط با اهمیت مثل سواره روها از غلتک دستی موتوری و در پیاده روها چنانچه امکان استفاده ازغلتک دستی نباشد، از تخماق استفاده می شود . لازم به توضیح است که اگر ضخامت زیرسازی محوطه کافی نباشد، باید پس از شخم سطحی محوطه مصالح لازم را در لایه هایی به ضخامت تقریبی 15سانتیمتر با گریدر، پخش و با غلتک مناسب کوبید، درصد کوبیدگی نسبی لازم برای تعمیرات موضعی وقشر تقویتی توسط دستگاه نظارت تعیین می گردد.

2-2-24 تخریب و اصلاح سطوح آسفالتی
برای تعمیر سطوح آسفالتی ابتدا باید عیب کار را تشخیص داد، مهمترین عیوب این سطوح عبارتند از: گودالها و حفره ها 1 نشست آسفالت در اثر خرابی زیرسازی 2 ترکهای آسفالت 3 موج و شیارهای طولی و عرضی 4 بیرون زدن شن از آسفالت 5 (جدا شدن سنگدانه ها از آسفالت) رو زدن قیر 6در قسمتهای بعد به طور اختصار به شرح چگونگی به وجود آمدن این معایب و روش اصلاح آنهامبادرت می شود.

1-2-2-24 گودالها و حفره ها
این گودالها در اثر عوامل زیر به وجود می آیند:
الف: کافی نبودن کوبیدگی آسفالت
ب: وجود نقاط ضعف در زیرسازی
پ: کافی نبودن قیر در آسفالت
این گودالها خطری برای عبور و مرور به شمار می روند و اگر به فوریت مرمت نشوند، توسعه پیداکرده و به علت نفوذ آب و سرایت رطوبت به زیرسازی و یخبندان، خرابیهای بزرگتری را موجب می شوند،از این رو باید به محض پیدایش گودال در محوطه، آن را لکه گیری نمود . نحوه عمل به ترتیب زیر است :
ابتدا باید مصالح معیوب داخل گود را برداشت، اطراف گودال و کف آن باید تا حدودی که به قشر محکم و قابل قبول برسد، کنده شود، در صورتی که زیرسازی، معیوب و مرطوب باشد، باید مصالح آن را خارج کرد و مقطع آن را به شکل منظم هندسی درآورد و دیواره حفره را قائم ساخت . مصالح جایگزین قسمتهای کنده شده از جنس قشر اساس و ضخامت هر لایه حدود 5 سانتیمتر می باشد که به وسیله تخماق دستی کوبیده می شود . این زیرسازی را تا حدی بالا می آورند که از سطح آسفالت به اندازه ضخامت آسفالت موجود و یا 5 سانتیمتر (هرکدام بزرگتر باشد) پایین تر قرار گیرد.MC پس از اینکه محل تعمیر شده تمیز و خشک شد، باید کف و اطراف آن را با قشر نازکی از قیر 2آغشته نمود، به قسمی که اتصال مخلوط لکه گیری را با کف و جدار گود تأمین نماید، در این مرحله اگرقیر اضافی به کار رود، بعداً از داخل مخلوط لکه گیری و کناره های آن به بیرون سرایت می کند، پس ازآغشته شدن کف و جدار به ترتیب فوق، مخلوط لکه گیری را در داخل گودال می ریزند و بسته به وسعتآن به وسیله تخماق دستی، غلتک دستی و یا غلتکهای صفحه ای لرزان می کوبند . این مخلوط باید به اندازه ای در داخل گود ر یخته شود که پس از کوبیدن به اندازه ضخامت قشر آسفالت و حداکثر 5میلیمتر از سطح آسفالت مجاور بلندتر باشد تا بعداً زیر چرخهای سنگین وسائط نقلیه همتراز سطح آسفالت گردد.

2-2-2-24 نشست آسفالت در اثر خرابی زیرسازی

در بعضی از نقاط که زیرساز ی یا خاکریز جاده، خوب کوبیده نشده و یا برای عبور لوله های آب، گاز،کابل و نظایر آن، محل مذکور کنده شده ولی در بازسازی آن دقت نشده، بعداً در زیر ترافیک به تدریج متراکم می گردند و در نتیجه سطح آسفالت نشست می کند . نشست آسفالت ممکن است بدون ترک خوردگی باشد، ول ی از آنجا که اختلاف سطح برای ترافیک ایجاد اشکال می کند، باید نسبت به مرمت آن اقدام نمود . در صورتی که نشست آسفالت خیلی زیاد و گسترده باشد، باید قشر آسفالت را تراشید و پس از پر کردن و کوبیدن زیر آن، مجدداً قشر آسفالت را تکرار نمود، ولی اگر شکست زیاد نباشد، باید آن را با مخلوط لکه گیری پیش ساخته، به نحوی که در مورد پر کردن گودالها گفته شد، پرنمایند.

3-2-2-24 ترکهای آسفالت
مهمترین ترکهای آسفالت عبارتند از:
 ترکهای طولی و عرضی 1
 ترکهای پوست سوسماری یا موزائیکی 2
 ترکهای جمع شدگی 3
 ترکهای هلالی شکل 4
روش مرمت هریک از ترکها، به اختصار به شرح زیر است:
الف: ترکهای طولی و عرضی
این ترکها همان طور که از نامشان پیداست، تقریباً به موازات محور راه و یا عمود بر آن ایجادمی شوند، علت ایجاد این ترکها جابه جایی زیرسازی، انقباض زیرسازی در سرمای شدید و یا تورم بعضی از مصالح به کار برده شده در خاکریز بدنه راه می باشد . هرگاه ترکهای طولی و عرضی عریض باشند و خطر نفوذ آب و ایجاد یخبندان در فصل زمستان محتمل باشد، باید فوراً آنها را با پر نمود و روی آنها را با ماسه خیلی نرم و یا خاک سنگ پوشانید و پس از اینکه قیر MC قیر 2جذب مصالح شد ، ماسه های زائد را جارو نمود . قبل از ریختن قیر، باید داخل ترکها را از گردوخاک
و مواد زائد پاک کرد، برای این منظور می توان از هوای فشرده و یا از برسهای مویی زبر استفاده کرد.باید دقت نمود که از مصرف قیر بیش از حد احتراز شود، در غیر این صورت قیرهای زائد در اطراف ترک پخش شده و پس از ریختن ماسه، سطحی ناهموار ایجاد می نماید.
ب: ترکهای پوسته سوسماری یا موزائیکی
این ترکها به صورت چند ضلعیهای کوچکی به شکل نقش روی پوست سوسمار ایجاد می شوند، دراکثر موارد علت موزائیکی شدن آسفالت، عدم مقاومت کافی قشرهای زیرین و یا ع دم تکافوی ضخامت آسفالت است، برای ترمیم آنها باید آسفالتهای ترک خورده را برداشته و قشرهای زیرین را که اغلب آب در آنها نفوذ نموده است، بیرون آورد و با مصالح مرغوب زیرسازی پر کرد و خوب با مخلوط لکه گیری پیش ساخته، به نحو ی که در بند MC کوبید و پس از اجرای پریم کت با قیر 2
1-2-2-24 گفته شد، آن را پر کرد.
پ: ترکهای جمع شدگی
این ترکها روی سطح آسفالت چند ضلعیهای بزرگی را تشکیل می دهند که به هم متصل هستند، علت به وجود آمدن آنها، بیشتر کمبود قیر در مخلوط آسفالت و یا شکنندگی نوع قیر مصرفی است
می باشد. « ب» و اصلاح این ترکها مانند ردیف
ت: ترکهای هلالی شکل
این ترکها به علت عدم چسبندگی قشر آسفالت گرم به زیرسازی آن و یا در اثر نچسبیدن قشرهای آستر و رویه به یکدیگر، ایجاد و در نتیجه در اثر فشار افقی حاصله از حرکت چرخهای وسائط نقلیه ظاهر می شوند، برای مرمت این قبیل ترکها باید آسفالت اطراف ترک را آنقدر برداشت تا چسبندگی2، آماده و با -2- کافی بین آسفالت و سطح زیرین آن مشاهده شود و آنگاه گودال را برابر بند 24 پریم کت و سپس با مخلوط لکه گیری پیش ساخته، پر نمود و خوب کوبید. MC

4-2-2-24 موج و شیارهای طولی و عرضی

موج عبارتست از پ ستی و بلندیهایی که به شکل سینوسی و اکثراً به صورت یکنواخت و منظم در سطح آسفالت ایجاد می شوند . مهمترین علل ایجاد موج وجود قیر اضافی در مخلوط آسفالت، دانه بندی غیرصحیح مواد سنگی، وجود مصالح گردگوشه به مقدار غیر مجاز و بالاخره خوب کوبیده نشدن آسفالت است. شیار در سطح آسفالت به علت عدم وجود قیر کافی و یا دانه بندی ناصحیح مواد سنگی به وجود می آید. طریقه اساسی مرمت قسمتهای موجدار و شیاردار، کندن آسفالت و تجدید آن با رعایت مشخصات آسفالت است.
5-2-2-24 بیرون زدن شن از آسفالت
بیرون زدن شن از آسفالت عبارتست از جدا شدن تدریجی مواد سنگی از مخلوط آسفالت که علت آن کمبود قیر در آسفالت تهیه شده و یا حرارت زیاد در هنگام پخش آن می باشد . در صورتی که بیرون زدن شن جزئی باشد و معایب دیگری در سطح آسفالت مشاهده نشود، می توان با پخش لایه نازکی از قیربدون پخش مواد سنگی روی آن رفع عیب نمود، این طریقه را اصطلاحاً سیل کت ابری 1 MC مایع 2می نامند.

6-2-2-24 رو زدن قیر
این عیب در اثر وجود قیر زائد در مخلوط آسفالت به وجود می آید و در هوای مرطوب و بارانی سطح راه را لغزنده می سازد و برای ترافیک خطرناک است، برای مرمت آن می توان در فصولی که هوا گر م است با پخش سنگ شکسته و یا ماسه دانه بندی شده روی سطح آسفالت و کوبیدن آن به دفعات توسط غلتکهای سنگین، قیرهای زائد را جذب نمود، هرگاه مقدار قیر بیرون زده خیلی زیاد باشد و یا هوا کاملاً گرم نباشد، باید سطح آسفالت را خراشید و مقداری سنگ شکسته به آن اضافه نمود و آن را خوب کوبید.

3-2-24 تخریب و اصلاح عملیات رنگ آمیزی
توصیه می شود، همواره قبل از تجزیه شدن سطوح رنگ آمیزی شده مجدداً آن سطوح نقاشی شوند، تعیین زمان مجدد نقاشی به نوع رنگ مصرف شده، میزان آماده سازی سطح برای پذیرش رنگ اولیه، تعداد لایه های رنگ آمیزی شد ه و همچنین آب و هوای محیط بستگی دارد . چگونگی شرایط محیط نظیر نور آفتاب، درجه حرارت و بالاخره رطوبت، روی عمر رنگ اثر می گذارد و این اثر بستگی مستقیم به شدت و ضعف و چگونگی تماس سطح با شرایط مذکور دارد . عملیات نگهداری و رنگ آمیزی سطوح نقاشی شده، اعم از تمیز ک ردن یا نقاشی مجدد . باید به صورت مرتب و منظم انجام شود . اگر روی رنگ کهنه ای که ترک خورده و پوسته شده رنگ جدیدی بزنند، احتمال خراب شدن رنگ جدید نیز وجود خواهد داشت. بدین جهت در برخی از موارد، باید نسبت به زدودن رنگهای مختلف از روی سطح گوناگون اقدام نمود، در اینجا ابتدا به ذکر طریقه زدودن رنگهای مختلف و سپس به شرح چگونگی اجرای کار در مورد سطوحی که احتیاج به آماده سازی دارند، پرداخته و پس از آن به بیان چگونگی تعمیرات و بالاخره
نحوه تمیز کردن رنگها مبادرت می شود.

1-3-2-24 زدودن رنگهای مختلف از روی سطوح گوناگون
الف: رنگ پلاستیک
رنگ پلاستیک از جمله رنگهای امولسیونی است که می توان آن را با آب گرم نرم کرد و سپس به وسیله لیسه آن را از جای خود برداشت . اگر قرار است مجدداً در محل قبلی رنگ آمیزی صورت گیرد، باید با سمباده آثار باقیمانده رنگ کهنه به طور کامل از میان برداشته شود.
ب: رنگ لعابی
اگر شستن و پاک کردن بعضی از انواع رنگهای لعابی به علت جذب آنها در سطوح گچی با آب مشکل باشد، می توان این سطوح را با کاغذ سمباده سایید و تمیز کرد . چنانچه زدودن رنگ با وسایل دستی نیز با مشکل مواجه شود، می توان از دستگاه مکانیکی مانند برسه ای سیمی چرخنده و یا سمباده برقی استفاده نمود.
پ: رنگ روغنی روی چوب
چنانچه دستگاه نظارت اجازه زدودن رنگ روی چوب مثلاً با اطوی داغ را ندهد و یا اساساً نتوان رنگ را با این قبیل وسایل پاک کرد، باید از مواد شیمیایی استفاده نمود . یکی از این مواد محلول سود سوزآو ر ( 25 %) است، بدین ترتیب که به کمک یک قلم مو محلول را روی رنگ خراب شده می مالند، سود سوزآور روغن خشک شده رنگ را صابونی می کند، بدین ترتیب پس از چند بار مالیدن محلول، رنگ روغنی نرم می شود و می توان به وسیله چاقو، کاردک یا لیسه رنگ را جدا نمود، پس از جدا کردن رنگ باید محل برداشت رنگ را با آب شست و حتی بهتر است کمی محلول اسید استیک، اسید کلریدریک و یا سرکه را با آب مخلوط کنند تا اگر در منافذ چوب مقادیری محلول سود مانده باشد، خنثی شود . علاوه بر سود رنگبرهای دیگری نیز در بازار موجود است که هنگام مصرف آنها باید دس تور کارخانه سازنده را رعایت کرد . رنگبرهای حلال را ابتدا بایدبه صورت قشر نازکی روی تمام سطح رنگ به کار برد و سپس سطح را برای مدت زیادی که ممکنست چند ساعت باشد به حال خود گذاشت تا رنگ کاملاً نرم شود . هنگام استعمال رنگبرها باید هوای محل مصرف دائماً تهویه شود . بعضی از رنگبرها دارای مواد سمی هستند و باید از تماس آنها با پوست و چشم جلوگیری شود . بعد از تمیز کردن رنگ با لیسه باید سطح را با محلول
الکل سفید و یا آب کاملاً پاک نمود، چون ذرات رنگ باقیمانده بر نقاشی بعدی اثر مخرب دارند . معمولاً سطوحی را که به وسیله رنگ برها تمیز شده اند، باید قبل از نقاشی مجدد به وسیله کاغذ سمباده کاملاً تمیز نمود.
ت: رنگ روغنی روی آهن
بیان « پ» رنگ روغنی روی سطوح آهنی را می توان به وسیله مواد شیمیایی مطابق آنچه در بند گردید زدود و اگر به هر علت استفاده از ماده شیمیایی مجاز نباشد، می توا ن رنگ را با شعله چراغ اساتیلن سوزانید، سوزاندن رنگ در یک سطح قائم، باید از پایین به بالا و با حرکت یکنواخت انجام شود تا رنگ نرم شده و بسوزد تا بتوان آن را به کمک چاقوی مخصوص از سطح کار جدا کرد . سرعت حرکت دستگاه سوزاننده رنگ طبق نظر نقاش ماهر تعیین می شود، ولی این سرعت باید چنان باشد که رنگ به آسانی از سطح جدا گردد، موقع جدا کردن قطعات رنگ از سطح فلز، باید دقت شود که خراش در سطح ایجاد نشود.
ث: سطوح اندود شده سیمانی
اگر سطوح اندود شده سیمانی با رنگ روغنی رنگ آمیزی شده باشند، باید آنها را سایید تا سطح صافی به دست آید . برای زدودن رنگ اندودهای سیمانی، نباید از روش حرارت دادن استفاده شود، زیرا این عمل موجب ترک خوردن اندودها می گردد.از رنگبرهای قلیایی نیز نباید استفاده کرد، زیرا ممکن ست این مواد به وسیله اندود جذب شده و بعداً اثر نامطلوبی روی رنگ جدید بگذارند . علاوه بر ساییدن این سطوح که با روشهای مختلف امکانپذیر است، می توان از حلالهای آلی نیز طبق توصیه کارخانه سازنده این حلالها استفاده نمود.
ج: زدودن لاک الکل
برای زدودن لاک می توان از مایع تربانتین و یا حلالهایی مانند بنزن، تولوئن، اتر، استون و گاهی از مخلوط من اسب آنها استفاده کرد . از مخلوط 2 قسمت آمونیاک و یک قسمت تربانتین نیز می توان برای پاک کردن رنگ لاک الکل استفاده نمود.لاک روی چوب را نباید با چراغ سوزاند، زیرا علاوه بر اینکه ممکنست باعث آسیب دیدن چوب شود، به احتمال زیاد روی رنگ بعدی ایجاد لکه می نماید.
2-3-2-24 آماده سازی سطوحی که احتیاج به نقاشی مجدد دارند
در برخی از موارد ممکنست بعضی از قسمتهای سطوح نقاشی شده، احتیاج به عملیات آماده سازی مخصوصی داشته باشند که مهمترین آنها به شرح زیر است:
الف: پاک کردن خزه ها، گلسنگها و جلبکها
قسمتهای خارجی ساختمان که ر نگ آمیزی شده اند و رنگ آنها ریخته است، طبعاً دارای خلل و فرج هستند و می توانند محل مناسبی برای ریشه گیاهانی از قبیل لایه های ضخیم خزه یا رگه ولکه هایی از جلبک باشند، این گیاهان را می توان با محلولی از سیلیکات فلوراید از بین برد و پس ازخشک شدن آنها را با برس سیمی از روی سطح، تمیز و پاک کرد و سپس نسبت به تعمیر نقاشی اقدام نمود.
ب: پاک کردن کپک
هنگام بررسی به منظور تعمیر سطوح نقاشی قدیمی ممکن ست مشاهده شود که سطوح پوشیده شده با رنگ پلاستیک، رنگ لعابی یا روغنی و غیره کپک زده اند، به ویژه در مورد دیوارهای نمنا ک و اماکنی که برای مدتی خالی بوده و هواکش نداشته اند و یا دائماً در مجاورت بخار آب قرار داشته اند، ممکنست این اشکال دیده شود . کپکها معمولاً به رنگ سیاه و یا رنگهای دیگر بوده و به صورت لکه های انفرادی یا گروهی در رو یا زیر لایه رنگ ظاهر می شوند، برای جلوگیر ی از رشد مجدد کپکها بر روی سطوحی که قرار است نقاشی آنها تجدید شود باید : منشأ رطوبت را از بین برد و سطوح مرطوب را تا حد امکان قبل از نقاشی خشک کرد. تهویه محل را در صورت لزوم بهبود بخشید. رنگ کپک زده را از سطح جدا کرد. سطح مورد نظر را با ماده ضدعفونی شستشو داده و قبل از نقاشی مجدد کاملاً خشک نمود.

4-2-24 تخریب و اصلاح عملیات آجرکاری

ساختمانهای آجری مانند دیگر ساختمانها در اثر حوادث یا عدم رسیدگی منظم و همچنین در نتیجه وجود نارسایی در طرح و محاسبه و ساخت، ممکنست آسیب ببینند . علاوه بر موارد مذکور دی وارهایی که در معرض رطوبت قرار می گیرند ولی دارای عایقبندی نیستند، ممکنست بر اثر رطوبت به مرور زمان بپوسند و از مقاومت آنها کاسته شود.رطوبت در دیوار نفوذ کرده و چون آجر دارای خاصیت موئینگی است آب را می مکد و در خود نگه می دارد. ملات بین آجرها اگر ملات مقاو می نباشد، در اثر خیس خوردن از بین رفته و کم کم لای آجرهاخالی شده و آجر شروع به لق شدن کرده و بالاخره می افتد، در اثر افتادن آجرها از حجم دیوار کاسته شدهو مقاومت آن کم می شود . آجرهای ماشینی پس از رسیدن رطوبت به آن در فصل زمستان یخ زده و پس از گرم شدن هوا آجر خرد شده و تکه هایی از آن جدا می گردد، علاوه بر اینها موارد دیگری نیز موجبات تعمیر را فراهم می نماید که اهم آنها عبارتند از:
الف: نشست نامتجانس که ممکنست به علل گوناگون در طول عمر ساختمان رخ دهد و موجبات ترک خوردگی دیوارها را فراهم آورد.
ب: در مواردی که دیوار محوطه بدون پیش بینی درز انبساط ساخته شده باشد، تغییر درجه حرارت موجبات ترک خوردگی و تغییر شکل آجرکاری را فراهم می آورد.
پ: آتش سوزی
آتش سوزی بسته به شدت آن باعث پوسته شدن آجر و ترک خوردگی آن می گردد . به ویژه خنک شدن ناگهانی آجرکاری، ضمن خاموش کردن آن با آب، احتمال صدمات بیشتر را فراهم می آورد .
به علاوه، انبساط تیرها و ستونهای فولادی شکافهای موجود را عریض تر می کند و یا ترک خوردگی جدیدی را به وجود می آورد.
ت: ترکهای بین دیوار حیاط و دیوار ساختمان ناشی از نشست نامساوی، در صورتی که درز انبساط پیش بینی نشده باشد.
موارد دیگری نیز وجود دارد که به منظور رعایت اختصار از ذکر آنها خودداری می شود. تعمیر آجرکاری بسته به اهمیت به ترتیب زیر تقسیم بندی می شود:
 تعمیرات جزئی که پی آمد خرابی یک یا دو آجر در دیوار است و ممکنست آجرهای آلوئکی را نیز شامل بشود.  تعمیرات اساسی مانند تعویض آجرهای یک ستون یا دیواربرداشتن دیوار از یک محل و وصل دو اطاق و یا دو فضا به یکدیگر و یا گشودن پنجره در یک دیوارتعمیر طاق ضربی در مواردی که دور آن کم و یا بدون دور باشد.

1-4-2-24 تعمیرات جزئی دیوارهای آجری

اگر یک یا چند آجر در نقط ه ای از دیوار آجری شکسته یا خراب و یا به علت آلوئک زدن نیازمند به تعویض باشند، ابتدا باید با قلم و چکش اطراف آجرها را خالی و پس از آن آجر مورد نظر را از جای خود خارج و ملات داخل حفره را کاملاً تمیز نمود، به طوری که در درون آن، هیچگونه ملات اضافی باقی نماند. برای کار گذاشتن آجرهای نو، اول ملات را در کف محل کنده شده به ضخامت ملات اولیه، پهن و یک ردیف آجر را در محل خود کار می گذارند و شمشه را در امتداد آجرها طوری قرار می دهند که دو سر شمشه روی آجرهای از پیش نصب شده و وسط شمشه روی آجرهای تازه نصب شده قرار گیرد . روی آجرها نیز باید تراز و در امتداد یکدیگر قرار گیرند . بقیه ردیفهای آجرکاری را نیز به همین طریق نصب می کنند. برای پر کردن آخرین درز بین آجر نو و آجرهای از پیش نصب شده، از نوک کمچه سیمانکاری و یا از قلم بندکشی استفاده می شود و ملات را در داخل درز قرار می ده ند. پس از آن بسته به مورد به ترمیم اندودکاری و یا بندکشی آجرها مبادرت می شود.
2-4-2-24 تعمیرات اساسی که منجر به تعویض آجرهای یک ستون یا دیوار می گردد.
الف: تخریب کامل و تعویض قسمتی از ارتفاع یک ستون آجری ابتدا باید ارتفاع محل تعویض آجرها، مشخص و یک خط ترا ز با گچ رنگی در چهار طرف ستون رسم شود . پس از آن اگر مقطع ستون مربع باشد، دو ضلع متقابل از آن و اگر مربع مستطیل باشد، دو ضلع بزرگتر آن را انتخاب کرده و بالای خط تراز را به ارتفاع و عمق تقریبی 10 تا 15 سانتیمتر از یک طرف ستون با قلم و چکش خالی می کنند . سپس یک تیرآهن یا چهارتراش از چوب مقاوم که طول آن لااقل دو برابر بعد بزرگتر ستون و با سطح مقطع مناسب باشد با تأیید دستگاه نظارت، انتخاب و آن را در محل کنده شده قرار می دهند و بالای آن را با گچ زنده محکم می کنند، به قسمی که گچ تمام فضای بین تیرآهن یا چهارتراش و ف ضای فوقانی کنده شده را پر کند و پس از آن دو طرف چوب یا تیرآهن افقی نصب شده را روی دو عدد شمع قرار می دهند . شمعها را کمی 20× کوتاهتر از ارتفاع لازم در نظر گرفته و زیر پایه آنها را یک عدد تخته به مقطع تقریبی 4سانتیمتر و طول لازم و دو عدد گوه قرار می دهند . در طرف دیگر ستون نیز به همین نحو عمل
می شود. دو تیرآهن یا دو الوار طرفین را به هم مهار می کنند و در نهایت 4 عدد شمع در چهار گوشه پایه قرار می گیرد و چهار سر الوار یا تیرآهن روی شمعها و پایه های شمعها هرکدام توسط دو عدد گوه روی تخته های افقی روی کف قرار می گی رند و پس از اطمینان از محکم بودن کار، یک ردیف آجرهای زیر تیر افقی را با قلم و چکش به آرامی کنده و وقتی زیر تیر با احتیاط خالی شد،بقیه دیوار را خراب کرده و پس از تمیزکاری ستون را تجدید بنا می کنند . وقتی ارتفاع ستون به محل استقرار تیرهای افقی رسید، فاصله بی ن دو ستون قدیمی و نوساز را در محلهایی که بین تیرهای افقی قرار گرفته، با آجر و گچ زنده پر می کنند . پس از دو سه روزی که ستون افت خود را انجام داد، تیرهای افقی را یکی بعد از دیگری از جای خود خارج و جای آنها را با آجر و گچ زنده پر می کنند. باید از بیرون آوردن دو عدد تیر افقی به طور همزمان جداً خودداری شود و خارج نمودن دومین تیر افقی مؤکول به پر کردن جای اولین تیر خارج شده گردد . پیمانکار باید اجرای کار را به اشخاص مجرب و ورزیده که تجربه چنین کارهایی را داشته باشند، واگذار نماید و برای ایمنی افراد شاغل نهایت دقت را معمول دارد.
ب: تخریب کامل و تعویض قسمتی از ارتفاع یک دیوار آجری که دو طرف آن قابل دسترسی باشند. در یک دیوار طولی که قرار است سرتاسر آن خالی و آجرکاری آن نوسازی شود، ابتدا خطوط ترازیرا که باید آجرها در حد فاصل آنها تعویض شوند، تعیین می کنند و با گچ رنگ ی خطی روی دیوار،ترسیم و سپس با تیشه بنایی در یک گوشه دیوار اندود را می تراشند تا آجرکاریها مشخص گردند، با 20 سانتیمتر، باز و پس از × قلم و چکش هر 60 الی 70 سانتیمتر در طول دیوار سوراخی به ابعاد 20 اینکه سوراخها با دقت آماده شد، الوارهایی از چوب مقاوم با تأی ید دستگاه نظارت انتخاب می کنند،1 متر بیشتر از ضخامت دیوار باشد . الوارها را از سوراخها عبور داده / به طوری که طول آنها حدود 5و دو سر آنها را روی دو عدد شمع چوبی قرار می دهند . شمعهای چوبی باید به کمک دو گوه روی20 سانتیمتر قر ار گیرند . پس از اطمینان کامل از × تخته های افقی به سطح مقطع حدود 4 شمع گذاری، یک ردیف از آجرها را در زیر خط تراز ترسیم شده با احتیاط با قلم و چکش از جای خود خارج، و پس از آن شروع به تخریب دیوار می نمایند . پس از آنکه دو سه رج از دیوار خراب شد،برای احتیاط سطح زیرین قسمت بالای دیوار را با گچ زنده اندود می کنند . پس از آن بقیه دیوار،تخریب و بعد از تمیزکاری، ساختمان دیوار تجدید می گردد.وقتی ارتفاع دیوار به زیر سوراخهایی که شمع گذاری شده است رسید، فاصله بین دو دیوار قدیمی و نوساز را در محلهایی که بین شمعها قرار گرفته با آجر و گچ زنده پر می نمای ند و پس از یکی دو روزکه دیوار افت کرد، شمعها و چهارتراشها را جمع آوری و سوراخهای آن را با آجر و گچ زنده، پر و پس از آن نسبت به اندود دیوار اقدام می نمایند . در اینجا نیز اجرای کار باید به افراد ورزیده و با تجربه سپرده شود . اضافه می نماید چنانچه به ساختمان دیوار مورد نظر اطمینان زیادی نباشد،می توان دو عدد ناودانی روی الوارهای داخل دیوار قرار داد و توسط ملات گچ زنده آنها را به دیوارمتصل نمود . اضافه کردن دو ماهیچه گچی در طرفین دیوار و در قسمت فوقانی ناودانیها مطابق کروکی زیر ضرورت دارد
.پ: تخریب کامل و تعویض قسمتی از ارتفاع دیوار آجری که یک طرف آن در دسترس باشد.در این حالت می توان حفره ها را تا حدود نصف ضخامت دیوار و حداقل به عمق ده سانتیمتر ایجاد نمود و شمعها را به طور مایل به شکلی که یک سر شمع در سوراخ روی دیوار و سر دیگر آن روی تخته باشد، در محل قرار داد و روی شمع را با گوه و گچ زنده محکم کرد . اگر وضعیت دیوار از لحاظ ضخامت اجازه دهد، می توان به اندازه حدود 10 سانتیمتر در ارتفاع و 10 سانتیمتر در عرض سرتاسر دیوار را کند و یک چوب گرد یا ناودانی در طول محل کنده شده به طور افقی قرار داد و سپس شمعهای مایل را برابر آنچه در بالا ذکر شد، در جای خود قرار داد . ذکر این نکته ضرورت دارد که در این حالت به منظور جلوگیری از خطر ریزش، سقفی که دیوار باربر در زیر آن قرار گرفته، بهتر است قبل از اجرای عملیات، زیر سقف را مطابق کروکی زیر شمع بندی کنند.
ت: تخریب و تعمیر دیوار در صورتی که تمام قسمتهای دیوار که باید تعمیر شود، در یک ارتفاع نباشد. در این حالت بسته به ملات و جنس مصالح دیوار، آن را به قطعات مساوی و طولهای حدود 60 تا 70 سانتیمتر تقسیم می کنند و با احتیاط کامل ابتدا قسمت یک را تا ارتفاع لازم، تخریب و بازسازی می نمایند. پس از آن نسبت به تعمیر قسمتهای 3 و 5 و 7 و ... اقدام می گردد . پس از خاتمه تعمیر قسمتهای نامگذاری شده فرد، تخریب و تعمیر قسمتهای زوج انجام می گردد.
ث: تعمیر و بازسازی سقف طاق ضربی که دارای دور کم و یا بدون دور و یا دور معکوس هستند. چنانچه به هر علت دور طاق ضربی بسته به دهانه یا باری که روی آن قرار می گیرد، کمتر از میزان لازم باشد، ابتدا آجرهای طاق ترک برمی دارند و پس از آن احتمال خرابی کلی و صدمات مالی وجانی وجود دارد.در این حالت باید ابتدا بارهای زنده روی کف محل مذکور را به محل دیگری انتقال داد و از رفت وآمد و سکونت احتمالی افراد جلوگیری نمود، پس از آن با احتیاط کامل حداکثر 3 تا 4 رج ازآجرهای طاق را تخریب و پس از طاق زنی مجدد با دور مطلوب، فاصله بین طاق و کفسازی راکاملاً با ملات مقاوم، پر و به اصطلاح مهر گردد . عملیات باید به همین ترتیب ادامه یابد تا طاق معیوب کلاً تخریب و بازسازی شود . در این حالت باید دقت نمود که اگر طاق قدیمی فاقد میل مهار باشد، مهاریهای مناسب را آماده و با جوش یا پیچ و مهره به طور اصولی دو عدد تیرآهن طرفین طاق را به یکدیگر متصل نمود . این عملیات باید توسط افراد خبره و با نهایت احتیاط انجام گردد.
ج: برداشتن دیوار از یک محل، وصل دو اطاق و یا دو فضا به یکدیگر و یا گشودن در و پنجره در یک دیوار در این حالت ابتدا ابعاد در و یا پنجره را تعیین، و بر روی دیوار، محل آن را با گچ ترسیم می کنند، دو عدد تیرآهن، به عنوان نعل درگاه با نظر دستگاه نظارت انتخاب می شود، به ترتیبی که طول آنها حداقل 60 سانتیمتر بلندتر از عرض در یا پنجره باشد . تیرآهنهای نعل درگاه را با ضدزنگ رنگ آمیزی می کنند، بسته به تشخیص دستگاه نظارت و حداقل در دو نقطه از تیرآهنهای نعل درگاه و در راستای یکدیگر برای عبور یک میلگرد دو س ر رزوه به قطر حداقل 14 میلیمتر سوراخ تعبیه می شود . محل نصب تیرآهنها را روی دیوار، مشخص و شیاری که عمق آن حداقل 10سانتیمتر و طول و ارتفاع آن کمی بیشتر از طول و ارتفاع نعل درگاه باشد، در محل دیوار با قلم وچکش ایجاد می کنند و تیرآهن نعل درگاه را در آن قرار می دهند و پس از تراز کردن آن را با گچ زنده محکم می کنند . همین عملیات در مورد تیرآهن دوم نعل درگاه و در طرف دیگر دیوار انجام می شود، میله های دو سر رزوه را در محلهای از قبل تعیین شده قرار داده و با مهره و واشر مناسب آن را محکم می نمایند و پس از آن نسبت به ت خریب محل در یا پنجره، اقدام و بعد از تمیزکاری و با اندازه گیری از کف، محل شاخهای چارچوب را خالی کرده و چارچوب را در محل خود نصب می کنند.

5-2-24 تخریب و اصلاح نماسازی

چون موضوع تخریب و اصلاح نماسازی بسیار گسترده است، برای سادگی به شرح تخریب و اصلاح نماهای م تداول تر شامل عملیات آجر نما، اندود گچ برای دیوارهای داخلی و نماهای بتنی به طور مجزا مبادرت می شود و در مورد نماهای بتنی به شرح ترمیم نمای بتنی ساختمانهای نوساز اکتفا می گردد.

1-5-2-24 تخریب و اصلاح نمای آجری
اگر تعدادی از آجرهای نما شکسته و یا لب پریده با شند، به قسمی که عدم تعویض آنها لطمه زیادی به زیبایی نمای ساختمان وارد سازد، باید نسبت به تعویض آنها اقدام گردد . بدین منظور ابتدا باید با قلم و چکش اطراف آجر را خالی و سپس آجر شکسته را از جای خود بیرون آورند، داخل حفره های آجر را کاملاً تمیز کرده، آجر نما ر ا در صورت لزوم تیشه داری و آب ساب کرده و به نحوی که در تعمیر آجرکاری توضیح داده شد، سر جای خود قرار دهند . بعد از نصب آجر باید بندکشی با دقت انجام شود . با افزایش کمی سیمان سفید به ملات ماسه سیمان، می توان رنگ ملات نو را با ملات کهنه هماهنگ ساخت.

2-5-2-24 تخریب و اصلاح سفیدکاری

برخی اوقات سفیدکاری نما به علت رطوبت پشت دیوار یا آب دادن سقف تغییر رنگ می دهد . برای اصلاح آن باید ابتدا نسبت به رفع عیب، اقدام و عایقکاری پشت دیوار یا سقف اصلاح گردد . پس از تعمیر آجرکاری در صورت لزوم، و خشک شدن محل، بسته به اینکه اندو د زیر سفیدکاری کاهگل و یا گچ و خاک باشد، باید ترتیبی اتخاذ گردد که اندود قسمت تعمیر شده با بقیه همگن باشد تا بعداً ترک نخورد . پس از اینکه اندود گچ و خاک و یا کاهگل خشک شد، سفیدکاری و کشته کشی انجام می شود و برای اینکه محل تلاقی سفیدکاری نو و کهنه قابل رؤیت نباشد، پنبه آبدار یا ابر نمناک را روی دو بندسفیدکاری به آرامی می کشند تا یکنواختی کامل در سطح به وجود آید.
3-5-2-24 پرداخت نماهای بتنی پس از برداشتن قالب کیفیت سطوح بتنی بستگی به نوع ساخت قالب، بستن آن و دقت در جا دادن بتن دارد . چنانچه قالب خوب ساخته شود ، بتن به خوبی جا داده شده و متراکم گردد و قالب بند بدون خراب کردن سطوح و گوشه ها قالب را از جای خود بردارد، معمولاً نیازی به اصلاح سطوح بتن ریزی شده نخواهد بود . هرگاه پرداخت سطوح و اصلاح معایب لازم تشخیص داده شود، باید به ترتیب زیر عمل نمود:
بلافاصله پس از برداشتن قالب باید اصلاح سطح بتن صورت گیرد، اگر قالب به صورت لغزنده باشد، باید پرداخت سطح بتن همزمان با پیشرفت کار صورت گیرد . اصلاح بتن در سطوح قائم که برداشتن قالب در زمان کمتری انجام می گردد، ساده تر از سطوح افقی است . عیار سیمان ملاتی که برای تعمیر به کار می رود، باید برابر با عیار بتن اصلی باشد، برای اینکه پس از تعمیر سطوح نما رنگ قسمتهای تعمیر شده تیره تر از سایر قسمتها نباشد، باید سیمان مصرفی، مخلوطی از سیمان معمولی و سیمان سفید باشد .برای تعیین میزان دقیق نسبت اختلاط این دو نوع سیمان، باید چند نمونه م لات با نسبتهای مختلف سیمان سیاه و سفید آماده و پس از آزمایش ملاتهای مورد نظر، روی یک سطح آزمایشی پس از خشک شدن ملات و مقایسه رنگ آنها با رنگ بتن، بهترین نمونه را انتخاب و مطابق آن عمل نمود . اگر عمق محل تعمیر زیاد باشد، می توان در موقع ساخت ملات مقادیری شن نخودی به ماسه اضافه نمود. بسته به نوع ترمیمی که باید انجام گردد، موارد متمایز به شرح زیر در نظر گرفته می شود:
الف: اگر عمر بتن بیش از یکی دو روز نباشد و تنها مرمت سوراخهای کوچک و محل حباب هوا مورد نظر باشد، می توان سطح بتن را با سنگ سمباده سائید.
ب: اگر عم ر بتن بیش از یکی دو روز باشد و یا سوراخهای حباب هوا بزرگ باشند، باید با ملات انتخابشده سطح را اندود و با گونی یا پلاستوفوم آن را پرداخت نمود . در صورتی که نمای حاصله مورد تأیید دستگاه نظارت نباشد، باید با سنگ سمباده سطح آن را صاف کرد.
پ: برای پر کردن سوراخ های به جا مانده از عملیات قالب بندی، باید ابتدا با فشار دادن تکه پارچه به درون سوراخ آن را تمیز کنند، تا آثار چربی و روغن قالب برطرف گردد، سپس داخل حفره را خیس کرده و ملات سیمان انتخاب شده را داخل حفره ها قرار دهند و با ضربه زدن به ملات به وسیله یک میلگرد کوتاه مطمئن شوند که حفره ها کاملاً پر شده است، پس از آن باید رویه خارجی ملات را با پارچه مرطوب پاک کرده و با تخته ماله پرداخت نمایند.
ت: اگر برای قالب بندی از سیم استفاده شده باشد، ابتدا باید بتن اطراف سیمهای اتصال را با چکش یا اسکنه خرد کنند تا سطح کوچکی درست شود، سپس انتهای سیم اتصال را با یک سیم بر، حداقل 1 سانتیمتری از رویه دیوار ببرند و سطح بتن را با برداشتن تمام تکه های شل / در فاصله حدود 5شده بتن و شستن گردوخاک آن برای وصله کاری آماده نمایند و پس از مرطوب نمودن تمام سطح وصله، باید با دوغاب پرمایه ای س طح قسمت مورد نظر را اندود کرد و بلافاصله ملات آماده را به در داخل حفره ایجاد شده، کوبید و صاف کرد. « پ» طریق مذکور در بند
ث: اصلاح سطوح کرمو که بر اثر تراکم ناقص و یا سایر علل ناشی از بدی اجرا ایجاد می شود . در این مورد باید ابتدا بتن معیوب را تا عمق آرماتور ها و در صورت لزوم حتی عمیق تر از آن تا رسیدن به بتن سالم تراشید، لبه های حفره را باید کمی بیشتر از سایر قسمتها برداشت، سطح کار را باید از گردوخاک تمیز کرده، کاملاً مرطوب نمود و پس از آن سطح حفره را با دوغاب ماسه نرم و سیمان بیان شد، در قسمت « پ» پرمایه، آغشته و بلافاصله ملات وص له کاری را به همان نحو که در بند مورد نظر جای داد، سطح وصله را با تخته ماله پرداخت کرد و گونی یا پلاستوفوم روی آن کشید . برای به دست آوردن سطح خیلی صاف (بسته به نوع قالب مورد استفاده ) می توان محل حفره ها را به صورت برجسته درآورد و با سنگ سمباده آن را صاف کرد. در صورتی که قالب چوبی باشد، باید با صلاحدید دستگاه نظارت به جای گونی و یا پلاستوفوم،یک قطعه تخته با ابعاد مناسب روی سطح ملات جانشین قرار داد و با چکش لاستیکی روی آن کوبید تا اثر الیاف تخته روی آن نقش بندد.

6-2-24 تخریب و اصلاح عایقکاری
به طور کلی ترمیم عایقکاری در ساختمان بخش وسیعی از کارهای تعمیراتی را شامل می گردد مختصراً به شرح مواردی از آن مبادرت می شود.
1-6-2-24 عایقکاری دیوارهای داخلی ساختمان که در حین ساخت از اجرای عایقکاری روی پی خودداری شده. چنانچه دیوار ساختمانی فاقد عایق کاری باشد، طبعاً رطوبت از سطح پی و کرسی چینی به مرور زمان به طرف بالا کشیده می شود و مشکلات اساسی را ظاهر می نماید . اشکالات مهم در مورد این دیوارها، شوره زدن، پوسته کردن، ورقه شدن و بالاخره طبله کردن گچکاری دیوار است . چنین محوطه ای چنانچه مسکونی باشد عوارض گوناگونی برای ساکنین آن به وجود می آورد و اگر از محوطه یاد شده، مثلاً به صورت انبار کالا استفاده شود، نیز به احتمال زیاد موجبات خرابی اجناس انبار شده را فراهم می آورد . در چنین مواردی برای ترمیم عایقکاری انجام اقدامات زیر ضروری است . ابتدا در سرتاسر طول دیو ار کانالی که عمق آن تا روی پی و عرض آن بسته به میزان عمق، 40 تا 60 سانتیمتر باشد، ایجاد می نمایند، سپس طول دیوار را بسته به نوع ملات آن به قطعات 80 تا 100 سانتیمتر تقسیم می کنند و پس ازشماره گذاری، ابتدا در قسمت 1 با قلم و چکش، کلیه آجرهای نم زده و پوسته شده را با احتیاط کامل از محل خود خارج می سازند و پس از تمیزکاری اقدام به ساخت مجدد دیوار با ملات ماسه و سیمان می نمایند. پس از رسیدن تراز آجرچینی که کف ساختمان روی آن را صاف و سپس با ملات ماسه و سیمان روی آجرکاری را اندود می کنند، پس از خشک شدن اندود با سه لایه قیر و دو لایه گونی ممتاز روی دیوار را عایق، و رج اول روی قیر و گونی را با ملات ماسه و سیمان و آجر می چینند و ادامه آن را تا انتهای قسمت خالی شده با استفاده از ملات گچ زنده آجر چینی می کنند . علت انتخاب ملات گچ زنده آن 1%) ازدیاد حجم پیدا نموده و محل خالی / است که ملات یاد شده در موقع خودگی ری به میزان ( 1%) تا ( 5 شده را بهتر و محکم تر پر می کنند . پس از اتمام کار این قسمت عملیات مشابه را در قسمتهای 3 و 5 و7 و ... انجام داده و پس از آن اقدام به انجام عملیات ترمیم عایقکاری در قسمتهای 2 و 4 و 6 و ...می کنند. ذکر این نکته ضروری است که قیر و گونی قسمتهای زوج باید حدود 10 سانتیمتر با قیر و گونی قسمتهای فرد همپوشانی داشته باشد، همچنین هنگام آجرچینی، باید ترتیبی داد که آجرچینی قسمتهای فرد و زوج به نحو رضایتبخشی به یکدیگر قفل و بست شوند.
2-6-2-24 عایقکاری دیوارهای خارجی که در حین ساخت از اجرای عایقکاری روی پی آن خودداری شده. 1 را در مورد دیوارهای خارجی اجرا کنند، -6-2- اگر بخواهند عایقکاری شرح داده شده در بند 24 روش کار تفاوت چندانی با مورد قبل ندارد . فقط باید در نظر داشت که پس از برداشتن آجرهای خیس و مرطوب، اختلاف ار تفاع کف گذرگاه و یا محوطه و کف ساختمان به صورت یک سکو ظاهر می شود . در این حالت باید پس از آجرچینی روی پی تا کف محوطه، برای جلوگیری از ریزش خاک سکو، در جلوی آن یک دیوار 11 سانتیمتری ایجاد نمود و پس از اندود ماسه سیمان روی دیوار 11 سانتیمتری وآجرچینی روی پی ، اقدام به ایجاد سه لایه قیر و دو لایه گونی روی اندود ماسه سیمان و سپس اتمام آجرکاری دیوار تخریب شده نمود.

3-6-2-24 عایقکاری دیوارهای کم اهمیت فاقد عایقکاری

اگر بخشی از ساختمان مانند دیوار بعضی از انبارها دارای اهمیت زیادی نباشد، ابتدا گچ و اندود زیر آن را از کف انبار تا 20 سانتیمتر بالاتر از حد رطوبت می تراشند، روی قسمت تراشیده شده را پس از تمیزکاری اندود ماسه و سیمان می کنند و پس از انجام سه لایه قیر و دو لایه گونی و بستن رابیتیس،روی آن را با اندود دلخواه می پوشانند . باید توجه داشت که در این حالت سطح د اخل انبار چنانچه در موقع ساخت بلوکاژ شده باشد، خشک خواهد ماند، ولی نفوذ رطوبت در داخل دیوار ادامه خواهد داشت.

4-6-2-24 ترمیم عایق پشت بام و سرویسها

به طور کلی عایق کفها به علل گوناگون احتیاج به ترمیم پیدا می کند که مهمترین آنها عبارتند از:
 فرسودگی قیراند ود روی پشت بام و آسفالت آن به علت تماس با هوای آزاد، تأثیرات جوی، استفاده مداوم، بارانهای شدید و بخصوص آفتاب داغ. شکستن اندود قیر در اثر ضربه زدن به هر شکل به ویژه در هوای سرد. به جای قیر /  استفاده از قیر نامناسب هنگام عایقکاری اولیه ساختمان، مثلاً استفاده از قیر 25 90/15 در مناطق گرمسیر، عدم رعایت نسبت اختلاط صحیح انواع مختلف قیرها، بیشتر یا کمتر از اندازه لازم حرارت دادن قیر هنگام عایقکاری که در این حالت عمر عایق کوتاه می شود. نشستهای احتمالی ساختمان که به نوبه خود می تواند باعث باز شدن و در نتیجه عدم کارایی لایه های عایق گردد. دستکاریهای ناآگاهانه در سقف ساختمان مثلاً وصل جار 1، بادبزن 2 یا اشیای مشابه به سقف که می تواند صدمه جدی به عایق کف فوقانی وارد نماید.
الف: ترمیم عایقکاری کفهایی که صدمه اساسی دیده اند:
در این حالت به علت عدم کارایی عایق، س قف زیرین سرویس و یا بام کاملاً خیس شده و آب از سقف چکه و حتی ریزش می کند . در اینجا باید پس از اطمینان از محل آبدادگی، سطحی وسیع تر از قسمت معیوب را انتخاب نمود، بدین ترتیب که در هر طرف حدود 25 سانتیمتر اضافه تر از آنچه نیاز به ترمیم دارد . اختیار و بسته به محلی که باید تعمیر شود، نسبت به جمع آوری آسفالت، موزائیک، سرامیک و یا هر نوع پوشش دیگر اقدام کرد، و بدین منظور سطح قیر اندود را جارو کرده و قیر داغ شده را روی آن طوری پهن می کنند که تمام نقاط به قیر آغشته گردد . گونی از قبل آماده شده را روی قیر پهن و قیر مذ اب را روی گونی روان کرده و لایه روی گونی را در جهت عمود بر لایه اول پهن می کنند، به قسمی که قیر داغ از سطح چشمه های گونی نفوذ کند . آخرین قشر قیر آماده شده را روی گونی دوم پخش می کنند به قسمی که دو لایه گونی و 3 قشر قیر حاصل گردد . پس از آن نسبت به اجرای فرش از هر نوع و یا آسفالت روی آن اقدام می گردد . در موقعی که باید روی قسمت مرمت شده آسفالت شود، باید لبه آسفالت کنده نشده را به قیر آغشته نمود تا آسفالت جدید کاملاً به آن بچسبد و جلوی نفوذ آب را بگیرد.
ب: ترمیم عایقکاری بام با فرش موزائیک در بامهایی که فرش مو زائیک دارند، رطوبت زیاد نیست، در این حالت ابتدا بند موزائیکها را خالی و برای تمیز کردن داخل ترکها پس از جارو کردن مقدار کمی آب روی ترکها می ریزند، به طوری که آب داخل ترکها شده و آن را تمیز نماید، بعد از آن اقدام به تهیه دوغاب سیمان می نمایند، بدین ترتیب که یک ظرف آب را آماده، و مقداری سیمان به صورت پودر به تدریج داخل آب ریخته و آن را هم می زنند، به طوری که سیمانها کاملاً با آب مخلوط شوند و دوغابی رقیق و یکنواخت به دست آید . پس از آن دوغاب آماده شده را روی ترکها ریخته با لبه ماله و کمچه یا جارو داخل ترکها را پر می کنند، پس از فرورفتن دوغابهای ریخته شده مجدداً دوغاب ریزی ادامه می یابد تا ترکها کاملاً پر شوند موقعی که ترکها پر شد برای مدتی حدود یک ساعت صبر می کنند تا آب دوغاب کاملاً به خورد زمین یا موزائیک برود، در این هنگام اگر باز هم نیاز به دوغاب باشد، دوغاب ریزی ادامه می یابد تا درزها پر شوند . پس از گذشت حدود یک ساعت مقداری خاک سنگ یا پودر سنگ روی دوغابها ریخته و با یک تکه گونی و یا پارچه روی ترکها را پاک می کنند . در این حالت بهتر است که یک تکه پارچه نمدار برای چندین ساعت روی قسمت ترمیم شده قرار گیرد تا ملات رطوبت خود را از دست ندهد و سیمان خود را بگیرد.

7-2-24 تخریب و اصلاح پوشش سقفهای شیبدار

به طور کلی پوششهای شیبدار تعمیرپذیر نمی باشند و معمولاً باید نسبت به تعویض ورق معیوب اقدام گردد. با این وجود چون در مورد بعضی از پوششها و در برخی از موارد می توان نسبت ب ه تعمیرات جزئی اقدام نمود، به ترتیب زیر به شرح مختصر تعمیر هریک از انواع پوششها مبادرت می شود.
1-7-2-24
در مورد ورقهای گالوانیزه که دچار پوسیدگی شده اند، می توان قسمت پوسیده را برید و یک قطعه ورق سالم به جای آن قرار داد و پرچ کرد، این کار باید با تأیید دست گاه نظارت انجام گیرد، ولی در اکثر اوقات ضمن بررسی و برآورد مشخص می گردد که این راه حل گران تر از تعویض یک ورق می باشد . اگر پوسیدگی کم باشد، می توان با ماستیک آن را ترمیم نمود که قاعدتاً این نوع تعمیر پایایی چندانی ندارد.
2-7-2-24 ورقهای آلومینیوم
چنانچه در حین ساختمان، سازی ملات ماسه و سیمان یا بتن با ورقهای آلومینیوم تماس پیدا نمایند، موجبات از بین رفتن تدریجی ورقها فراهم می شود، به علاوه مرور زمان نیز باعث خرابی این قبیل ورقها می گردد. خوردگیهای کوچک را می توان با ماستیک تعمیر نمود . بریدن یک قسمت از ورق آ سیب دیده و جایگزین نمودن آن با یک قطعه ورق نو، باید با تأیید دستگاه نظارت صورت گیرد.
3-7-2-24 ورقهای سفالی
در مورد ورقهای سفالی باید سفال شکسته را با سفال سالم تعویض نمود.
4-7-2-24 ورقهای آزبست و سیمان
در مورد ورقهای آزبست و سیمان، اگر ساخت آنها بر پایه مو ازین استاندارد باشد، به ویژه ورقهای موجدار، اگر پیچها را در موقع بستن به اندازه مورد لزوم سفت کنند و از پیچاندن زیاده از حد آنها خودداری گردد و گوشه ها را در موقع نصب به طور اصولی بریده باشند، عمر این ورقها نسبتاً طولانی است. در مورد ترکهای کوچکی که در سطح ورقها به وجود می آید، می توان سطح ترک را با ماستیک اندود کرده و سپس یک قطعه کوچک پارچه نازک روی آن قرار داده و مجدداً آن را ماستیک اندود نمود . ترکهای ریز را می توان با ماستیک تنها تعمیر کرد . در مورد ورقهای شکسته تنها راه حل، تعویض آنها است. در موقع جایگزی ن کردن ورق جدید به جای ورق شکسته قبلی، باید دقت شود تا از شکسته شدن ورقهای بالا و طرفین آن جلوگیری به عمل آید.
5-7-2-24 ورقهای پلاستیک
4 بیان گردید با استفاده از -7-2- ترکهای کوچک این ورقها را می توان مانند آنچه در بند 24 ماستیک تنها یا ماستیک و پارچه نازک ب سته به مورد تعمیر نمود. تعمیر این ورقها اصولاً مشکلتر از تعمیر ورقهای آزبست و سیمان می باشد.
6-7-2-24 ورقهای فایبرگلاس
در مورد این ورقها باید ورق معیوب را با ورق نو تعویض نمود.
8-2-24 تخریب و اصلاح موزائیک و سنگ پلاک
در اغلب ساختمانهای امروزی مانند منازل م سکونی، ادارات، هتلها، بیمارستانها، قسمتهای مختلف شامل اطاقها، راهروها، فضاهای تقسیم، سالنها و قسمتهایی از کف حیاطها و حیاط خلوتها با موزائیک و یا سنگ پلاک، و کف سرویسها با مصالحی نظیر سرامیک، سنگ، موزائیک و یا مصالح دیگر فرش می گردد.در این بند پیرامون ترم یم و اصلاح هر نوع فرش کف شامل مصالح ساختمانی (به غیر از کفپوشهای پلاستیکی) و عمدتاً سنگ یا موزائیک بحث خواهد شد . ضمناً به منظور رعایت اختصار در برخی از توضیحات فقط نام موزائیک برده شده که قاعدتاً تعمیر سنگ پلاک نیز با آن شباهت خواهد داشت.
1-8-2-24 ترمیم و تعمیر فرش کف حیاطها و حیاط خلوتها
فرش کف قسمتهای یاد شده که فاقد سقف می باشند، پس از مدتی به علت همگن نبودن مقاومت زمین دچار پستی و بلندی می شود و استفاده کنندگان را با مشکل روبه رو می سازد و در زمستان محلی برای جمع شدن آب و به دنبال آن یخزدگی فراهم می گرد د. در برخی از موارد فرش قسمتهای یاد شده به علت ریزش بدنه چاه و سست شدن طوقه های درپوش آن، دستخوش آسیب می شوند و ممکن است حوادث ناگواری را به وجود آورند . فرش کف محوطه های نامبرده در اثر ملات و دوغاب ماسه و سیمان که لابه لای درزها را پر کرده، به هم چسبیده و یکپارچه شده و می تواند بعد از خالی شدن زیر آن مدتی مقاومت نماید، ولی در اثر رفت و آمد و وارد آمدن ضربه صدای بم از آن به گوش می رسد که این صدا نشانگر آن است که باید هر چه زودتر نسبت به تعمیر این قسمتها اقدام گردد . فرش کف محوطه در برخی از اوقات در اثر مصرف آ هکهای نشکفته هنگام اجرای بنا و در اثر مرور زمان و رسیدن رطوبت کافی به آن و شکفتن آهکها طبله کرده و از جای خود بلند می شود و احتیاج به تعمیر پیدا می کند . گاهی اوقات ممکن است فرش در اثر پوسیدگی لوله های فاضلاب و غیره احتیاج به تعمیر پیدا کند و زمانی ممکن است در اثر مرور زمان و فرسایش و یخزدگی، لایه رویی مثلاً فرش موزائیک از آن جدا شده و یا فرش سنگ پلاک در اثر وجود رگه خاکی خرد شود . به هر حال علت خرابی هر چه باشد، برای تخریب فرش کف باید هر یک از قطعات فرش شده را با ضربات ته تیشه یا چکش خرد و قطعات شکسته را تکه تکه خارج نمود تا به اندازه سطح یکی از قطعات فرش شده جا باز شود و پس از آن باید لبه کلنگ را زیر موزائیکها قرار داد تا بقیه فرشها کنده شود . گاهی از اوقات اتفاق می افتد که یک یا دو موزائیک احتیاج به تعمیر دارند، بنابراین همان دو قطعه را خرد کرده و با قلم آهن ی لبه تیز و چکش محل آن را تمیز می نمایند، یعنی ملات ماسه و سیمان کهنه را از اطراف موزائیکهای کنده نشده کاملاً پاک می نمایند تا بتوان یک یا دو موزائیک سالم را به جای قطعات خرد شده جاسازی نمود . برای نصب موزائیک باید اول سطح زیر آن را ملات ریخت و صاف نمود و ب ه اندازه ضخامت موزائیک آن را خالی گذاشت، سپس قطعه موزائیک از پیش آماده شده را در جای خود قرار داد . برای بهتر نصب شدن این فرشها هنگام نصب موزائیک آخر به اندازه یک نعلبکی وسط ملات را خالی می گذارند تا اگر ملات اطراف آن زیادتر از حد معمول باشد، در موقع نصب مو زائیک با کوبیدن یا ضربه زدن روی آن، ملات اضافی در محل خالی وسط جابه جا و پخش شده و موزائیک انتخابی درست در محل خود جاگیر شود. اگر وسعت خرابی از دو یا چند موزائیک بیشتر باشد، ملات را به طریق معمول، پهن و موزائیک آخر را به طریق یاد شده کار می گذارند . برای تر از بودن یا فرش کردن با شیب تعیین شده، باید از قطعات موزائیک که قبلاً نصب شده پیروی نمود، یعنی ریسمان کار را در امتداد درزهای فرش موزائیک قبلی به طور کشیده بست و موزائیک جدید را در امتداد ریسمان کار نصب کرد، این کار در تمام ردیفها ادامه پیدا
می کند تا کار تعمیر کلاً به پایان برسد.
2-8-2-24 تعمیر فرش کف اطاقها و سرویسها
اگر فرش کف اطاقها و سرویسها آسیب ببیند و مجبور به تعمیر آنها باشند، باید فرشها را به همان 1 گفته شد از محل خود جمع آوری نمود، در اینجا باید در نظر داشت که -8-2- طریق که در بند 24 جمع آوری فرشهای کف سرویسها به هر علت که نیاز به تعمیر داشته باشند، کاری است حساس و نسبتاً مشکل، زیرا در کف سرویسها علاوه بر عبور احتمالی لوله های آب و برق، وجود عایقکاری در کف این قسمتها بر دشواری کار می افزاید و باید نهایت دقت را در مورد آنها مبذول داشت تا به لوله ها و عایقهای رطوبتی آسیبی وارد نگردد، در مورد اطاقها نیز باید توجه داشت که هرچند در این مکانها مشکل زخمی شدن عایق وجود ندارد، ولی در این قسمتها لوله های سیستم گرمایش و سرمایش ساختمان، آب و گاهی از اوقات لوله برق وجود دارد که باید موقع تخریب موزائیک صدمه ای به ا ین لوله ها وارد نگردد . در 1 را در نظر داشت. -8-2- خصوص فرش جایگزین در این نقاط، باید نکات مندرج در بند 24
3-8-2-24 تخریب و اصلاح پله ها
به طور کلی پله ها از لحاظ شکل ظاهر و کاربرد مصالح، بدون آنکه محدود به آنچه نامبرده می شود
باشند، به ترتیب زیر تقسیم بندی می شوند:
 پله های بتنی که کف و نمای آن از بتن نمایان است.  پله های فلزی با کف پله سنگی که سنگها به نحو مناسبی به اسکلت فلزی متصل گردیده اند.  پله های فلزی نمایان که کف و نمای آن از ورق یا پروفیل فلزی است.
 پله با فرش موزائیک
 پله با هره آجری
 پله موزائیک پیش ساخته
 پله موزائیک درجا
 پله های سنگی که کف و نمای آنها از سنگ پلاک با ضخامت مناسب ساخته می شود. تعمیر هریک از انواع پله به شرح زیر است:
الف: برای تعمیر پله های بتنی به قسمت سازه های بتنی مراجعه گردد.
ب: در مورد پله های فلزی اگر قطعات فلزی آسیب د یده باشند، در هر مورد با تأیید مهندس ناظر می توان قطعات آسیب دیده را که در پایداری پله نقشی نداشته باشند، برید و با جایگزین کردن قطعات مشابه و جوشکاری و سنگ زدن، کار تعمیر را انجام داد . بدیهی است در مورد قطعات سازه ای باید به نقشه های اجرایی و مشخصات فنی خصوصی مراجعه گردد.
پ: در مورد پله با فرش موزائیک به قسمت تعمیر موزائیک مراجعه گردد.
ت: برای تعمیر پله با هره آجر باید برابر با بخش تعمیر آجرکاری عمل گردد.
ث: در مورد پله های با موزائیک و ریخته شده درجا و یا پیش ساخته، باید با تخریب اطراف قسمت آسیب دیده، آن قسمت را به شکل هندسی درآورد و با ریختن موزائیک درجا در قسمت خراب شده اقدام نمود . در این حالت باید دقت شود که حتی الامکان رنگ قسمت نو با قسمت کهنه هماهنگ باشد. بدیهی است چنانچه دستگاه نظارت این نوع تعمیر را تأیید ننماید، باید نسبت به تعویض پله هماهنگ با سایر پله ها اقدام گردد.
ج: اگر پله های سنگی نیازمند به تعمیر باشند، باید با تأیید دستگاه نظارت قسمت آسیب دیده را تخریب و آن را به شکل منظمی درآورد و سپس قطعات سنگ از همان جنس و رنگ سنگ قدیمی را جایگزین قسمت تخریب شده نمود و اگر به هر علت اجرای کار به این طریق میسر نباشد، باید نسبت به تعویض پله اقدام گردد.

9-2-24 تخریب و اصلاح کاشیکاری
کاشیکاری در سرویسهای ساختمان، یعنی جایی که معمولاً لوله های آب و گاهی فاضلاب از داخل دیوارهای آن عبور کرده، به کار می رود و به زیبایی بنا می افزاید. لوله های آب در اثر اتفاقات گو ناگون مثل پوسیدگی، سوراخ شدن، باز شدن درزهای آنها، یخزدگی احتمالی و غیر از اینها احتیاج به تعمیر پیدا می کنند . در این صورت باید ردیف کاشیهایی که در مسیر لوله ها قرار دارند، از جای خود کنده شده و پس از تعمیر، لوله ها دوباره در جای خود نصب شوند . کاشیهای نصب شده را نمی توان سالم از جای خود کند، چون با ملات ماسه و سیمان نصب شده اند، بنابراین باید با ته تیشه بنایی وسط کاشی را شکسته و با لبه تیز تیشه شکستگی را گسترش داد تا تقریباً یک سانتیمتر به لبه کاشی باقی بماند . احتمال دارد در اثر ضربه هایی که به وسط کاشی زده می شود، کاشی از روی سیمان و از محل درز جدا شود، اگر چنین نشد، باید با لبه پهن یک قلم آهنی و ضربه های سبک کاشی را از درز جدا کنند . اگر قلم را در درز کاشی گذارده و با تیشه یا چکش به آن ضربه بزنند، امکان دارد کاشی جنبی صدمه ببیند، بنابراین سر قلم را چند میلیمتر دورتر از درز قرار داده و با ته تیشه یا چکش به آن ضربه می زنند . پس از کنده شدن کاشی، باید ملات سیمانی زیر کاشی را با قلم و چکش کند، بدین طریق که اول ملات وسط کاشی را شکسته سپس با قلم به این صورت عمل می کنیم که قلم 1 سانتیمتری کاشی / آهنی را عمود بر سطح ملات سیمان قرار داد ه و ضربه می زنند تا به حدود 1 تا 5 مجاور برسند . پس از آن قلم را به طور مایل نگه می دارند و بقیه ملات سیمان را خرد می کنند تا جای ملات بعدی به خوبی باز شود . پس از تعمیر لوله ها کاشیکاری را از تراز کف شروع می کنند . اگر عرض محل کنده شده به ان دازه یک کاشی باشد، کاشی را در محل خود قرار می دهند، امکان دارد کاشیها کوچک و بزرگ ساخته شده باشند، بنابراین کاشی را در جای خود قرار می دهند، اگر محل خود را پر کرد،
نصب آن صورت می گیرد و اگر بزرگتر از محل خود بود (حدود 1 میلیمتر) برای رفع بزرگی، اطراف کاشی را با سنگ سمباده می سایند . اگر سنگ سمباده در دسترس نبود از سمباده آهن ساب استفاده می شود . این سایش را می توان از چهار طرف کاشی به طور یکنواخت انجام داد تا کاشی به اندازه مطلوب برسد . با استفاده از شمشه ای که به طور افقی و عمودی روی کاشی می گذارند، آن را با کاشیهای قبلی همرو می کنند و سپس دوغاب لازم را تهیه و پشت کاشی می ریزند تاارتفاع آن پر شود و برای پر کردن دیگر، 5 دقیقه صبر می کنند تا کاشی آب ملات را مکیده و سیمان کمی سفت شود و به کاشی بچسبد، برای نوبت سوم نیز پس از 5 دقیقه دیگر اقدام می شود، وقتی کاشی یا کاشیهای ردیف اول نصب شد . به مدت تقریبی یک ربع ساعت صبر نموده و کاشی ردیف دوم را نصب می نمایند. این عمل تا انتهای نصب کاشیها ادامه پیدا می کند . بعضی از اوقات کاشی در اثر فشار و افت ساختمان، شکسته و احتیاج به تعمیر پیدا می کند . این قبیل کاشیها را از جای خود خارج می کنند، ملات زیر کاشی قاعدتاً باید سر جای خود ثابت و مسطح باقی بماند، برای این کار کاشی سالمی را در جای کاشی شکسته به نحوی که گفته شد . جاسازی نموده و آن را با چسب در محل خود می چسبانند، بدین نحو که او ل روی ملات سیمان را با چسب آغشته نموده و سپس سطح پشت کاشی را با لایه ای از چسب می پوشانند به طوری که شره نکند و هنگامی که چسبها در حال سفت شدن هستند کاشی را در جای خود قرار داده و با دست آن را فشار می دهند تا با کاشیهای دیگر در یک سطح قرار گیرد.

10-2-24 تخریب و اصلاح کارهای فلزی

آهن آلات مورد مصرف در کارهای ساختمانی ممکن است در موقع حمل و نقل، بارگیری، باراندازی، در حین اجرا و یا به دلایل گوناگون دیگر دستخوش معایبی شده و نیاز به تعمیر داشته باشند که برای رفع عیب آنها به ترتیب زیر عمل خواهد شد:

1-10-2-24 رفع معایب آهنهای مورد مصرف در سازه ساختمانها
پیچیدگی، تابیدگی و کمانش تمامی آهن آلات اسکلت فلزی ساختمانها، نباید بیشتر از رواداریهای تعیین شده در فصل کارهای فلزی باشند.نسبت حداکثر انحنا به طول نباید ازو در عین حال از ده میلیمتر تجاوز نماید، مگر اینکه این خمیدگی مطابق نقشه های اجرایی ایجاد شده باشد.صافکاری آهن آلات اسکلت فولادی ساختمانها با چکش مجاز نبوده و اصلاحات باید به وسیله نورد پرس و یا ماشین مناسب دیگری که هیچگونه آسیبی به فولاد وارد نسازد، به صور زیر انجام گردد.
الف: صافکاری آهن آلات اسکلتهای فولادی ساختمانها در شرایط عادی
صافکاری و راست کردن آهن آلات اسکلت فولادی ساختمانها در درجه حرارتهای معمولی در صورتی 1 تجاوز ننماید، مجاز می باشد.

11-2-24 تعمیر درها، چارچوبها و قالب بندی چوبی
1-11-2-24 تعمیر قالب چوبی
اگر قالب چوبی قبل از بتن ریزی صدمه ببیند، باید قسمت آسیب دیده را با یک قطعه تخته نو با همان جنس و ضخامت تخته قالب، چنان تعمیر کرد که فاصله درزهای آنها از مقادیر مجاز تجاوز ن نماید.در این صورت باید در طرفین قسمت تعویض شده دو عدد پشت بند قرار داد، به نحوی که نصف عرض پشت بندها روی قالب جایگزین و نصف دیگر روی تخته تعویض نشده قرار گیرد.
2-11-2-24 تعمیر چارچوب چوبی
اگر چارچوب چوبی آسیب ببیند، باید دو طرف قسمت آسیب دیده را به صورت ف ارسی و با مقطع ذوزنقه برید، به قسمی که قاعده کوچک ذوزنقه در طرف دیوار قرار گیرد و سپس قطعه چوبی از همان جنس چارچوب به اندازه و شکل قسمت آسیب دیده، برش داده و آن را جایگزین قسمت معیوب نمود و این دو قسمت را با چسب به یکدیگر چسباند و با زدن چند میخ دو قطعه فا رسی بر شده را به یکدیگر متصل ساخت و محل درز را با بطانه پوشاند.
3-11-2-24 تعمیر درهای چوبی اگر تخته سه لایی روی در آسیب ببیند.
در این حالت می توان قسمت معیوب را برید و یک قطعه تخته سه لای نو به جای آن قرار داد . لازم به یادآوری است که سه لایی جدید را باید ب ا دو عدد بائو به سه لایی قدیم متصل نمود، بائوها در بالا وپایین طوری قرار می گیرند که نصف عرض آنها روی سه لایی جایگزین و نصف دیگر روی سه لایی تعویض نشده قرار گیرد. محل درز ایجاد شده را باید با بطانه اندود نمود.
4-11-2-24 تعمیر رویه درهایی که روکش آنها از جنس آکاژور، گردو یا مشابه آنها باشد. درهای یاد شده با کلیر و سیلر رنگ آمیزی می شوند، تعمیر این درها مشکل است و در برخی از موارد جز تعویض پوشش یک روی در، راه دیگری وجود ندارد.
12-2-24 تخریب و تعمیر درزهای ساختمانی
درزهای ساختمانی وظایف و انواع گوناگون دارند که به طور خلاصه می توان آنها را به ترتیب زیر تقسیم بندی کرد:
1-12-2-24
جدا کردن دو ساختمان بلند و کوتاه مجاور هم
2-12-2-24
جدا ساختن دیوار حیاط از دیوار ساختمان
3-12-2-24
جدا کردن ساختمان نو و کهنه مجاور یکدیگر
4-12-2-24
درز انبساط برای ساختمانهای طویل
5-12-2-24
درز لازم برای ساختمانهایی که بر روی خاک با مقاومتهای گوناگون قرار گرفته اند.
4-12-2- مهمترین درزهای یاد شده بدون اینکه محدود به پنج مورد نامبرده باشند، درز ردیف 24 است. اصولاً برای ساخت درزها با توجه به ویژگیهای طراحی و شرایط اجرایی، از مصالح گوناگون استفاده می شود. بنابراین ذکر رویۀ واحدی برای تعمیر آنها، میسر نیست و در هر مورد با توجه به نوع مصالح مصرف شده، باید تصمیم لازم با تأیید دستگاه نظارت اتخاذ گردد.
13-2-24 تخریب و اصلاح سازه های بتنی
کلیات: در صورتی که بر مبنای بررسیهای انجام شده تصمیم به تع میر اساسی سازه های بتنی گرفته شود، در انتخاب مصالح و روش اجرا باید نکات زیر مد نظر قرار گیرد. بهترین نتیجه از عملیات تعمیر اساسی، وقتی حاصل می شود که حتی المقدور بار از روی قطعه سازه ای برداشته شود . معمولاً عملیات تعمیر شامل تخریب بتن معیوب و پر کردن فضای حاصل از کنده کاری با مصالح جانشین است . تخریب قسمتهای یاد شده، نباید به بتن و میلگردهای اطراف آن آسیب برساند . مصالح جانشین باید چنان انتخاب و به کار برده شوند که بیشترین پیوستگی را با بتن قدیم
داشته باشند تا در اثر تکیدگی و تغییر طول نامتجانس قسمتهای جدید ن سبت به قسمتهای قدیم، به پیوستگی آن دو لطمه وارد نیاید . این مصالح پس از کاربرد، نباید ترک بخورند و این در صورتی میسر است که انقباض و یا انبساط ناهماهنگ، خواه به دلیل تغییر درجه حرارت و رطوبت و خواه به دلیل اختلاف کیفیت مصالح بین بتن قدیم و مصالح جانشین موجو د نباشد، به طور کلی مصالح مصرفی برای تعمیر، باید مشخصات زیر را دارا باشند:
الف: از مصالحی که قبلاً در سازه مصرف شده، پایاتر باشند.
ب: فولاد را از طریق ایجاد محیط قلیایی و یا از طریق جلوگیری از نفوذ مواد خورنده، حفاظت نمایند.
پ: دارای ثبات حجم بوده و تکیدگی قابل ملاحظه نداشته باشند تا از لحاظ انتقال نیرو بین مصالح قدیم و جدید مشکلی پیش نیاید.
ت: با بتن و فولاد چسبندگی خوبی داشته باشند. به علاوه در مورد انتخاب مصالح و عوامل اجرایی، باید دقت خاصی مبذول و افراد مجرب و ماهر به کار گمارده شوند و اصول ایمنی در مور د کارکنان معمول گردد . با توجه به موارد فوق به شرح مختصر تعمیرات سازه های بتنی مبادرت می شود . طبعاً در هر مورد باید به مندرجات دفترچه مشخصات فنی
خصوصی که ویژه هر کار تهیه می شود، مراجعه گردد.
1-13-2-24 شمع زنی و نصب داربست و پایه های موقت
به طور کلی زدن شمع و برداشتن بار از روی قطعه مورد تعمیر و بستن داربست یا چاره جوییهای مشابه از اولین اقداماتی هستند که بلافاصله پس از بروز نارساییها مطرح می شوند . این اقدامات در حکم عملیات موقت قبل از تعمیر محسوب می شوند . برای این منظور از انواع داربستها و شمعهای چوبی و فلزی استفاده می شود . در این گونه موارد هرگاه میزان نیروهایی که باید به شمع اعمال گردند، و یا میزان تغییر مکانهایی که باید به اجزا داده شوند، زیاد باشند و یا ماهیت کار ایجاب نماید که مقادیر نیروهای اعمال شده، کنترل گردند، باید از جکهای مجهز به نیروسنج استفاده گردد.
2-13-2-24 تخریب قسمتهای معیوب و آسیب دیده
قدم بعدی در عملیات تعمیر سازه های بتنی، تخریب قسمتهای معیوب و آسیب دیده بتن است، برای حصول نتیجه مطلوب باید اقداماتی به شرح زیر انجام گردد:
ابتدا باید محدوده ای که بتن آن معیوب و یا آسیب دیده است . مشخص گردد، این کار ممکن است از طریق ارزیابی چشمی، به کمک چکش بتن و دیگر وسایل آزمایش غیرمخرب و یا از طریق نمونه گیری انجام پذیرد . تمام قسمتهای معیوب و آسیب دیده و حتی قسمتهایی که احتمال معیوب بودن آنها وجود دارد تا رسیدن به بتن سالم، باید تخریب گردند.باید توجه داشت که یکی از علل عدم موفقیت در کار تعمیر، سهل انگاری در تخریب بتن های آسیب دیده و باقی ماندن قسمتی از این بتنها در زیر قسمتهای تعمیر شده است . این قسمتها به صورت نقاط ضعیف در اجزای سازه باقی مانده و مسائل و مشکلات بعدی را فراهم می آورند. بدین ترتیب همیشه اضافه تر کندن مقادیر بتن چه از لحاظ زمان و چه از لحاظ هزینه بر پذیرش خطر خرابی مجدد برتری دارد . هنگامی که در رسیدن به بتن سالم تردید وجود داشته باشد، بسته به اهمیت کار با استفاده از چکش بتن و یا از طریق نمونه برداری از بتن و انجام آزمایشهای مناسب، سلامت قسمتهای باقیمانده سازه کنترل می گردد . فضاهای حاصل از تخریب باید دارای شکل هندسی نسبتاً منظمی باشند و بعد از تخریب و قبل از اجرای عملیات بازسازی مورد بازدید و تأیید دستگاه نظارت قرارگیرند. هنگام تخریب باید دقت شود که به میلگردهای سازه آسیبی وارد نگردد . در صورتی که آسیب دیدگی بتن سطحی نبوده، ولی عمق آن از ضخامت پوشش بتن روی میلگردها کمتر باشد، تخریب بتن تا آزاد شدن دو سوم محیط میلگردها ادامه می یابد، ولی اگر عمق منطقه ای که باید تخریب شود از این حد بیشتر باشد، پشت میلگردها به اندازه یک و نیم برابر قطر بزرگترین دان ه های مصالح سنگی مورد مصرف و حداقل به اندازه 3 سانتیمتر خالی می شود . به طوری که بتن جدید بتواند به راحتی میلگردها رادور زده و اطراف آن را پر نماید . برای تخریب باید از وسیله مناسبی استفاده گردد که قدرت آن متناسب با عمق و گستره قسمتهای معیوب و یا آسیب دیده ب اشد. تخریب باید چنان صورت پذیرد که قسمتهای باقیمانده بتن ترک برندارند.
3-13-2-24 وسایل مورد استفاده برای تخریب بتن
وسایل تخریب عبارتند از:
 قلم و چکش
 چکشهای برقی کوچک
 دج برهای بزرگ که با هوای فشرده کار می کنند
 تخریب از طریق انفجارهای کوچک کنترل شده، یا با استفاده از مواد منبسط شونده
 تخریب از طریق گرمایش میلگردهای آرماتور تحت اثر جریان الکتریسیته
 پتک و دیلم
 چکشهای بادی کوچک
4-13-2-24 آماده کردن سطوح قسمتهای تخریب شده
تأمین پیوستگی بتن قدیم با مصالح جانشین در موفقیت آمیز بودن عملیات ترمیم نقش تعی ین کننده ای دارد . برای اینکه پیوستگی بتن قدیم و مصالح جانشین به نحو احسن تأمین گردد، آماده سازی سطوح حاصل از تخریب، باید به شرح زیر انجام گیرد:
ابتدا باید سطح بتن به صورت زبر درآید، بدین منظور ذرات سیمان و مصالح سنگی ریزدانه واقع در حد فاصل دانه های درشت ر ا جدا می کنند و سطح خشنی به دست می آورند، تأمین این منظور ممکن است به روشهای مختلفی به شرح زیر صورت گیرد:
تیشه داری و نظافت با برس سیمی
 زبرزنی و نظافت با برس سیمی
 ماسه پاشی به کمک هوای فشرده 1
 ماسه پاشی به کمک آب تحت فشار 2
 ماسه پاشی به کمک هوای فشرده توأم با مکش مواد حاصل از تخریب سطحی 3
منظور از تیشه داری زخمی کردن سطح بتن به نحوی کاملاً منظم و یکنواخت است، پس از تیشه داری باید دانه های شکسته و لق شده و ریز را به کمک برسهای فولادی از سطح بتن زدود. زبرزنی عملی مشابه تیشه داری است که به کمک ابزار مخص وص که با هوای فشرده و یا نیروی برق کار می کند، انجام می پذیرد . سطح زخمی شده باید نظیر سطح تیشه داری شده به کمک برسهای فولادی مناسب از دانه های شکسته و لق شده، دانه های ریز و دوغاب سیمان پاک گردد. هنگامی که برای زبر کردن سطح بتن از روشهایی چون تیشه داری، زب رزنی و ماسه پاشی به کمک هوای فشرده استفاده می شود، باید سطح زبر شده با آب تحت فشار شسته شود تا گردوخاک و بقایای دانه های ریز از آن جدا شوند و اگر از برس سیمی برای تمیز کردن سطح استفاده می شود، باید در حین شستشو نیز برس زدن ادامه یابد . در حالتی که از ماسه پ اشی توأم با مکش برای زبر کردن استفاده می شود، نیازی به شستن سطح بتن پس از ناصاف کردن سطح آن نمی باشد. پس از انجام عملیات یاد شده و شستشو در صورت لزوم، سطح بتن قدیم باید از آب اشباع گردد، به طوری که وقتی در تماس با بتن جدید قرار گرفت، آب آن را نمکد و گرفتن بتن جدید را مختل نسازد . برای رسیدن به این هدف باید بتن قدیم را 24 ساعت کاملاً خیس نگه داشت . این کار از طریق پوشاندن سطح بتن با گونی، اسفنج، تشک کاهی و یا آبپاشی مستمر انجام می گیرد . بدیهی است پس از یک شبانه روز می توان نسبت به ترمیم سطح بتن یاد شده با ملات یا بتن اقدام نمود.
در صورتی که برای زبر کردن سطح بتن قدیم از ماسه پاشی به کمک آب تحت فشار استفاده شود، مشروط بر اینکه این کار بلافاصله قبل از بتن ریزی یا کاربرد ملات انجام گیرد، نیازی به عملیات اشباع کردن بتن از آب نخواهد بود.در تمام حالات اعم از اینکه س طح بتن از آب اشباع شود و یا از روش ماسه پاشی به کمک آب تحت فشار استفاده شده باشد، قبل از بتن ریزی یا کاربرد ملات باید قطره های آب از سطح بتن قدیم زدوده ومدتی صبر شود، به طوری که بتن به حالت اشباع با سطح خشک 1 درآید و رنگ آن به خشکی بزند، در این حالت دانه ه ای سطحی بتن قدیم، سهم بسیار کمی از آب ملات یا بتن جدید را جذب خواهند کرد و از این طریق پیوستگی بتن قدیم با مصالح جدید افزایش خواهد یافت.وجود قشر آب آزاد در سطح بتن قدیم، هنگام ریختن و جا دادن مصالح جانشین، به ایجاد یک سطح جدایی ضعیف بین مصالح قدیم و جدید منجر می شود . گاهی در ساختمانهای قدیمی، بتنی که در ابتدای امر سالم به نظر می رسد، پس از آنکه چند روز در معرض عوامل جوی قرار گرفت، شروع به سست شدن می نماید. لذا در صورتی که بروز چنین وضعی محتمل باشد، باید پس از آماده سازی سطوح حاصل از تخریب، چند روزی بتن قدی م را به حال خود رها کرد و در صورتی که تغییری در وضع آن حاصل نگردید، اجرای عملیات و رفع نارساییها را دنبال نمود.
5-13-2-24 روشهای تعمیرکاری
متناسب با دامنه و گستره عملیات مورد نیاز برای رفع نارساییهای سازه های بتنی، از مصالح وروشهای مختلف استفاده می شود که متدوال ترین آنها به شرح زیر است:
 ملات خشک
 بتن جانشین
 ملات جانشین
 اندود
 تزریق
که به طور مختصر راجع به هر کدام توضیحاتی داده می شود:
الف: ملات خشک
منظور از ملات خشک مخلوطی است از یک حجم سیمان و دو و نیم حجم ماسه گذشته از الک16 ، برای پر کردن سورا خهای کوچک می توان نسبت ماسه را به سه تا سه و نیم حجم افزایش داد.مقدار آب ملات باید به حدی باشد که ملات به حالت اماج درآید، در واقع آب این ملات به حدی است که می توان آن را با فشار دست به صورت گلوله درآورد، بدون آنکه آب آن بیرون بزند، ولی میزان آب باید به ح دی باشد که دست را مرطوب نماید، اگر آب از این مقدار کمتر باشد، برای گرفتن ملات کافی نخواهد بود، چنانچه مقدار آب بیشتر باشد، افت ملات زیاد می گردد . بهترین
نتیجه با ملات خشک وقتی به دست می آید که عمق فضایی که باید پر شود، بسته به مورد بین10 تا 15 سانتیمتر و مساحت سطح مورد تعمیر در قطعات بتن آرمه، حدود پانصد سانتیمترمربع و درقطعات بتن بدون آرماتور، حدود یک هزار سانتیمترمربع باشد.
ب: بتن جانشین
برای پر کردن فضاهایی که فاقد آرماتور هستند و عمق آنها از 10 سانتیمتر و سطح نمای آنها از یکهزار سانتیمترمربع بیشتر با شد و همچنین در مورد قطعات بتن آرمه برای پر کردن فضاهایی که عمق آنها از 15 سانتیمتر و مقطع آنها از پانصد سانتیمترمربع بیشتر باشد، از بتن جانشین به منظور جایگزینی بتن های کنده شده استفاده می گردد . برای ساختن بتن جانشین باید از آب شیرین استفاده کرد . مقدار سیم ان مورد نیاز عموماً باید بین 325 و 375 کیلوگرم در مترمکعب بتن باشد .در شرایط خاص می توان عیار سیمان را تا حدود 300 کیلوگرم کاهش و یا حداکثر تا 400 کیلوگرم در مترمکعب افزایش داد . نسبت آب به سیمان عموماً ( 47 %) است که در شرایط خاص و استثنائی
می توان آن را حدا قل به ( 40 %) و حداکثر به ( 50 %) تغییر داد . بدیهی است در هر مورد مقادیر دقیق مصرف آب و سیمان در دفترچه مشخصات خصوصی قید می گردد.
پ: ملات جانشین
در مواقعی که سطح فضای خالی به قدری بزرگ و عمق آن به قدری کم باشد که نتوان از ملات خشک استفاده کرد، برای پر کردن فض ا از ملات جانشین استفاده می شود . همچنین وقتی عمق فضای خالی از مجموع قطر میلگرد و پوشش بتن روی آن کمتر باشد، باید از ملات جانشین استفاده کرد . اجرای کار در این حالت اگر ضخامت بتن کم باشد، باید با نهایت دقت و مهارت انجام گیرد تا در اثر تغییر درجه حرارت و رطوب ت، تغییر شکلهای نامتجانس در مرز بتن قدیم و مصالح جانشین به وجود نیاید.
ت: اندود
در صورتی که قسمتهای آسیب دیده و معیوب بتن فقط نقش حفاظت آرماتور را داشته، و در مقاومت قطعه و رفتار آن تأثیر نداشته باشد و علاوه بر آن، خرابی و عوامل به وجود آورنده آن به قسمتهای داخلی بتن سرایت نکرده باشد، می توان از روش اندود کردن، برای حفاظت آرماتور استفاده کرد. برای انجام اندود، روشهای مختلفی را به شرح زیر می توان به کار گرفت.
 اندود کردن به روشی سنتی با ملات ماسه و سیمان
 اندود کردن با ملات پاش
 اندود کردن با موادی نظیر قیر
 اندود کردن به کمک ملاتهای تهیه شده با چسبهای مخصوصی نظیر رزین اپوکسی
ث: تزریق
از روش تزریق برای انسداد ترکهای قطعات و نیز پر کردن فضاهای خالی پراکنده در حجم بتن های نامرغوب و متخلخل، و بالاخره برای پر کردن شکافها و حفره های داخلی غیر قابل دسترس قطعات بتن آرمه که معمولاً در گره ها و محل تلاقی تیرها و ستونها به علت تراکم زیاد آرماتور و ممانعت از عبور بتن یا در زیر شبکه آرماتور به دلیل افت بتن (نشست خمیری ) و جدا شدن آن از شبکه مزبور به وجود می آید، کمک گرفته می شود . معمولاً تزریق با دوغاب سیمان مخلوط با مواد منبسط شونده و یا فرآورده های مخصوصی نظیر رزین اپوکسی صورت می گیرد.

  
فصل بیست و پنجم نشریه 55


فصل بیست و پنجم  کارهای متفرقه

1-25 نصب سرویسهای بهداشتی
1-1-25 طبقه بندی سرویسهای بهداشتی
سرویسهای بهداشتی شامل لوازم بهداشتی و شیرآلات است:
الف: لوازم بهداشتی 1
بدنه این لوازم از جنس چینی، فولاد و یا پلاستیک است و روی آنها با لعاب مخصوص پوشانده شده. این لعاب باید از جنس مقاوم در برابر نفوذ آب و رطوبت انتخاب گردد . به علاوه لعاب باید شفاف و صاف بوده و فاقد ترک خوردگی، لب پریدگی و یا بی نظمیهای دیگری که بر نمای خارجی اثر نامطلوب دارد، باشد . لبه های لوازم بهداشتی باید صاف، عاری از ترک و برآمدگیهای تیز باشند . برخی از لواز م مانند ظرفشویی یا فلاش تانک می توانند از جنس فولاد زنگ نزن تهیه شده باشند که در این صورت به لعاب نیازی ندارند. لوازم بهداشتی که از طرف کارفرما تحویل می گردند، باید با توجه به اصول فنی و مراقبت کامل از محل تحویل بارگیری، به پای کار حمل، پس از تخلیه در محل مناسب دسته بندی و تا تاریخ نصب، به نحو مناسبی نگهداری شوند . لوازم بهداشتی که پیمانکار رأساً تهیه می نماید، باید قبل ازنصب به تأیید دستگاه نظارت برسند.
ب: شیرآلات مطابق مشخصات و با نظر و تأیید دستگاه نظارت انتخاب می شوند.

2-1-25 نصب لوازم بهداشتی

به طور کلی برای نصب لوازم بهداشتی، باید نکات زیر رعایت گردند:
-1 لوازم بهداشتی که لوله فاضلاب از زیر به آنها متصل می شود، باید با پیچ و مهره مقاوم در برابر خوردگی به کف محکم شوند.
-2 اتصال خروجی فاضلاب لوازم بهداشتی که در کف یا دیوار به شبکه فاضلاب متصل می شود، باید کاملاً آب بند باشد.
-3 اتصال لوله ورودی آب به لوازم بهداشتی باید به نحوی باشد که برگشت 1 جریان اتفاق نیفتد.
-4 نحوه اتصال لوازم بهداشتی که به دیوار نصب می شوند، باید چنان باشد که وزن آنها به لوله ها و اتصالات داده نشوند.
-5 لوازم بهداشتی باید به نحو ی نصب شوند که تمیز کردن سطوح آنها و نیز تمیز کردن سطوح کف و دیوار اطرافشان به آسانی میسر باشد.
-6 لوازم بهداشتی باید تراز و به موازات سطوح دیوارهای مجاور نصب شوند.
لوازم یاد شده انواع گوناگون دارند که مهمترین آنها عبارتند از:
الف: توالت فرنگی
فاصله بدنه دیوار کاشی شده تا مرکز لوله فاضلاب توالت فرنگی باید برابر استاندارد کارخانه سازنده بوده و در هر مورد به تأیید دستگاه نظارت برسد . برای نمونه این فاصله برای برخی از استانداردها،30 و یا 32 سانتیمتر می باشد. حداقل قطر لوله فاضلاب توالت فرنگی، 4 اینچ است.
ب: بیده 2
توصیه می شود لوله فاضلاب بیده وارد دیوار شود و فاصله روی لوله مذکور تا کف تمام شده، حدود هفت سانتیمتر باشد . بیده باید توسط یک سیفون به شبکه فاضلاب ارتباط داشته باشد . اگر قرار است بیده از کف به شبکه فاضلاب راه یابد، باید مرکز لوله فاضلاب تا دیوار مطابق استانداردکارخانه سازنده و با تأیید دستگاه نظارت انتخاب شود . این فاصله برای یکی از استانداردها برابر 30سانتیمتر می باشد . در این حالت نیز لوله فاضلاب توسط سیفون به بیده نصب می شود . حداقل قطر فاضلاب بیده، 2 اینچ است.
پ: توالت ایرانی
فاضلاب توالت ایر انی باید برابر استاندارد کارخانه سازنده از کف تمام شده پایین تر باشد، این فاصله برای یک نوع توالت برابر 28 سانتیمتر می باشد . قیر و گونی باید حدود 5 سانتیمتر در داخل لوله فاضلاب قرار گیرد . حداقل قطر لوله فاضلاب توالت ایرانی، 4 اینچ است . بدنه توالت باید روی قشری از ماسه نرم قرار داده شود . بدنه توالت نباید هیچگاه روی ملات یا بتن که موجبات شکستن احتمالی توالت را فراهم می سازد، قرار گیرد . توالت باید به نحوی نصب شود که آب به هیچوجه درمحوطه آن جمع نشده و آبهای احتمالی ریخته شده در محوطه کاملاً به درون آن سرازیر گ ردد.توالت ایرانی باید از نوع تخت یا کشکولی باشد . انتهای فاضلاب توالت ایرانی، باید تا حدی که میسر است در داخل لوله فاضلاب قرار گیرد . فاصله مرکز لوله فاضلاب این توالت تا دیوار حداقل30 سانتیمتر و فاصله محور آن از دیوار مجاور یا هر مانع دیگر، نباید از 38 سانتیمتر کمتر باشد.
ت: آبریز دیواری 1
چنانچه به هر علت با نصب آبریز دیواری در ساختمان موافقت شده باشد، حداقل فاصله محور طولی آن تا دیوار مجاور یا هر مانع دیگر برابر 38 سانتیمتر خواهد بود . فاصله مرکز فاضلاب و شیر1 متر می باشد . آبریز باید با بست به دیوار / آب آن تا کف تمام شده به ترتیب برابر 50 سانتیمتر و 2متصل گردد.
ث: وان 2
170 و × وانها معمولاً به ابعاد مختلف ساخته می شوند . ابعاد دو نوع از وانهای مورد استفاده 7090 سانتیمتر است . مرکز فاضلاب وان از دیوارهای طرفین باید لااقل 50 سانتیمتر فاصله ×200داشته باشد. حداقل قطر فاضلاب وان، 2 اینچ می باشد.وان باید سرریز داشته باشد . دیوارهای اطراف آن باید تا ارتفاع بیست سانتیمتر بالاتر از لبه وان
عایقکاری شوند، چنانچه وان توی کار نصب شود، باید لبه ها حداقل 1 سانتیمتر داخل دیوار قرارگیرند. اگر جلوی وان دیواره داشته باشد، ب اید یک سوراخ به قطر تقریبی 2 تا 3 سانتیمتر از زیر وان به خارج یعنی روی کف حمام تعبیه گردد تا آب ناشی از بخار آب احتمالی در زیر وان با تعبیه شیب بندی مناسب به خارج منتقل گردد . روی عایق زیر وان تا سطح فرش کف حمام با ملات ماسه و سیمان در امتداد کف حمام پر می شود تا آب به راحتی از آن خارج گردد.
ج: دستشویی
فاضلاب دستشویی و نیز شیرهای پیسوار 1 آن، باید تا کف تمام شده حدود 50 سانتیمتر فاصله داشته باشد . حداقل قطر فاضلاب دستشویی، 2 اینچ است . دستشویی باید به وسیله بست آهنی به دیوار متصل گردد. ارتفاع دستشویی تا کف تمام شده حدود 80 سانتیمتر است.
چ: ظرفشویی 2 (سینک
فاصله مرکز فاضلاب ظرفشویی تا زمین برابر 60 سانتیمتر و حداقل قطر آن 2 اینچ است . اگر1 متر باشد . / شیرهای ظرفشویی به دیوار متصل می شوند، باید فاصله آنها تا کف تمام شده 15فاصله سطح فوقانی ظرفشویی تا کف نهایی برابر 90 سانتیمتر می باشد.
ح: ماشینهای ظرفشویی و رختشویی
فاصله مرکز لوله فاضلاب و لوله آبرسانی تا زمین 60 الی 70 سانتیمتر است . حداقل قطر لوله فاضلاب این ماشینها، 2 اینچ می باشد . لوله های آب و فاضلاب، نباید در پشت ماشین قرار گیرند،بلکه باید در کنار ماشینهای یاد شده واقع شوند.
خ: آب خوری
آب خوری نباید در فضای توالت و حمام نصب شود. دهانه خروج آب باید چنان باشد که آب را به طور مورب بیرون بریزد، به طوری که آب پس از خروج روی دهانه باز نگردد . فاصله لوله فاضلاب و آب مصرفی تا زمین 50 سانتیمتر و قطر فاضلاب آن حداقل، 2 اینچ است.
3-1-25 نصب شیرآلات
شیرها در نقاطی که روی نقشه های اجرایی تعیین شده نصب می گردند. قبل از نصب باید شیرها را از هرگونه آلودگی پاک و با باز و بسته کردن مکرر آنها از صحت عملکردشان اطمینان حاصل نمود.اگر شیرآلات روی دیوار نصب می شوند، فاصله نصب شیر آ ب گرم و سرد باید برابر استاندارد باشد .معمول ترین فاصله بین دو شیر آب یاد شده 16 و در برخی از موارد 18 سانتیمتر است . فواصل نصب شیرآلات تا کف تمام شده به طور خلاصه به شرح زیر است:
الف: توالت ایرانی حدود 45 تا 50 سانتیمتر1 متر /65
ب: لوله ورود آب فلاش تانک 190 سانتیمتر
پ: لوله ورود آب فلاش والو 21 متر /
ت: شیر آشپزخانه اگر به دیوار متصل گردد 15
ث: شیر پیسوار روشویی 50 سانتیمتر80 تا 90 سانتیمتر - لوله عمودی (علم) دوش باید توسط بست به دیوار پشت دوش
ج: شیر دوش 3متصل گردد.
2-25 نصب چارچوب در و پنجره و یراق آلات آنها
چارچوب یا قاب عنصری است که لنگه های در یا پنجره اعم از ثابت یا بازشو به آن متصل می شوند و از لحاظ جنس مواد مصرفی و طرز ساخت، می تواند تقسیم بندیهای گوناگونی به شرح زیر داشته باشد.
الف: تقسیم بندی با توجه به جنس مصالح جنس مصالح چارچوب بسته به مورد، می ت واند فلزی (آهنی یا آلومینیومی )، چوبی و یا پلاستیکی مثلاً از نوع پی  وی  سی 1 باشد . دور چارچوبهای آلومینیومی را قبل از نصب باید نوار نایلون پیچید و چارچوبهای آهنی باید قبل از نصب با ضدزنگ پوشانیده شوند.
ب: تقسیم بندی چارچوب با توجه به محل نصب
چارچوب می تواند در درهای ورودی یا پنجره ها کاربرد داشته باشد.
پ: تقسیم بندی چارچوبها از نظر کتیبه
چارچوب می تواند دارای کتیبه یا فاقد آن باشد و کتیبه نیز می تواند ثابت و یا بازشو باشد. به علاوه چارچوب درها می تواند دارای آستانه و یا فاقد آن باشد . چارچوبهای آستانه د ار معمولاً برای در ورودی سرویسها کاربرد دارند.

1-2-25 نصب چارچوب برای درهای ورودی و پنجره ها
1-1-2-25 نصب چارچوب درهای ورودی
به طور کلی هنگام نصب چارچوب برای درهای ورودی، ممکن است ساختمان شمشه گیری و گچ وخاک و یا کاهگل شده و سطح روی دیوارها تراز و صاف باشد و یا عملیات یاد شده انجام نشده باشند.
الف: نصب چارچوب در ساختمانهایی که شمشه گیری انجام شده است.در این قبیل ساختمانها چارچوب باید طوری قرار گیرد که لبه آن از تراز گچ و خاک و یا کاهگل سطح دیوارها به اندازه ضخامت سفیدکاری جلوتر باشد تا بعد از سفیدکاری (شامل اندودکاری با گچ و کشته کشی) رویه چارچوب با دیوارهای مجاور آن در یک سطح قرار گیرد.
ب: نصب چارچوب برای ساختمانهایی که شمشه گیری نشده اند.در این قبیل ساختمانها ابتدا باید روی دیوار، در چهارگوشه هر سطح را کرم زد تا ضخامت کاهگل و یا گچ و خاک مشخص گردد، با ید دقت شود که در هر بدنه اطاق، کرمها در یک سطح قرارگیرند. پس از آن باید دو میخ کوچک روی دو کرم که در طرفین چارچوب قرار گرفته اند، کوبیده شود. سپس ریسمان کار بنایی را طوری روی دو میخ قرار داد که امتداد آن حداقل به اندازه ضخامت سفیدکاری شامل اندود و کشته کش ی جلوتر از سطح کرمها قرار گیرد و پس از آن چارچوب را طوری در جای خود قرار داد که لبه آن کاملاً با ریسمان کار، آزادانه در تماس باشد.
2-1-2-25 نصب چارچوب پنجره ها
معمولاً پنجره ها در نمای ساختمان و با کمی تورفتگی نصب می شوند، بنابراین در مورد نصب پنجره ها ابت دا باید مقدار تورفتگی نسبت به نمای ساختمان مشخص گردد و اگر نمای ساختمان انجام نشده، ضخامت آن اعم از اینکه جنس نماسازی سنگ، آجر، سرامیک و یا اندودهای مختلف باشد، از قبل برابر نقشه ها و دستورالعملها تعیین شده، سپس به نصب چارچوب مبادرت گردد . در مورد پنجره های آلومینیومی باید دقت گردد که نایلون پیچیده شده روی چارچوبها باز نشود، زیرا علاوه بر اینکه ملات سیمان اثر نامطلوبی روی فلز آلومینیوم دارد، این نوع پنجره ها اکثراً کشویی هستند و باید از پر شدن ریلهای آنها توسط ملات جلوگیری شود، به علاوه نوار نایلون از خراشید گی احتمالی پنجره ها جلوگیری می نماید. هنگام نصب پنجره ها چنانچه عرض پنجره زیاد باشد و برای تنظیم آن بخواهند از گوه استفاده کنند، باید دقت شود گوه در وسط آستانه پنجره قرار نگیرد . زیرا ممکن است موجبات کج شدن پنجره فراهم شود. معمولاً گوه های تنظیم را در دو طرف آستانه و طبعاً در زیر آن قرار می دهند.
2-2-25 چگونگی نصب چارچوبها
در موقع نصب چارچوبها باید دقت گردد که عضو فوقانی چارچوبهای هم ارتفاع، تماماً در یک تراز قرار گیرند، به علاوه هر چارچوب باید به خودی خود تراز باشد. برای همتراز بودن عضو فوقانی چارچوبها، ابت دا یک خط تراز در محل فضای تقسیم یا راهرو ساختمان که محل قرار گرفتن بازشوهاست، روی دیوار رسم می شود، مبنای این خط تراز می تواند کف یا سقف ساختمان باشد . سپس در تمام سطوحی که قرار است چارچوب نصب شود، علامتگذاری صورت می گیرد و بعد سعی می شود که لبه فوقانی چارچ وبها تا این خط تراز فرضی به یک ارتفاع باشند . پس از تعیین محل چارچوبها جای شاخکهای چارچوب را خالی می کنند و چارچوب را در محل خود قرار می دهند و سپس اقدام به تراز کردن آن می نمایند . بدین نحو که ابتدا تراز را روی ضلع افقی چارچوب قرارمی دهند، این عمل برای آن است که چارچوب به سمت راست یا چپ متمایل نباشد، این کار را با شاقول نیز می توان انجام داد، که در این حالت شاقول در داخل چارچوب قرار می گیرد . پس از انجام این عمل اقدام به شاقول نمودن سطوح بیرونی چارچوب می نمایند، به قسمی که سر چارچوب کاملاً قائم بوده و به سمت جلو یا عقب متمایل نباشد، پس از حصول اطمینان از شاقول و تراز بودن چارچوب، محل شاخکهای آن را با گچ دستی در محل خود تثبیت می نمایند . در نقاط رطوبتی پس از نصب چارچوب، گچ دستی را در نقاطی غیر از محل شاخکها، مصرف و با نصب گوه به طور موقت چارچوب را در محل خود ثابت نموده و محل شاخکها را به وسیله ماسه و سیمان محکم می کنند . یکی دو روز بعد که ملات ماسه و سیمان در جای خود محکم و گچها به علت رطوبت هوا سست شد، با مختصر تیشه کاری ملات گچ مصرف شده را از جای خود می کنند . پس از انجام عملیات به شرح فوق به منظور آزمایش کارهای انجامئ شده و جلوگیری از دوباره کاری، با ریسمان کار چهار گوشه چارچوب را به طور ضربدری به یکدیگر متصل می نمایند . چنانچه دو قطر چارچوب که ریسمان بسته شده آزادنه با یکدیگر تماس داشته باشند، نشانگر آن است که کار به نحو صحیح انجام شده است . در هنگام نصب چارچوبهای دارای کتیبه، باید دقت نمود که چارچوب کاملاً به زیر نعل درگاه نچسبد و حداقل 1 تا 2 سانتیمتر فاصله داشته باشد تا در صورت نشست ساختمان به چارچوب فشار وارد نگردد . به طور کلی باید سعی شود که چارچوب متحمل بار ساختمان نگردد، مگر اینکه این موضوع در نقشه ها پیش بینی و محاسبه شده باشد.اگر چارچوب دارای آستانه باشد، باید در موقع نصب آن ترتیبی اتخاذ شود که رقوم روی آستانه از کف اصلی ساختمان حدود 1 تا 2 سانتیمتر بالاتر باشد، واضح است که کاربرد این نوع چارچوب در جایی است که بخواهند یک قسمت از ساختمان از سایر قسمتها جدا باشد، آشپزخانه، حمام، دستشویی و توالت
از جمله این موارد است. در مورد چارچوبهای بدون آستانه، باید چارچوب طوری نصب شود که پایین ترین قسمت آن از کف تمام شده ساختمان، طبق نقشه حدود 50 میلیمتر پایین تر باشد . در این حالت کفهای دو طرف با یکدیگر
ارتباط خواهند داشت.در مورد شاخک چارچوب، بخصوص در مورد چارچوبهای کتیبه دار، باید دقت گردد که شاخک از بالای چارچوب حدود 20 تا 30 سانتیمتر پایین تر باشد تا در موقع کندن محل شاخکها و جاگذاری آنها زیر نعل درگاه خالی نشده و ایجاد خطر ننماید. در چارچوبهای فلزی فاصله بین چارچوب و دیوار با دوغاب ماسه و سیمان پر می شود و این ملات ریزی به آهستگی انجام می گردد تا رانش ملات باعث قوسدار شدن عضو قائم چارچوب نگردد، برای اطمینان بیشتر می توان با واداشتن یک عدد چهارتراش چوبی در وسط ارتفاع چارچوب، هنگام ریختن ملات از تغییر شکل آن جلوگیری کرد . بدیهی است چهارتراش فوق الذکر تا محکم شدن ملات،باید در محل یاد شده باقی بماند.

3-2-25 نصب یراق آلات

تمامی یراق آلات درها و پنجره ها، باید قبلاً به تصویب دستگاه نظارت برسد . نصب قفل، دستگیره ،لولا و سایر لوازم در و پنجره، باید با نهایت دقت و ظرافت صورت گیرد . اصولاً نصب یراق آلات با پیچ انجام می گردد، پیچها باید به دقت پیچانده شوند و از کوبیدن آنها جداً خودداری گردد . لولای درهای بیرونی بنا، باید چنان نصب گردند که امکان جدا کردن لولا از خارج ساختمان در حالی که در بسته است،وجود نداشته باشد، باید بین اندازه تما م قطعات یراق آلات، بار وارد به آنها و کاری که باید انجام دهند،تناسب وجود داشته باشد. به علاوه در نصب یراق آلات رعایت نکات زیر الزامی است:
الف: یراق آلات در و پنجره باید مناسب با ابعاد در و پنجره بوده و در برابر زنگزدگی مقاوم باشند.
ب: یراق و ریل پنجره های کشویی، باید به صورتی باشند که قرقره ها در حین حرکت از ریل خارج نشوند.
پ: برای در و پنجره ها، باید از قرقره های بلبرینگی روکشدار استفاده شود که در حین حرکت ایجاد صدا ننمایند.
ت: زاویه گردش لولای در و پنجره های لولایی قائم و افقی، باید طوری باشد که لنگه پنج ره حداقل 90 درجه گردش کند.
ث: در صورتی که در نقشه ها محل قرار گرفتن لولاها مشخص نشده باشد، محل نصب آنها به ترتیب زیر خواهد بود:
-1 در پنجره های به ارتفاع 40 تا 100 سانتیمتر، فاصله لولا تا زیر و بالای پنجره حدود 10سانتیمتر
-2 در پنجره های به ارتفاع 100 تا 140 سانتیمتر، این فاصله برابر 18 سانتیمتر و در پنجره هایبلندتر که دارای ارتفاع 200 سانتیمتر یا بیشتر باشند، فاصله محور لولا از بالای پنجره 23 واز پایین 30 سانتیمتر خواهد بود.
-3 در پنجره هایی که محور گردش افقی است، باید وسیله ای تعبیه شود (ضامن) که پن جره را درحالتهای مختلف بازشو، ثابت نگاه دارد.

3-25 دودکشها

دودکشها برای هدایت دود یا گازهای حاصل از سوخت وسایل حرارتی در ساختمان تعبیه می شوند،اگر مجرای ایجاد شده فقط به منظور خارج نمودن گاز و بوهای نامطبوع ساختمان به خارج از بنا باشد،هواکش نامیده می شود. مانند هواکش سالنهای کارخانجات، آشپزخانه ها، سالنهای اجتماعات و نظایر آنها.

1-3-25 چگونگی تخلیه دود از دودکش

تخلیه دود و گازهای داخل ساختمان به وسیله دودکش، بر اساس تفاوت وزن مخصوص گازهای داخل مجرای دودکش، نسبت به هوای خارج انجام می گردد . هرچه این اختلاف بیشتر باشد، نیروی رانش بیشتر است، بنابراین سطح مقطع لازم برای یک دودکش، باید مناسب با ارتفاع دودکش، شکل مقطع آن،میزان سوخت منبع حرارتی و نوع سوخت استفاده شده محاسبه گردد . جنس دودکش از لوله سیمانی،آزبست  سیمان و یا آجر است . سطوح داخلی دودکشهای آجری، بای د با اندود کاملاً صاف گردد، تا دودبه راحتی از داخل دودکش عبور نماید.

2-3-25 شکل مناسب برای دودکش و چگونگی و محل نصب آن

شکل مناسب برای مقطع دودکش، دایره است . باید سعی شود که دودکشها در دیوارهای داخلی قرارگیرند. قراردادن دودکش در دیوارهای خارجی، بخصوص در م ناطق سردسیر، کارایی دودکش را با اشکالمواجه می سازد . چنانچه قطر دودکش زیاد باشد و باعث بریدگی دیوار ساختمان گردد، می توان با تأییددستگاه نظارت از دودکش با مقطع مربع و یا مربع مستطیل استفاده نمود، دودکشهای مربع مستطیل معمولاً از جنس آزبست  سیمان ساخته می شوند و نسبت عرض به طول آنها 2 به 3 می باشد. برای هر وسیله حرارتی باید دودکش جداگانه ای نصب گردد.ارتفاع انتهای دودکش از بلندترین نقطه ساختمان با دستور دستگاه نظارت تعیین می گردد . این ارتفاع نباید از 1 متر کمتر باشد . اگر ارتفاع دودکش از بلندترین نقطه بام با شیروانی پایین تر باشد، خروج دود با اشکال مواجه می شود و کار مرکز حرارتی ساختمان مختل می گردد. در صورتی که مجرای دودکش در مجاورت ساختمان دیگری قرار داشته باشد که ارتفاع آن از ساختمان موردنظر بیشتر باشد، ارتفاع دودکش باید از ساختمان مجاور بلندتر باشد، این ا ضافه ارتفاع نیز کمتر از یک متر نخواهد بود . بدین ترتیب چنانچه ارتفاع ساختمان مجاور یک ساختمان به هر علت افزایش یابد، باید ارتفاع دودکش ساختمان کوتاهتر، مورد بررسی و تجدید نظر قرار گیرد . دودکش نباید در مسیر خود منفذ داشته باشد . زیرا وجود منفذ در مجرای دودکش باعث کاهش قدرت آن می گردد . در طراحی دودکش باید دقت شود که هیچگونه بار خارجی بر دودکش وارد نشود . محل دودکش باید طوری در نظر گرفته شود که از نعل درگاهها و همچنین از شیروانیهای چوبی دور باشد تا تولید آتش سوزی ننماید. دودکشها عموماً باید شاقولی نصب گردند، در م وارد استثنائی و در صورت اجبار با تأیید دستگاه نظارت می توان دودکش را به طور مورب و تا 60 درجه نسبت به افق نصب نمود. چنانچه دودکش به زانو نیاز داشته باشد، زاویه زانوها باید بین 45 تا 60 درجه باشد. 1 برابر سطح مقطع آن در قسمت قائم باشد. / سطح مقطع دودکش در قسمت افقی، باید 5 نصب می کنند تا ضمن تخلیه H برای دودکشها معمولاً کلاهکی از جنس ورق گالوانیزه به شکل دود، از ورود نزولات جوی در آن جلوگیری شود . در دودکشهای بزرگ، در قسمت پایین دودکش دریچه بازدید قرار می دهند تا در مواقع لزوم خاکستر جمع شده را خالی نمایند . در محاسبه سازه ای دودکشهای مرتفع و مستقل از ساختمان، باید مسئله فشار باد و واژگونی و زلزله مد نظر قرار گیرد . در مورد زمان تناوب اصلی نوسان دودکشها، استاندارد شماره 2800 مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ملاک عمل خواهد بود.

3-3-25 محاسبه قطر دودکشها

میزان عبور دود از دودکش بر G قطر دودکش گرد بر حسب سانتیمتر و D محاسبه نمود که در آن فشار هوا بر حسب سانتیمتر PB ، دمای متوسط دود بر حسب درجه کلوین Tk حسب کیلوگرم بر ثانیه و سرعت دود بر حسب متر در ثانیه می باشد. V جیوه و در سیستم واحدهای انگلیسی دمای TG میزان عبور دود از دودکش بر حسب پوند بر ثانیه و G ، قطر دودکش بر حسب اینچ D سرعت بر حسب فوت در V فشار هوا بر حسب اینچ جیوه و PB متوسط دود بر حسب فارنهایت مطلق و ثانیه می باشد.
4-25 تمیزکاری ساختمانها
منشأ آلودگی ساختمانها عبارتند از:
الف: آلودگی ناشی از محیط
یکی از مهمترین عواملی که باعث آلودگی محیط می شود، مواد حاصل از سوختن نفت است که به صورت دوده، بخار، گازهای انیدرید سولفور، آمونیاک، متان، استیلن و ترکیبات آلی ظاهر می شود.
ب: سایر عوامل آلوده کننده که عبارتند از:
-1 زنگزدگی آهن آلات مصرفی در ساختمانها که در حین ساخت روی آنها با ضدزنگ پوشانده نشده است.
-2 خزه ها، گلسنگها و سایر رستنیهای نظیر آنها
-3 شوره زدگی ناشی از رطوبت موضعی نظیر نشت آب از لوله های معیوب و یا بالا آمدن رطوبت در محل تماس دیوار با خاک مرطوب
-4 شره قیر در روی نما، ناشی از اصلاح یا ترمیم عایقکاریها
-5 صدمات عمدی، شعارنویسی و نصب اعلامیه های مختلف روی نمای ساختمانها
-6 مرور زمان و کهنه شدن

1-4-25 روشهای تمیزکاری
انتخاب روش تمیزکاری موضوعی با اهمیت اس ت، زیرا اگر از روش نامناسب استفاده شود، ممکن است موجب خسارت گردد . هنگام انتخاب روش علاوه بر هزینه، سرعت و سهولت کار، نوع و شرایطمحیطی نیز باید در نظر گرفته شود. مهمترین روشهای تمیزکاری عبارتند از:
1-1-4-25 آبپاشی
آب فقط به میزانی به سطح نما پاشیده می شود که آلودگیهای سطح موردنظر را نرم کند . آبپاشی بیش از حد علاوه بر آنکه تأثیری ندارد، ممکن است از راه ترکهای احتمالی سطوح به دورن ساختمان نفوذ کرده و به آن آسیب برساند . آبپاشی باید از بالا به پایین انجام شود تا آب اضافی در حین پایین آمدن موجب تر شدن قسمتهای زی رین و در نتیجه نرم شدن آنها گردد . برای پاک کردن کامل آلودگیها، پس از آبپاشی باید از برسهای مویی و یا سیمی، بسته به مورد و یا از سنگ ساب استفاده نمود . این روش موقعی میسر است که آلودگی سطحی بوده و یا مواد قابل حل در آب به سطح نما چسبیده باشند.
2-1-4-25 ماسه پاشی خشک 1
برای تمیز کردن لایه های ضخیم آلودگی، می توان از روش ماسه پاشی به طریق خشک استفاده نمود . در این روش ماسه تیزگوشه تحت فشار به سطح موردنظر پاشیده می شود تا آلودگیها را خراشیده و جدا نماید. این روش موقعی میسر است که نمای ساختمان از مصالح محکم ساخته ش ده و ماسه پاشی بر روی آن اثر نامطلوبی نداشته باشد، برای دستیابی به نتیجه مطلوب، باید بلافاصله پس از ماسه پاشی سطح موردنظر با آب شسته شود تا گردوغبار ایجاد شده پاک گردد . پیمانکار باید ایمنی کارگران خود را از هر لحاظ تأمین نماید.
3-1-4-25 ماسه پاشی تر 2
این ر وش شبیه ماسه پاشی خشک است با این تفاوت که در این طریقه آب داخل جریان هوا و ماسه می شود و در نتیجه از ایجاد گردوخاک در محل اجرای کار جلوگیری می نماید . در این روش نیز پس ازخاتمه عملیات ماسه پاشی، سطح موردنظر باید با آب شسته شود.
4-1-4-25 تمیزکاری مکانیکی
ابزار مورد استفاده در این روش، سنگ سمباده و برسهای دوارند که با وسایل مکانیکی کار می کنند،این ابزار آلودگیهای سطوحی را که در اثر عوامل جوی آسیب دیده اند، تمیز می نمایند . از ابزار دستی مثل اسکنه، برسهای مویی زبر یا فلزی (غیر آهنی ) و یا سیم فولادی ضد زنگ و سن گ ساب، برای تکمیل ابزارهای مکانیکی، مخصوصاً برای نقاطی که استفاده از این وسایل به سادگی میسر نباشد نیز، می توان استفاده کرد. پیمانکار باید وسایل ایمنی عوامل اجرایی را به نحو احسن تأمین نماید.
5-1-4-25 تمیزکاری شیمیایی
بهترین محلول شیمیایی شناخته شده برای تمیزکاری، اسید فلوئوریدریک است، که به صورت محلول رقیق به تنهایی و یا مخلوط با اسید فسفریک به کار برده می شود . اسید را به وسیله مناسبی به سطح آلوده می زنند و سپس با آب آن را شسته، در صورت نیاز آلودگیهای سست و نرم شده را با برس تمیزمی کنند. اجرای این روش باید توسط افراد خبره صورت گیرد.دماده شیمیایی دیگری که برای تمیزکاری به کار برده می شود، محلولهای حاوی سود سوزآور است که باید با احتیاط کامل آنها را به کار برد . به طور کلی استفاده از مواد پاک کننده شیمیایی، باید طبق توصیه کارخانه سازنده باشد و به تأیید دستگاه نظارت برسد.
2-4-25 روشهای تمیزکاری مناسب برای انواع نماها
الف: سنگهای آهکی
برای تمیز کردن این سنگها می توان از روش آبپاشی استفاده نمود، ولی برای از بین بردن لکه های قهوه ای رنگ که اغلب بعد از تمیز کردن ظاهر می شود، این آبپاشی باید مکرر باشد.
ب: سنگهای آذرین
مهمترین سنگهای آذرین، گرانیت است . سنگهای آذرین را می توان به روش آبپاشی، ماسه پاشی خشک و یا تر تمیز نمود . تمیزکاری این سنگها با اسید فلوئوریدریک رقیق و یا بی فلوئورور آلومینیوم رقیق نیز میسر است.
پ: نماهای آجری
پاک کردن نماهای آجری به دلیل اینکه بیش ا ز سایر نماها مورد استفاده قرار می گیرند، از اهمیتی ویژه برخوردار و به شرح زیر است:
-1 پاک کردن ملات
اولین کاری که بعد از اتمام ساختمان باید انجام شود، پاک کردن گردوخاک، لکه های ملات روی آجرها تا حد امکان به وسیله کاردک و برس سیمی می باشد . از محلول رقیق اسید کلریدریک نیز می توان استفاده نمود . هر بار باید قسمت کوچکی از نما یعنی سطحی در حدود 1 تا 2 مترمربع را تمیز نمود . روش تمیزکاری بدین نحو است که پس از مرطوب کردن نمای آجری، محلول اسید با وسیله مناسب به سطح آجر مالیده و بعد از 5 تا 10 دقیقه دیوار با آب شسته می شود.
-2 تمیز کردن شوره ها (سفیدکها) 1
شوره غالباً به صورت بلورهای ریز الیاف می باشد که در سطح آجرها نمایان می گردد . سفیدکها می توانند دارای منشأ سولفاتی، کربناتی، کلروری و نیتراتی باشند . قسمت عمده شوره را می توان با برس سیمی یا جارو پاک کرد و با آب شست . اگر شوره کاملاً پاک نشده باشد، می توان این روش را تکرار کرد . اگر نتوان شوره را با این طریق به طور کامل پاک نمود، باید نما را با محلول مناسب اسید کلریدریک شستشو داد. شوره سبز رنگ که گاهی اوقات در سطح آجرها دیده می شود، به علت املاح وانادیوم است که د ر خاک آجر وجود دارد، این شوره را می توان با محلول سود سوزآور با غلظت سیصد گرم در لیتر پاک نمود . این عمل خود ایجاد رسوبات سفید رنگی بر روی کار می نماید که می توان آنها را پس از سه روز با آب شست و از بین برد.

  
فصل بیست و ششم نشریه 55


فصل بیست و ششم  دستورالعملهای حفاظتی و ایمنی کارگاههای ساختمانی

1-26 کلیات
اجرای کارهای ساختمانی شامل مراحل متعددی است که ضمن آن افراد با ماشین آلات، ابزار و مصالح گوناگون سر و کار دارند . این ویژگیها امکان وقوع حوادث را برای نیروی انسانی افزایش می دهد . محافظت از نیر وی انسانی در قبال حوادث ناشی از کار، از اهمیت ویژه ای برخوردار است . از این رو باید ابزار و ماشین آلات به طور مستمر، مورد بازرسی کامل قرار گرفته و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود، در بکارگیری ماشینها نیز باید از افراد با تجربه استفاده شود . برای تأمین ایم نی کارگاههای ساختمانی، باید همه کارها با برنامه ریزی و رعایت اصول فنی انجام گرفته و تدابیر لازم برای مقابله با خطرات ناشی از کار فراهم شود. در تجهیز کارگاه باید تمامی عوامل، وسایل و نیروی انسانی مورد نیاز برای حفاظت افراد، محل کارگاه، تجهیزات و ماشین آلات در مقابل عوامل اقلیمی، حریق، جانوران و غیره فراهم شده باشد . در این راستا باید تسهیلات مورد نیاز برای سکونت، تهیه مواد غذایی، آب آشامیدنی سالم، وسایل بهداشتی و سایر سرویسهای لازم فراهم شود. برنامه ریزی کارگاهی باید طوری باشد که هنگام کار یا تخلیه مصالح، مزا حمتی برای همسایگان و سایرین ایجاد نشود . از انجام کارهای پر سر و صدا در شب خودداری شود . در صورتی که لازم است کاری در شب انجام شود، باید قبلاً اجازه شهرداری و مقامات مسئول کسب شود. این فصل شامل مقررات حفاظتی و ایمنی هنگام انجام عملیات ساختمانی اعم از تخریب، گودبرداری احداث بنا و نیز ایمنی در به کار گرفتن وسایل، تجهیزات و ماشین آلات ساختمانی است.
2-26 تسهیلات رفاهی کارکنان
1-2-26 کلیات
نیازهای اولیه کارکنان یعنی خوراک، مسکن و بهداشت باید در محل کارگاه به بهترین نحو برآورده شود. کیفیت و کمیت خوراک در کارگاه، مح ل مناسب غذاخوری و زمان کافی و منظم برای صرف غذا از اهمیت ویژه ای برخوردار است . محل سکونت کارکنان، باید در محیطی مناسب که حتی المقدور مصون از تغییرات جوی، باد، باران، سرما و گرما است انتخاب شود. اوقات فراغت کارکنان باید به نحوی مناسب پر شود، آموزش مرتبط با کار و در ساعات فراغت، توسط مسئولین فنی، نه تنها موجب افزایش سرعت کار است، بلکه در پایان باعث رشد کارگران خواهد شد.
2-2-26 تأمین وسایل رفاهی برای حفظ سلامت کارکنان
پیمانکار باید تسهیلات رفاهی و بهداشتی را متناسب با تعداد افراد و موقعیت محلی در نظر گیرد . ساختمانهای موقت باید ایستایی کافی داشته و از نور کافی برخوردار باشند . پیمانکار باید وسایل کمکهای اولیه و نیز برخی داروهای ضروری را برای افراد فراهم نماید تا در صورت بروز سوانح در دسترس قرار گیرند، در نقاطی که 50 نفر و یا بیشتر مشغول کار هستند، باید حداقل یک نفر مسئول کمکهای اولیه در محل حضور داشته باشد، این شخص باید آموزشهای لازم را دیده باشد تا در صورتی که افراد سانحه دیده و یا در حین کار مریض شدند، قبل از مراجعه به پزشک دچار مشکل نشوند. در جایی که بیش از 10 و کمتر از 50 نفر مشغول کار هستند، یک جعبه کمکهای او لیه مناسب و مجهز کفایت می کند . در کلیه کارگاهها باید آب آشامیدنی سالم به مقدار کافی در دسترس قرار گیرد، همچنین باید به تعداد کافی دستشویی، توالت و دوش طبق اصول بهداشتی برای کارکنان مهیا باشد . به ازای هر 25 نفر، باید حداقل یک توالت تا 100 نفر و از 100 نفر ب ه بالا به ازای هر 35 نفر اضافی یک توالت در نظر گرفته شود .شستشو و گندزدایی مرتب توالتها الزامی است.
3-26 مشخصات و موارد کاربرد وسایل حفاظت فردی در کارگاههای ساختمانی
1-3-26 کلیات
وسایل حفاظت فردی که برای مقابله با خطرات ناشی از کار استفاده می شوند، عبارتند از: کلاه ایمنی، عینک و نقابهای حفاظتی، کفش و پوتین حفاظتی، دستکش، ماسک حفاظتی، کمربند، لباسهای ایمنی و سایر وسایلی که متناسب با نوع کار، کارگران را از خطر محافظت می کند. پیمانکار موظف است وسایل فوق را متناسب با نوع کار فراهم نموده و ضمن دادن آموزشهای لازم به کارگران، مراقبت نماید که از وسایل، استفاده صحیح به عمل آید . عدم استفاده از وسایل حفاظتی، قصوردر انجام وظیفه محسوب می گردد.پیمانکار موظف است به وسیله مسئولان فنی خود صحت عملکرد وسایل حفاظتی را مرتباً موردبازرسی قرار داده و در صورت لزوم نسبت به تعمیر یا تعویض آنها اقدام نماید تا پیوسته ایمنی کارگران فراهم باشد.
2-3-26 ویژگیها و موارد کاربرد وسایل حفاظت فردی
1-2-3-26 ویژگیهای وسایل حفاظت فردی
تمامی وسایل حفاظت فردی و لباسهای ایمنی مورد استفاده، باید از نظر مشخصات فنی ساخت وکیفیت مواد مورد استفاده مطابق با استانداردهای ایرانی زیر باشد:
استاندارد شماره 1377 : ویژگیهای پوشاک ایمنی برای جوشکاران
استاندارد شماره 1381 : ویژگیهای کلاههای ایمنی صنعتی برای کارهای سبک
استاندارد شماره 1383 : ویژگیهای چکمه لاستیکی
استاندارد شماره 1375 : ویژگیهای کلاههای ایمنی برای کارهای سنگین
استاندارد شماره 1126 : عینکها و نقابهای حفاظتی سبز رنگ برای استفاده در صنایع فولادکاری
استاندارد شماره 1136 : کفشها و پوتینهای ایمنی
استاندارد شماره 1374 : ویژگیهای حفاظهای صنعتی چشمی
استاندارد شماره 1645 : ویژگیها و روشهای آزمایش دستکشهای لاستیکی برای مصارف الکتریکی
استاندارد شماره 1761 : ویژگیهای وسایل ایمنی برای حفاظت چشم و چهره و گردن در مقابل تشعشع حاصل از جوشکاری و عملیات مشابه
استاندارد شماره 1764 : ویژگیهای دستکشهای چرمی ساقدار برای جوشکاران تا زمانی که استاندارد ایرانی در پاره ای از موارد تدوین نشده باشد، در درجه اول استانداردهای سازمان معتبر خواهد بود و در صورت نبودن استاندارد مذکور به ترتیب استانداردهای ISO بین المللی استاندارد ملاک عمل قرار خواهند گرفت. DIN و آلمانی BS بریتانیایی
2-2-3-26 موارد کاربرد وسایل حفاظت فردی
پیمانکار موظف است لباس کا ر را متناسب با نوع کار در اختیار کارگران قرار دهد . لباس کار بایدطوری باشد که کارگر بتواند به راحتی وظایف خود را انجام دهد و موجب بروز سوانح نگردد، اندازه لباس نیز باید متناسب با وضعیت کارگران باشد، به کارگرانی که با مواد شیمیایی کار می کنند، باید علاوه بر لباس کار، بر حسب نوع کار وسایل حفاظتی لازم از قبیل پیش بند، کفش، دستکش مخصوص، عینک ودر صورت وجود گازهای سمی، وسایل تهویه تنفسی (رسپیراتور) 1 داده شود. در محیطهای مرطوب و در مورد کارهایی که در آب انجام می شود، پیمانکار باید به تناسب نوع کار،کفش و یا چکمه های لاستیکی و در صورت لزوم دستکشهای غیر قابل نفوذ، تهیه و در دسترس کارگران قرار دهد. کارگرانی که در معرض گردوغبارهای سمی و زیانبار نظیر آزبست، دود و یا غبار غلیظ قرار می گیرند باید از رسپیراتور و یا وسایل مشابه استفاده نمایند. در مواردی از قبیل سمباده زنی، جوشکاری و تراشکاری که نوع کار، خطراتی را متوجه چشم کارگران می سازد پیمانکار موظف است عینک و نقاب مخصوص در دسترس کارگران قرار دهد. برای کارگرانی که به هنگام کار در معرض سقوط اجسام سنگین قرار دارند، باید کلاه و کفش حفاظتی مقاوم در نظر گرفته شود، همچنین در ک ارهایی نظیر تخریب، حفاری و کار در ارتفاع باید کارگران به کلاه ایمنی مجهز شوند. کارگرانی که در ارتفاع بیش از سه متر کار می کنند و احتمال سقوط آنها وجود دارد، باید به کمربند حفاظتی و طناب نجات مجهز باشند و اقدامات احتیاطی برای جلوگیری از سقوط آنان به عمل آید. افرادی که در چکشی کردن بتن یا اندود کار می کنند، باید به عینک، دستکش لاستیکی و زانوبند حفاظتی مجهز شده باشند، همچنین کارگرانی که به پخش آسفالت مشغولند، باید به دستکش و ساعدبند و ماسک حفاظتی مجهز باشند.برای حفاظت دست جوشکاران و کارگران ساختمانی در برابر اجسام داغ و اشیائی که دارای گوشه و لبه های تیز هستند، باید از دستکشهای چرمی ساقه دار استفاده شود. خطرات دیگری که ممکن است کارگران را تهدید کند، عبارتند از استنشاق مواد مضر، تماس پوست با مواد زیانبار و یا صداهای ناهنجار و ارتعاشات مداوم . این عوامل ممکن است در کارگران ایجاد بیماریهای حاد و یا مزمن نموده و یا آنها را مسموم نماید، این گونه مواد می توانند حساسیت زا، فیبروژن و یا سرطان زا باشند . گردوغبار الیاف می تواند برای سلامتی خطرناک باشد . کادمیم، سرب، آزبست، سیمان مرطوب یا گردوغبار چوبهای جنگلی سخت ممکن است باعث التهابات پوستی، آگزما، آسم و یا سایر بیماریهای مزمن شوند، حتی گردوغبار معمولی نیز در مقادیر زیاد می تواند باعث تحریکات ریوی شود، از این رو حتی اگر کارگران از پوشش حفاظتی استفاده می کنند، نباید برای مدت طولانی در معرض این عوامل قرار گیرند . در مورد آزبس ت، از آنجا که بعضی از بیماریها در اثر بکارگیری مصالح آزبستی یک دوره اختفای طولانی بین 20 تا 30 سال را به همراه دارند، باید دقت لازم در کار با این مصالح مبذول گردد، حتی الامکان باید از مصالح جایگزین استفاده شود و مادامی که استفاده از مصالح آزبستی ممنوع نشده باید افراد هنگام استفاده از فرآورده های سیمان - پنبه نسوز مجهز به لباسهای ایمنی باشند و برای سوراخ و یا اره کردن این فراورده ها از وسایل برقی با دور سریع استفاده ننمایند.
4-26 رعایت نکات ایمنی در کاربرد وسایل و تجهیزات
به کارگیری صحیح ابزار و ماشین آلات، می تواند عامل مهمی در پیشگیری از وقوع حوادث باشد، لذا باید همواره ماشینها و وسایل نقلیه مربوط به کار، توسط افراد آموزش دیده و ماهر هدایت شده و کار آنها دائماً تحت نظر باشد. هر ابزار برای کاری خاص ساخته شده، لذا باید ماشینها و ابزار متناسب با نوع کار انتخاب شوند،همچنین وسایل باید با توجه به ظرفیت، توان باربری و نوع کاربرد، مورد استفاده قرار گیرند. برای ارزیابی انجام عملیات توسط ماشین آلات . باید با سازنده مشورت و از تناسب کار با ماشین اطمینان حاصل شود. هنگام استفاده از جرثقیلها و وسایل مشابه، باید از علائم ا ستاندارد استفاده شود، از این رو ضروریستتمام افرادی که با این گونه وسایل کار می کنند قبلاً آموزش لازم را برای آشنایی و به کار بردن علائم مذکور دیده باشند. اطاق فرمان جرثقیل باید طوری ساخته شده و استقرار یافته باشد که راننده همواره دید لازم برای انجام عملیات را داشته باشد. در استفاده از بالابرها، بلند کردن بار بیش از ظرفیت مجاز ممنوع است، همچنین رانندگان بالابرها نباید هنگام داشتن بار، دستگاه را ترک نمایند. ماشینها و ابزارها باید مرتباً بازرسی و توسط افراد ذی صلاح، تعمیر و نگهداری شوند.
5-26 ایمنی در استفاده از نردبانها
1-5-26 تعریف
نردبان وسیله ای است ثابت یا متحرک که به منظور بالا رفتن و یا پایین آمدن مورد استفاده قرار می گیرد. انواع نردبانها عبارتند از: نردبان ثابت، متحرک، قابل حمل، دوطرفه، کشویی و ...
2-5-26 ویژگیها و موارد کاربرد انواع نردبانها
کلیه نرد بانهایی که در کارهای ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرند، باید از لحاظ مشخصات مطابق با استانداردهای معتبر بوده و یا توسط افراد ذی صلاح، طراحی و ساخته شده باشند، تکیه گاهها، پایه ها و سایر اعضای نردبان باید استحکام کافی برای تحمل بارهای وارده را داشته باشند.
هنگام استفاده از نردبان رعایت موارد زیر ضروری است:
نردبانهای قابل حمل باید طوری قرار داده شوند که پایه نردبان در جای ثابتی قرار گرفته و تکیه گاه بالا نیز استحکام کافی برای تحمل بارهای وارده را داشته باشد . چنانچه نردبان در محلی که احتمال لغزش دارد قرار داد ه می شود، باید به وسیله گوه و یا سایر وسایل مشابه تثبیت شود . فاصله پای نردبان از دیوار، باید حداقل1 ارتفاع نردبان باشد، مثلاً برای نردبان با ارتفاع صعود 8 متر، باید فاصله پایه از دیوار حداقل 2 متر باشد . نردبان را باید در محلی قرار د اد که احتمال نشست یا فرورفتگی تکیه گاه وجود نداشته باشد. برای اینکه رفت و آمد روی نردبان به سهولت صورت گیرد، باید فاصله پله ها حدوداً 250 تا 300میلیمتر باشد . در مواردی که رفت و آمد روی نردبان زیاد است و یا در ساختمانهای بیش از دو طبقه، بایدبرای بالا رفتن و پایین آمدن از نردبانهای جداگانه استفاده شود. افزودن طول نردبان به وسیله قرار دادن جعبه یا بشکه در زیر پایه ها و یا اتصال دو نردبان کوتاه برای دستیابی به طول بیشتر، ممنوع است. نردبانهای یکطرفه به طول بیشتر از 10 متر، نباید به کار برده شوند . در نردبانهای ث ابت در هر 9 متر
باید یک پاگرد تعبیه شود و هر قطعه از نردبان که حد فاصل بین دو پاگرد است، باید به نحوی قرار گیرد که در امتداد قطعه قبلی نباشد. به علاوه نردبان و پاگرد پله به وسیله نرده محافظت گردند.انتهای نردبان باید حداقل یک متر از تراز کفی که برای رسیدن به آن مورد استفاده قرار می گیرد،بالاتر واقع شود.متر کمتر باشد . این / عرض سکویی که برای پیاده شدن از نردبان در بالا قرار می گیرد، نباید از سکو باید به وسیله نرده محافظت شود.در نردبانهای دوطرفه، لولای بالا باید همواره روغنکاری شود، به طوری که حرکت آن به سهولت انجام پذیرد.معمولاً نردبانهای کشویی 1 تا طول 10 متر دو قطعه و بلندتر از آن سه قطعه هستند، در این نردبانهاباید در محل اتصال قطعات و کشوها، ضامن تعبیه شده باشد و قبل از استفاده، از ثابت بودن محل اتصال اطمینان حاصل شود. این نردبانها باید برای استقرار افراد مجهز به کابین مناسب باشند. نردبان نباید رنگ آمیزی شود و پایه ها و پله های آن باید عاری از مواد روغنی و لغزنده باشد . نردبانهایی که پله ها و یا پایه های آنها معیوب هستند و یا دارای ترک و نقص می باشند، نباید مورد استفاده قرار گیرند.
6-26 ایمنی در برپا کردن و استفاده از داربست
1-6-26 تعریف
داربست جایگاه و تکیه گاهی است موقت که هنگام اجرای عملیات ساختمانی در ارتفاع، برای نگهداری و حفظ کارگران، مصالح ساختمانی و ابزار کار به کار برده می شود . داربستها بسته به نوع استقرار به صورت ساده، معلق، پیش آمده، قابل نوسان، مستقل، برجی و غیره به کار می روند.
2-6-26 ایمنی در برپا کردن داربست
مصالح اولیه برپاداری داربست اعم از چوب، فولاد و یا مصالح مناسب دیگر، باید از نوع سالم و مرغوب انتخاب شود، ویژگیهای مصالح مورد استفاده، باید از مشخصات ذکر شده در فصل دوم متابعت نماید.داربست باید با اصول صحیح طراحی شود، به نحوی که اجزا و تکیه گاههای آن ظرفیت پذیرش چهاربرابر بار یا فشار مورد نظر را داشته باشند.نصب، تغییر، تعمیر و یا پیاده نمودن اجزای داربست باید توسط داربست بند ماهر انجام پذیرفته و قبل از بهره برداری، داربست توسط شخص ذی صلاح مورد بازرسی و کنترل قرار گیرد . سکوهای کار، راههای عبور و پلکان داربست، باید دارای ابعادی باشد که افراد را از خطر سقوط مصون نگه دارد . سکوهای کار باید مجهز به نرده و تور حفاظتی مقاوم با حداقل ارتفاع یک متر باشند . تخته های جایگاه باید طوری قرار گیرند که ابزار و مصالح از لابه لای آن به پایین سقوط نکند . وقتی فاصله جایگاه داربست از زمین بیش از1/5 متر باشد، باید برای رسیدن به جایگاه، نردبان یا معبر مطمئنی تعبیه گردد. پایه های داربست نباید مستقیماً روی زمین گذاشته شوند، بلکه باید روی شالوده مناسبی که قابلیت توزیع بار وارده را دارا باشد، قرار گیرند . پایه های داربست باید بر کف محکم و قابل اطمینانی متکی باشند و به طور مطمئنی مهار شوند تا مانع نوسان و جابه جا شدن آن گردند . همچنین داربستها باید به قسمتهایی از ساختمان که ثابت و مقاوم هستند، متکی باشند. داربستهای بلند متحرک باید در جاهای مسطح استقرار یافته و چرخهای آنها به وسیله ضامن تثبیت شوند.در صورتی که قرار است وسایل موتوری یا هر وسیله دیگری به داربست، بارهای افقی وارد نماید، باید بار وارده در محاسبات منظور شود، در کلیه داربستها باید وسایلی تعبیه شود که از نوسان یا لرزش داربست در موقع کار کردن کارگران جلوگیری کند . بادبندها باید به نحو مطلوب بسته شده و پلکانها از استحکام کافی برخوردار باشند . داربستها باید حداقل در هر 10 متر ارتفاع، به وسیله مهار به ساختمان محکم شده باشند.اطراف جایگاه داربستهایی که در ارتفاع بیش ا ز 4 متر از زمین یا کف قرار دارند، به استثنای محلی که برای عبور کارگر یا حمل مصالح اختصاص یافته، باید با حفاظ مناسب محصور شده باشد، ارتفاع این1 متر بیشتر باشد. / حفاظ نباید از 1 متر کمتر و از 2داربستها پس از استقرار باید توسط شخص مسئول و ذی صلاح مورد بازرسی و کنترل قرار گیرند،همچنین در فواصل زمانی معین، پس از استفاده از داربست، بعد از هر تغییر و یا وقفه در کار، بایداستحکام و ایستایی داربست مجدداً مورد تأیید قرار گیرد.
3-6-26 ایمنی در استفاده از داربست و سکوی کار
پیمانکار موظف است موجبات حفاظت و ایمنی کارگر ان را در حین کار فراهم نماید . پیمانکار باید2 در اختیار کارگران قرار دهد . استفاده از کلاه و کمربند -2-3- وسایل حفاظت فردی را مطابق زیربند 26ایمنی که یک سر آن به کمر کارگر و سر دیگر آن به محل مناسبی متصل شده باشد، برای کار روی سکوهای مرتفع الزامی است . کارگرانی می توانند روی سکوهای مرتفع مشغول به کار شوند که از نظر روحی و جسمی از سلامت کامل برخوردار باشند. در مواقعی که هوا طوفانی است و باد شدید می وزد، باید از کار کردن کارگران روی داربست جلوگیری شود . همچنین در مواردی که روی جایگاه داربست برف یا یخ وجود داشته ب اشد، نباید کارگران روی آن کار کنند، مگر اینکه برف یا یخ را کاملاً برداشته و ماسه نرم روی آن بریزند تا از سر خوردن کارگران جلوگیری به عمل آید . وقتی کارگران در طبقات مختلف داربست مشغول کار هستند باید طبقات زیرین دارای توری مناسبی باشند که از ریختن اتفاقی مصالح یا افتادن ابزار روی کارگران ممانعت شود. هنگامی که در مجاورت خطوط نیروی برق احتیاج به نصب داربست باشد، باید قبلاً مراتب به اطلاع اداره برق برسد. برای جلوگیری از خطرات احتمالی باید تدابیر لازم اتخاذ شوند. مصالح ساختمانی نباید به مقدار زیاد روی سکوها انباش ته شوند، مگر مصالحی که برای کار تدریجی
مورد نیاز باشند . در داربستهای معلق یا نوسانی، نباید از جایگاه برای انباشتن مصالح استفاده شود، همچنین در یک جایگاه، کار کردن بیش از دو نفر مجاز نیست. بعد از اتمام کار روزانه باید تمامی ابزار و مصالح از روی داربست برداشته شود . در موقع پیاده کردن داربست، باید تمامی میخها از قطعات پیاده و کشیده یا کوبیده شود و مصالح داربست در محل مناسبی انبار گردد.
7-26 ایمنی در حمل و نقل و انبار کردن مصالح
1-7-26 ایمنی در حمل و نقل مصالح
برای دستیابی به عملکرد ایمن در حمل بارهای ساختمانی توسط وسایل نقلیه یا دستگاههای بالابر، رعایت قوانین مربوط به حرکات وسایل نقلیه ضروری است . ایجاد راههای ارتباطی ایمن و مناسب برای عبور و مرور و وسایل نقلیه و به کار گرفتن افراد با تجربه و آموزش دیده در بارگیری، تخلیه و راه اندازی وسایل نقلیه از اهمیت ویژه ای برخوردار است . تعمیر و نگهداری وسایل حمل و نقل توسط افراد ماهر ضروری است. وسایل حمل و نقل نباید اضافه بر ظرفیت بار شوند، بار برداشته شده باید به طور یکنواخت روی محورهای وسیله نقلیه توزیع گردد.هنگام جابه جایی چوب، تیرآهن و مصالح نظیر آن باید از تابلو یا علا ئم اخباری استفاده شود. همچنین راههایی که برای عبور افراد پیاده و وسایل نقلیه در نظر گرفته می شود، باید به وسیله نرده یا حفاظ مناسب دیگری ایمن شده باشد، از روشنایی کافی برخوردار بوده و به وسیله علائم مخصوص مشخص شده باشد . معابری که برای فرغون یا چرخهای دستی ساخته می شوند، باید دارای سطح صاف بوده و عرض آن حداقل یک متر باشد.هنگام بالا بردن و پایین آوردن بار به وسیله جرثقیل، برای حفظ تعادل و جلوگیری از لنگر بار باید از طناب هدایت کننده استفاده شود. هنگام استفاده از جرثقیل برای حمل ایمن کپسولهای اکسیژن و استیلن ، باید از محفظه های مخصوص استفاده شود. وسایل باربری عمودی باید مجهز به ضامن باشند تا در صورت نیاز به توقف از حرکت احتمالی آن جلوگیری شود. در وسایل باربری عمودی باید اطراف اتاقک حمل بار به وسیله نرده و توری محصور شود، فاصله1 متر باشد . در صورتی که وسایل چرخدار و / میله ها باید از 60 سانتیمتر کمتر بوده و ارتفاع حفاظها 1 تا 2لغزنده روی سکو حمل و نقل می شوند، باید کف سکو شیار داشته باشد و با مهار کردن و بستن از حرکت و لغزش این وسایل جلوگیری شود.سکوی وسایل باربری عمودی باید مقاومت کافی برای حمل بار داشته باشد و به اندازه ظرفیت بارگیری شود. هنگام حمل وسایل حجیم باید مراقبت کافی به عمل آید و در صورت برداشتن نرده و حفاظ، این گونه وسایل باید طوری مهار شوند که امکان لغزش یا سقوط آنها وجود نداشته باشد.
2-7-26 انبار کردن مصالح
مصالح ساختمانی باید طوری انبار شوند که مزاح متی برای وسایل نقلیه و عابرین پیاده ایجاد نشود .در مواردی که بنا به عللی مصالح در محل عبور و مرور عمومی ریخته می شود، باید آن را طوری انباشته کرد که از ریزش آن جلوگیری شود . محوطه انباشتن مصالح، باید هنگام شب به وسیله چراغ قرمزمشخص گردد. روش صحیح حمل و نقل و انبار کردن مصالح مختلف در فصل دوم ذکر شده است . رعایت نکات مزبور موجب حفظ ویژگیهای مصالح، ایمنی و سلامتی کارگران خواهد بود. آجر و سفال نباید با ارتفاع بیش از 2 متر انباشته شود، اطراف این مصالح باید به وسیله چوبهای قائم محصور گردد.ورقهای فلزی باید به صور ت افقی انباشته شوند و ارتفاع آنها نباید از یک متر تجاوز نماید . تیرآهن باید طوری انباشته شود که امکان لغزش آن وجود نداشته باشد . طرفین لوله های فلزی باید طوری مهار شود که از غلتیدن آنها جلوگیری شود. انبار شن و ماسه باید مرتباً مورد بازدید قرار گیرد تا در اثر برداشتن مصالح، ریزش ناگهانی رخ ندهد. هنگام انبار کردن مصالح در کنار دیوارها و تیغه ها، باید دقت شود که فشار افقی بیش از اندازه به دیوار وارد نشود. حمل، انبار کردن و استفاده از چسباننده های سیاه، باید با دقت و احتیاط صورت گیرد . انبار مواد چسباننده باید دور از آتش و مواد قابل اشتعال بوده و برای اعلام و اطفای حریق احتمالی تدابیر لازم اتخاذ شده باشند . انبارهای بسته باید مرتباً تهویه شوند تا از تجمع گازهای قابل اشتعال در آنها جلوگیری شود. حمل و انبار کردن فرآورده های سیمان - پنبه نسوز باید با دقت صورت پذیرد، بر روی تمامی فرآورده های پنبه نسوز برچسب ”برای سلامتی انسانها زیانبخش است“ الصاق گردد . بیشترین میزان انتشار غبار و آلودگی محیط ضمن تولید، بریدن، فرسایش، در معرض جریان هوا قرار گرفتن، حمل و نقل، شکستن و معدوم کردن آنها به وجود می آید . انتشار غبارهای پنبه نسوز ، نه تنها کارگران مرتبط با آن را در معرض مخاطرات جدی قرار می دهد، بلکه محیط زیست و سایر افراد را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. حمل و انبار کردن مواد شیمیایی باید مطابق دستورالعملهای کارخانه سازنده صورت پذیرد . حمل و انبار کردن مواد منفجره باید طبق مقررات جاری کشور، با اطلاع و زیر نظر مقامات مسئول و ذی صلاح باشد، به علاوه هنگام مصرف باید مقامات مسئول کتباً مطلع شوند. پیمانکار موظف است عملیات اجرایی خود را طوری انجام دهد که در سواره رو و پیاده رو راهی برای عبور و مرور عابرین و وسائط نقلیه باقی بماند و مصالح خود ر ا در محلهایی انبار نماید که موجب ناراحتی و یا زحمت ساکنین اطراف و یا عابرین نگردد . در مواردی که اجرای عملیات مستلزم انسداد کلی قسمتی از سواره رو یا پیاده رو باشد، این کار باید با اطلاع مسئولین ذی ربط و زیر نظر دستگاه نظارت صورت گیرد و عبور و مرور به وسیله راههای انحرافی تأمین شود، هزینه های اضافی طبق شرایط خصوصی پیمان و یا سایر اسناد مشخص خواهد شد.
8-26 ایمنی در انجام عملیات خاکی
1-8-26 کلیات
در انجام کارهای خاکی باید ضوابط ایمنی و دستورالعملهای مربوط به دقت رعایت شوند . هنگام اجرای عملیات خاکی در نزدیکی ایس تگاههای اصلی خدمات عمومی از قبیل آتش نشانی، باید مراتب قبلاً به اطلاع آن دستگاه برسد تا در ارائه خدمات عمومی وقفه ای رخ ندهد . در صورت برخورد با کابلهای برق، تلفن و یا خطوط لوله آب، گاز و غیره، باید کار متوقف شده و مراتب به اطلاع مسئولین مربوط برسد.قطع و ر یشه کنی درختان، باید چنان صورت گیرد که باعث خرابی ساختمانهای مجاور و یا صدمه به اشخاص نشود . درختان باید طوری قطع شوند که هنگام سقوط در جهت پیش بینی شده، که حفاظتهای لازم در آن صورت گرفته، بیفتند.
2-8-26 مقدمات گودبرداری
قبل از شروع گودبرداری باید درخت یا ت خته سنگ و موانع مشابه را که ممکن است موجب وقوع حادثه شوند، از محل کار خارج کرد.اگر با گودبرداری، پایداری ساختمانهای مجاور دچار مخاطره می شود، باید ایمنی آنها به وسیله شمع، سپر و مهار کردن ساختمانها و شمع بندی زیر پایه ها به طور مطمئنی تأمین گردد و این عوا مل حفاظتی باید تا رفع خطر مرتباً به وسیله اشخاص ذی صلاح بازدید شوند تا موجبات حفاظت مؤثر ساختمانهای مجاور تأمین باشد. مشخصات چوبهایی که برای شمع، سپر و مهار به کار می رود، باید با مشخصات ذکر شده در فصل دوم مطابقت نمایند، ابعاد این چوبها باید متناسب با فشار وارده انتخاب شوند.پیمانکار موظف است تجهیزات ایمنی لازم برای حفاظت کارگران را در اختیار آنان قرار دهد . در حفاری با بیل و کلنگ، باید کارگران فاصله کافی از یکدیگر داشته باشند . در گودالها و شیارهای عمیق که عمق آنها از یک متر بیشتر باشد، نباید کارگران را به تنهایی به کار گمارد.
3-8-26 گودبرداری
1 متر برای ماسه / در زمینهای با رطوبت طبیعی می توان گودبرداری تا عمق 1 متر برای ماسه، 251 متر برای خاک رس و 2 متر برای خاک بسیار متراکم را بدون پایه های ایمنی، سپر و حایل / رس دار، 5 انجام داد . در سایر موارد توصیه می شود ب ا توجه به مسائلی نظیر جنس خاک، عمق گودبرداری و شرایط ترافیکی اطراف، تدابیر ایمنی لازم اتخاذ گردند . در زمینهای ریزشی، هنگام عملیات حفاری، پیمانکار مسئول ایمنی کارگران بوده و باید در مهاربندی نهایت دقت را به عمل آورد، در مواردی که کارگران درون ترانشه یا گود کار می کنند، باید مرتباً بازرسی انجام پذیرد و در صورت احتمال خطر ریزش یا مشاهده ترک و بازشدگی، کار متوقف شده و با نظر دستگاه نظارت حفاظتهای لازم انجام پذیرد. هنگامی که گودبرداری در مجاورت خطوط راه آهن و بزرگراهها یا مراکزی که تولید ارتعاش می کند انجام می گیرد، باید تدابیر احتیاطی برای جلوگیری از ریزش اتخاذ گردد. متر به لبه گود ریخت، در نقاطی که امکان / خاک برداشته شده را نباید در فاصله ای نزدیکتر از 5 ریزش خاک وجود دارد، نباید ماشین آلات را در نزدیکی گود مستقر نموده و یا از آن عبور داد، همچنین در زمان عملکر د ماشین خاکبرداری، ایستادن اشخاص در زیر جام و یا بازوی دستگاه و نیز مشغول به کار بودن کارگران در قسمتی که ماشین کار می کند ممنوع است.همه افرادی که مستقیماً مشغول انجام عملیات خاکبرداری نیستند، باید حداقل در فاصله 5 متریدایره عملکرد دستگاه قرار گیرند، برا ی پر کردن کامیون باید جام دستگاه خاکبرداری از پشت کامیونعبور کند و از روی اتاقک راننده نگذرد.
در جایی که از بالابر برای حمل مصالح حاصل از گودبرداری استفاده می شود، باید پایه های بالابر به نحوی مطمئن در محل قرار گیرد و این مصالح با محفظه مطمئن بالا برده شو ند. در استفاده از جکها باید دقت شود که جک بیش از ظرفیت مجاز بارگذاری نشود، جکها باید مجهز به ضامن باشند و به طور مداوم توسط اشخاص ذی صلاح مورد بازدید قرار گیرند . راههای شیبداری که برای عبور کارگران و افرادبه کار می روند، باید دارای نرده های حفاظتی لازم با شند. در صورتی که راههای شیبدار برای عبور وسایل نقلیه به کار می روند، باید عرض راه کمتر از 4 متر نباشد و توسط نرده های مناسب محافظت گردد .چنانچه این حفاظها از چوب ساخته می شوند، قطر چوبها نباید از 20 سانتیمتر کمتر باشد.برای ورود و خروج کارگران در محل گودها یی که عمق آن بیش از 6 متر باشد، باید در هر 6 متر یک سکو یا پاگرد در نردبانها، پله ها و یا راههای شیبدار پیش بینی گردد، این سکوها باید به وسیله جان پناه محصور شوند.بعد از وقوع بارندگی، طوفان، زلزله و یا سیل، باید دیواره های محل گودبرداری مورد بازدید قرار گ یرند تا در محلهایی که احتمال ریزش افزایش یافته، تدابیر لازم برای تقویت اتخاذ گردند.
4-8-26 حفاظت عمومی هنگام انجام عملیات گودبرداری
مصالح حاصل از گودبرداری نباید در پیاده روها و معابر انباشته شوند . معابر عمومی مجاور محل گودبرداری، باید دارای نرده و حفاظ مط مئنی باشند . در محلهایی که احتمال سقوط اشیا به داخل گود وجود دارد، نیز باید حفاظ لازم برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به کارگران پیش بینی گردد . در حفاریهای عمیق باید هنگام روز با استفاده از پرچم قرمز و شبها به وسیله چراغهای خطر، کارگران و عابرین را متوجه ساخت . تعبیه نرده های حفاظتی در امتداد کانالها و حفاریها الزامی است . در مواردی که حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد، باید در زیر معبر از شمع و سپری که قادر به تحمل حداقل 600کیلوگرم بر مترمربع فشار باشد، استفاده شود.در محوطه خاکبرداری به ویژه در محلهایی که بی ل مکانیکی، جرثقیل و وسایل مشابه کار می کنند،باید از عبور و مرور افراد متفرقه جلوگیری به عمل آید . همچنین باید یک نفر مسئول ورود و خروجکامیونها باشد و برای آگاهی عابرین علامت خطر در معبر ورود و خروج کامیونها نصب شود. شیب معابر نباید از ( 20 %) تجاوز نماید، ا گر اجباراً شیب معبر از این حد تجاور نماید، باید برای عبور کارگران به فاصله هر 40 سانتیمتر جاپایی در طول راه ایجاد شود.
9-26 رعایت نکات ایمنی در حفر چاه
1-9-26 مقدمات حفر چاه
پیمانکار موظف است افرادی را برای حفر چاه به کار گیرد که از تجارب حرفه ای لازم برخو ردار باشند. قبل از شروع عملیات چاه کنی باید وسایل کمکهای اولیه مناسب فراهم گردد . کارگران مسئول حفر چاه، باید به وسایل حفاظتی از قبیل کفش ایمنی، طناب، کمربند ایمنی، دستکش و لباس کار و در صورت لزوم عینک حفاظتی مجهز باشند . قبل از شروع حفاری باید از مناسب بودن شرایط مته ها، چکشها و وسایل مربوط اطمینان حاصل شود، در صورت مشاهده هر نوع نقص در وسایل برقی و سایر دستگاههای مورد استفاده، باید مراتب به مسئول کارگاه گزارش شود، قبل از به کار انداختن دستگاه حفاری، باید اطمینان حاصل شود که دستگاه در محل صحیح قرار گرفته و م وتورهای الکتریکی و سایر وسایل به طور ایمن روی زمین مستقر شده اند، در صورت استفاده از ابزار دستی برای چاه کنی، باید وسایلی نظیر، کلنگ،چرخ چاه، دلو، طناب و قلاب مورد بازدید قرار گرفته و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود.چنانچه محل حفر چاه در معابر عمومی ی ا نقاطی باشد که احتمال رفت و آمد افراد مختلف وجود دارد،
باید به وسیله ایجاد حصارهای لازم در فاصله مناسب، نصب علائم هشدار دهنده و چراغهای احتیاط ازورود افراد به نزدیکی منطقه عملیات جلوگیری به عمل آید.
2-9-26 رعایت نکات ایمنی در عملیات حفر چاه
در عملیات چاه کنی تا عمق 5 متر، وجود حداقل دو نفر و با افزایش عمق چاه، حداقل وجود 3 نفربرای ادامه عملیات الزامیست، با شروع حفر انباری چاه یک نفر کمک کلنگ دار به افراد گروه اضافهمی شود.برای حفاظت کارگران از خطر ریزش اطراف چاه، باید در محل ایستادن کارگران تخته یا الوا رهای زیرپایی با مقاومت و پهنای کافی گذاشته شود . برای جلوگیری از سقوط خاک و سنگ به داخل چاه، دوردهانه باید آستانه ای به عرض حداقل 15 سانتیمتر با مصالح مقاوم تعبیه گردد.مقنی قبل از ورود به چاه برای عملیات چاه کنی، باید طناب نجات را به کمک کمربند ایمنی مخصوص به خود بسته باشد.در مواردی که نوع مصالح استخراج شده از حفاری چاه به صورتی است که کلاه و سپر حفاظتی تکافو نمی کند، باید در فواصل مناسب از دیواره میله چاه پناهگاههایی تعبیه شود که در صورت لزوم مقنی در این محلها مستقر شود.خاک حاصل از کندن چاه، نباید به فا صله کمتر از 2 متر از کناره های چاه ریخته شود به نحوی کهاحتمال ریزش آن به داخل چاه وجود نداشته باشد.در صورتی که احتمال کمبود اکسیژن در اعماق چاه وجود داشته باشد، باید نسبت به تعبیه وسایل مناسب برای هوادهی به داخل چاه اقدام شود، این وسایل باید به تجهیزات ا یمنی لازم برای جلوگیری از خطر برق گرفتگی مجهز شده باشند.وجود علائم قراردادی بین مقنی و فردی که در بالای چاه مستقر است، ضروری بوده و باید فرد مستقر در بالای چاه همواره از وضعیت مقنی آگاه باشد. کلیه کارگرانی که در نزدیک چاه به کار مشغول هستند، باید به کمربن د ایمنی و طناب مجهز باشند . سر طناب باید به محل مناسبی محکم شده باشد تا از سقوط احتمالی آنها به داخل چاه جلوگیری شود . با پیشرفت کار چاه کنی بخصوص در موقع بارندگی، باید دیواره های چاه به وسیله مقنی مورد بازدید قرار گرفته و از ریزشی نبودن دیواره چاه اطمینان ح اصل شود، چنانچه رطوبت بیش از حد مشاهده گردد، بایدبررسیهای لازم انجام گیرد و در صورت لزوم عملیات متوقف شود، سپس پیش بینیهای لازم طوری صورت پذیرد که برای مقنی و کارگران خطری وجود نداشته باشد.در تأمین روشنایی داخل چاههایی که وجود گازهای قابل اشتعال در آنها محتمل باشد، باید از چراغهای قوه ای با حداکثر ولتاژ 12 ولت استفاده شود. هنگام حفاری چاه در عمق بیش از 2 متر، باید وسیله ای به عنوان سپر در پایین چاه مورد استفاده قرار گیرد که هنگام سقوط احتمالی اشیا مانع برخورد آن با مقنی باشد.بعد از خاتمه کار روزانه علاوه بر پیش بینیهای احتیاطی لازم برای جلوگیری از سقوط افراد و حیوانات به داخل چاه، دهانه چاه باید به نحوی مطمئن با صفحات مقاوم و مناسب پوشیده شود. رعایت مقررات حفاظتی حفر چاههای دستی مصوب شورای عالی حفاظت فنی الزامی است.
10-26 ایمنی در کارهای بتنی
1-10-26 ایمنی در کار قالب بندی
پایداری از مهمترین نکاتی است که باید در قالب بندی رعایت شود، کافی نبودن پایه ها و یا مهارهای افقی سکوها، عدم حضور کارگران ماهر، درست نبستن قطعات قالب به یکدیگر، در نظر نگرفتن بارهای زنده و مرده وارد به قالبها و نیز لغزش خاک مجاور قالب و غیره می توانند باعث خرابی قالب و حوادث ناگوار شوند، لذا باید قالب بتن قبل از بتن ریزی توسط دستگاه نظارت، بازدید و نسبت به استحکام آن اطمینان حاصل شود تا در موقع بتن ریزی، قالب فرو نریزد، رعایت ضوابط مربوط به قالب بندی مطابق مندرجات فصل ششم ضروری است. در مو قع برداشتن قالب بتن باید احتیاطهای لازم به منظور حفاظت کارگران از خطر احتمالی سقوط بتن یا قالب صورت گیرد.
2-10-26 ایمنی در آرماتوربندی
محموله های میلگرد که توسط بارکشهای کفی و یا دیگر وسایل حمل و نقل به محل کارگاه حمل می شوند، باید به نحوی تخلیه شوند که ضم ن آسیب ندیدن میلگردها، به کارگران نیز صدمه ای وارد نشود. هنگام بریدن و خم کردن میلگردها استفاده از میز آرماتوربندی و خم نشدن آرماتوربند روی زمین،باعث کاهش فشارهای وارد به کمر می شود . هنگام آرماتوربندی فشار وارد بر دستها و کمر نسبتاً زیاد بوده و در این کار احتمال صدمات ناشی از لغزیدن، سقوط از بلندی، و نظایر آن وجود دارد، لذا برای کاستن صدمات ناشی از حوادث، رعایت موارد زیر مفید خواهد بود:
الف: استفاده از وسایل حفاظتی فردی برای کار در بلندی، جوشکاری و برشکاری ضروری است.
ب: هنگام راه رفتن بر روی قالبهای آغشته به روغن، نباید از کفشهای با کف لغزنده و یا چرمی استفاده شود.
ج: در صورتی که تردد کارگران از روی شبکه میلگرد ضروری باشد، باید با قرار دادن تعدادی تخته یا صفحه فولادی شطرنجی روی میلگردها گذرگاهی به وجود آورد تا احتمال لغزیدن و سقوط کارگران کاهش یابد و ضمناً شبکه آرماتور نیز آسیب نبیند.
د: میلگردهای انتظار و امثال آن که از بتن بیرون زده اند، در صورت سقوط کارگران بخصوص از بلندی، می توانند موجب صدمات بسیار شدید شوند، به همین دلیل پوشاندن آنها با تخته و یا وسیله مناسب دیگر ضروری است.
3-10-26 ایمنی در کار با دستگاه بتن پاش
متصدیان دستگاه بتن پاش و تزریق سیمان، باید حتماً از عینک ایمنی استفاده نمایند، فشار هوای این دستگاهها نباید از مقادیر مذکور در دستورالعملها، تجاوز نماید . برای حمل بتن با لوله بخصوص در فواصل زیاد و هوای سرد، نباید کسی در فاصله ای کمتر از 10 متر از خروجی لوله در مسیر بتن قرار گیرد.
4-10-26 کار با ویبراتور
هنگام کار با ویبراتور، برای حفظ سلامتی کارگران و نیز افزایش عمر دستگاه، باید به موارد زیر توجه شود:
 در ویبراتور باید تمام سیمها و کابلهای برق از داخل لوله های لاستیکی عبور نماید.  قسمت لرزاننده دستگاه باید به وسیله فنر یا لاستیک از قسمت فوقانی جدا شده باشد . دستگاه باید زمانی به کار افتد که میله ویبراتور روی بستر نرمی قرار گرفته باشد . باید از کار کردن با ویبراتور در بتن سخت شده و نیز زدن میله ویبراتور به جدار قالب و میلگردها احتراز کرد . زیر پای کارگرانی که با ویبراتور کار می کنند، باید تخته ای قرار گیرد که لرزشهای وارده از ویبراتور کمتر به بدن کارگران منتقل شود،همچنین باید دقت شود که قسمت لرزنده دستگاه به دست کارگر اصابت ننماید . کارگری که با ویبراتورکار می کند، باید در فواصل زمانی مناسب به پزشک م راجعه و برای ادامه کار گواهی دریافت نماید . اصولاًنباید یک نفر به طور مداوم و به مدت طولانی به کار با ویبراتور ادامه دهد.
5-10-26 ایمنی در کارهای متفرقه بتن ریزی
کارگرانی که به طور مداوم با سیمان کار می کنند، باید به ماسک حفاظتی و دستکش مجهز باشند . افرادی که در اندود و چکشی کردن بتن کار می کنند، باید به عینک، دستکش لاستیکی و زانوبند وماسک حفاظتی مجهز شده باشند.در کارهای بتنی که لازم است با اسید کار شود، باید به کارگران در مورد خطرات اسید هشدار داده شود و وسایل حفاظتی مناسب در اختیار آنان قرار گیرد.
11-26 ایمنی در برپا کردن اسکلت فلزی
1-11-26 نصب قطعات
برای بالا بردن تیرآهنها باید از کابل یا طنابهای محکم استفاده شود، برای جلوگیری از خمش بیش از حد کابل، باید چوب یا وسیله دیگری بین تیر و کابل قرار داده شود . نباید از زنجیر برای بالا بردن تیرآهن استفاده شود.در موقع نصب ستونها، تیرها و به طور کلی قطعات فلزی قبل از جدا کردن نگهدارنده قطعات، بایدحداقل نصف تعداد پیچ و مهره ها بسته شده و یا جوشکاری لازم انجام شده باشد.قبل از نصب یک تیر روی تیرآهن دیگر، باید تیر زیرین صد درصد پیچ و مهره یا جوشکاری شده باشد. خرپا هن گام نصب باید به وسیله نگهدارنده روی پایه قرار گیرد و پس از نصب مهارهای لازم و اطمینان از پایدار بودن آن از نگهدارنده جدا شود.هنگام بارندگی شدید، وزش بادهای سخت و یخبندان، باید از نصب و برپا کردن اسکلت فلزی خودداری شود.در نصب قطعات فلزی همواره خطرات جانی وجود دارد، از این رو باید تمامی نکات ایمنی رعایت گردند. در نصب مقدماتی به کمک پیچ و مهره و یا جوش غیر از مواردی که بادبندهای کافی به طور دائم در اسکلت تعبیه شده، باید از مهارها و بادبندهای موقت و مستحکم، تا زمانی که ایمنی ایجاب می کند، برای مقابله با تنشها ی نصب، مانور کارگران و نهایتاً جلوگیری از سقوط قطعات فلزی، استفاده شود.
2-11-26 جوشکاری
کابلهای دستگاه جوشکاری الکتریکی، باید دارای روپوش عایق و مطمئن و بدون زدگی باشند . جوشکاری الکتریکی با استفاده از داربستهای آویزان، که با کابل نگهداری می شوند، مجاز نیست . برای جلوگیری از ناراحتیهای ناشی از اشعه برای سایر افراد، باید جوشکاری در مکانی محفوظ انجام گیرد. هنگام جوشکاری با قوس الکتریکی، نه تنها نور زیاد چشم را ناراحت می کند، بلکه اشعه نامرئی،ماورای بنفش و مادون قرمز که از قوس الکتریکی ساطع می شوند، برای چشم و پوست خطرناک هستند،لذا نباید به طور مستقیم از فاصله کمتر از 15 متر به شعله نگاه کرد . هنگام جوشکاری باید از ماسک جوشکاری که دارای شیشه های مخصوص محافظ چشم است استفاده شود، تیرگی شیشه های ماسک بسته به شدت جریانهای مختلف متفاوت است.هنگام جوشکاری با قوس الکتر یکی برای جلوگیری از سوختگی دست و آثار زیانبار اشعه، باید از دستکشهای چرمی استفاده شود . برای جلوگیری از سوختن لباس، باید از پیشبند چرمی و در صورتی که جوشکاری در حالت عمودی انجام می شود، از جلیقه چرمی استفاده شود . هنگام تمیز کردن پوسته های روی جوشکاری با برس و چکش گلزن، برای جلوگیری از برخورد پوسته ها با چشم باید از عینک سفیدمخصوص استفاده شود.
12-26 دستورالعملهای ایمنی و حفاظتی ضمن کار تخریب
1-12-26 کارهای مقدماتی تخریب
قبل از شروع تخریب باید برنامه ریزی کامل برای انجام کار صورت گیرد . دستگاه نظارت باید از روش تخریب مطلع باشد. قبل از شروع کار تخریب موارد زیر باید رعایت گردند:
 با اطلاع و همکاری مؤسسات مربوط جریان برق، گاز، آب و سرویسهای مشابه در ساختمان مورد تخریب قطع گردد . همچنین باید ساکنین ساختمانهای مجاور از زمان قطع تأسیسات و زمان تخریب مطلع باشند . برقراری مجدد و موقت سرویسها باید با موافقت مؤسسات مربوط و رعایت اصول ایمنی باشد. به علاوه توجه به نکات زیر قبل از تخریب الزامی است:
 برنامه ریزی برای حفظ یا خارج کردن مواد قابل اشتعال و گازهایی که احتمالاً نگهداری و انبار شده باشند.  برنامه ریزی برای دفع مواد ی مانند گازهای سمی که ممکن است سلامتی افراد را دچار مخاطرهسازند. انتخاب محلی که باید ضایعات تخریب در آن انبار شود.  آماده کردن سرویسهای لازم و قابل دسترسی برای افراد مجری طرح برنامه ریزی و اقدام برای حفظ ایمنی کارکنان و عابرین از طریق گذاشتن حفاظ و ح صار بین محل تخریب و محیط خارج آماده کردن وسایل و ماشین آلات متناسب با روش تخریب و محل مورد تخریب، همراه با وسایل حفاظتی مناسب با نوع کار  در ساختمانهای آسیب دیده در اثر سیل، آتش سوزی، زلزله و نظایر آن، باید قبل از تخریب به منظور جلوگیری از ریزش و خرابی ناگهانی، مهار و شمع بندی کافی در قسمتهای لازم صورت پذیرد.  قبل از تخریب هر ساختمان پیاده روها و معابر عمومی مجاور آن محدود، مسدود و یا طوری محافظت شوند که به کسی صدمه وارد نشود . در صورتی که از نرده استفاده می شود، این نرده ها باید ایستایی کافی داشته و ارتفاع آنها از 2 متر کمتر نباشد. اگر ساختمانی که تخریب می شود بیش از 2 طبقه و یا ارتفاع آن از کف پیاده رو بیش از 8 متر باشد، در صورتی که فاصله ساختمان از پیاده رو یا معبر کمتر از 5 متر است، باید راهرو سرپوشیده مناسب با تأیید دستگاه نظارت ساخته شود . در مواردی که با تشخیص دستگاه نظارت، باید پیاده رو یا خیابان محدود یا مسدود شود باید با مؤسسات ذی ربط (شهرداری و ...) هماهنگیهای لازم صورت گیرد . در صورتی که ساختمان مورد تخریب از معبر بیش از 5 متر فاصله داشته باشد، می توان به جای راهرو سرپوشیده از حصار یا نرده استفاد ه نمود . به منظور جلوگیری از خطرات ناشی از سقوط مصالح، اطراف و سقف راهروهای سرپوشیده، باید دارای حفاظ کاملی از چوب یا توری فلزی با ارتفاع حداقل یک متر باشد، حداکثر زاویه این حفاظ نسبت به کف 45 و شیب حفاظ به طرف خارج است. در محل ورود و خروج کارگران به ساختم ان مورد تخریب، باید راهروهای سرپوشیده مناسب ساخته شود. سقف راهروهای سرپوشیده باید حداقل هفتصد کیلوگرم بر مترمربع فشار را تحمل کند . چنانچه قرار است از سقف راهروها برای حمل برخی مصالح استفاه شود، باید این سقف حداقل هزار و پانصد کیلوگرم بر مترمربع فشار را تحمل کند. قبل از شروع عملیات تخریب، باید مدیریت کارگاه جزئیات کار را به دقت مد نظر قرار داده و وظایف افراد را به آنها یادآوری کند. در یک کارگاه سازمان یافته که افراد ضوابط ایمنی را رعایت می کنند، ضمن آنکه اجرای پروژه سریع تر صورت می پذیرد، از میزان خطرات ناشی از کار نیز کاسته خواهد شد . مدیریت کارگاه باید هنگام شروع عملیات تخریب هماهنگیهای لازم را با قسمتهای مختلف انجام داده، تمامی ابزار، وسایل و تجهیزات را از نظر حفاظتی کنترل نماید.
2-12-26 عملیات تخریب
برای شروع عملیات تخریب لازم است دستورالعملها و روش اجرا د ر سطوح مختلف برای افراد تشریح گردد. سپس چنانچه عملیات به طریق انفجاری یا کشیدن با کابل انجام می گیرد، باید همه ابزار، ماشین آلات و تجهیزات کنترل گردد . تخریب به طریق انفجاری، کشیدن با کابل و یا استفاده از روشهای ماشینی، مستلزم رعایت دستورالعملهای خاصی است ک ه با تأیید دستگاه نظارت و دستورات مندرج در دفترچه مشخصات فنی خصوصی قابل اجرا خواهد بود. در ساختمانهای خاص نظیر کارخانه ها، بیمارستانها، دودکشها، منابع آب، نفت و دیگر اماکنی که دارای تأسیسات ویژه ای هستند، باید قسمتهای مختلف ساختمان توسط افراد ذی صلاح مورد بازدید قرار گرفته و تجهیزات لازم برای تخریب و مقابله با خطرات ناشی از آن فراهم شود.همه کارگرانی که در عملیات تخریب شرکت دارند، باید به کلاه ایمنی مجهز باشند، بسته به نوع کار،پیمانکار موظف است دیگر وسایل حفاظتی را نیز در اختیار آنان قرار دهد . به علاوه پیم انکار باید اقداماتیبرای ممانعت از خطر آتش سوزی، انفجار، تجمع و نشت گاز و نظایر آن معمول دارد.در عملیات تخریب صرف نظر از اینکه چه روشی برای تخریب انتخاب شده باشد، رعایت نکات زیر ضروریست:
 از آنجا که تخریب غالباً در مجاورت معابر صورت می گیرد و این مناطق م حل عبور مردم و بچه ها هستند، باید از نرده یا تورهای حفاظتی که ارتفاعشان کمتر از 2 متر نباشد، استفاده شود.  راههای ورودی کارگران در خارج از ساعات کار، باید مسدود شود . به علاوه در خارج از ساعات کار، باید نردبانها برداشته و در جای مناسب گذاشته شوند. جایی که محل ریزش ضایعات است، نباید به عنوان راه اصلی مورد استفاده واقع شود. هنگام تخریب باید دقت شود تا احیاناً چیزی از وسایل الکتریکی و یا تأسیسات دفن نشود.
 برای تأمین برق کارگاه به صورت موقت، باید از ولتاژ کم استفاده شود و همراه آن سیستم اتصال زمین برای ایمنی بیشتر به کار رود. برق را می توان از طریق ژنراتور و یا منبع اصلی به دست آورد.  بررسی و تحقیق اولیه، باید وجود آزبست و محلهای احتمالی آن را مشخص کند . از آنجا که مصالح آزبستی در محل دیگهای بخار و سرویسها، لوله ها، سقفها و دیوارهای جدا کننده به مصرف می رس ند، باید این اماکن با دقت مورد آزمایش قرار گیرند، از این قسمتها باید نمونه برداری صورت گیرد و به وسیله افراد ذی صلاح شناسایی شود . اشخاصی که کار نمونه برداری از آزبست را انجام می دهند، باید حفاظ مناسب داشته باشند و نمونه ها باید در یک کیسه پلاستیکی دربسته ق رار گیرد . نمونه ها باید عمیق باشد، چون ممکن است هسته مرکزی حاوی آزبست باشد . باید تجهیزات لازم برای شناسایی به کار گرفته شود و احتیاطهای لازم انجام گیرد . در هنگام تخریب، پخش گردوغبار آزبست ایجاد گرفتاری می کند که برای جلوگیری از صدمات، باید وسایل حفاظت شخصی در اختیار افراد ذی ربط قرار گیرد . تخریب آزبست باید با احتیاط و دقت صورت گیرد . در زمان تخریب ساختمانها باید با بکارگیری روشهای مناسب و تحت مراقبت شدید فرآورده های گوناگون آزبست با آب آمیخته شده و بارگیری و تخلیه آن با دقت انجام گیرد . این مصالح باید پس از تخلیه در زباله دانهای ویژه، بلافاصله و به نحوی مؤثر پوشانیده شوند.  در جایی که احتمال وجود سرب مطرح است مانند رنگهای حاوی سرب و یا لوله های فاضلاب و غیره، باید هنگام کار دقت کافی به عمل آید . برای افرادی که کار تخریب را به عهده دارند، باید لباسهای محافظ، رسپیراتور، تهویه محلی و تجهیزات پزشکی برای مقابله با خطرات احتمالی مهیا باشد.  در محلهایی که آلوده به مواد رادیواکتیو، گازهای سمی و یا سایر مواد مضر برای سلامتی است، باید احتیاطهای ویژه صورت پذیرد.  جایی که روشهای مکانیکی برای تخریب به کار می رود، باید مرا قبت شود که قسمتهای باقیمانده حاصل از تخریب در وضع پایداری باشند، اگر لازم باشد باید پایه های اطمینان به طور موقت نصب شوند.  اگر قسمتهایی از ساختمان یا سازه قرار است قبل از به کار گرفتن دیگر روشها به روش دستی حذف شوند، باید مسئله ایمنی راهها و سکوهای موجود مورد توجه قرار گرفته و جایی که ضایعات ریخته می شود، محدود شده باشد.
 قسمتهایی از سازه که در پایداری سازه ایفای نقش می کنند، باید به طور حساب شده تخریب شوند، در غیر این صورت به طور پیشرونده عمل می کند و خرابی اسفناکی به دنبال خواهد داشت.  ضایعات باید طور ی انبار شوند که در کفها اضافه بار ایجاد نشود و از اعمال فشار افقی به دیوارها نیز پرهیز گردد، حتی الامکان باید مصالح حاصل از تخریب در سطح زمین ریخته شود.باید ترتیبی اتخاذ شود تا ضایعاتی که ریزش می کنند، برای افراد خطر نداشته باشند و به دیگراعضای سازه نیز اصابت نکنند. هنگام تخریب باید بار مرده ساختمان کاهش یابد و به طور سیستماتیک حذف شود . پوششها، کفها و دیوارها باید قبل از شروع تخریب قابهای ساختمان، حذف شوند. تخریب ساختمانهای بلند، مستلزم رعایت مقررات ویژه ای است . مثلاً در تخریب دودکشها و یا سایر1 برابر ارتفاع بنا، محصور و در صورت نیاز به / ساختمانهای بلند و باریک، باید محوطه ای به شعاع 5تخلیه یا پاکسازی محوطه به مقامات مسئول اطلاع داده شود.راههای موقتی که برای عبور افراد و وسایل نقلیه در نظر گرفته می شود، باید با استفاده از علائم ویژه و روشنایی کاف ی از ایمنی لازم برخوردار باشد، به علاوه باید با استفاده از نرده های محافظتی یا محافظ مناسب دیگر از ریختن ضایعات و نخاله ها جلوگیری به عمل آید. وقتی دو یا چند پیمانکار در محل حضور دارند، هماهنگی بین پیمانکاران ضروری است. کارکنان باید به طور کامل آموزش دیده و کار آنها نظارت شود. مصالح تلف شده و نخاله ها نباید پرتاب شوند، مگر اینکه پرتاب از داخل کانالهای چوبی یا فلزیانجام گیرد . جایی که کنترل پایین افتادن مصالح عملاً میسر نباشد، باید با استفاده از نرده و با نصب علائم هشدار دهنده و گذاشتن نگهبان احتیاطهای لازم صورت پذیرد. چوب، تیر و یا مصالحی که انتقال آنها مخاطره آمیز است، باید با تابلو یا علائم نشان دهنده جابه جا شوند. شیشه های موجود در ساختمان باید قبل از تخریب از قاب خود جدا و در جای مناسبی انبار شوند،مصالح مفیدی که از تخریب حاصل می شود، باید به ط ور مرتب تفکیک و جدا از یکدیگر چیده شوند،درها و پنجره های فلزی و یا چوبی نیز باید با دقت از جای خود خارج و انبار گردند.تخریب باید از بالاترین طبقه شروع و به سمت پایین طوری ادامه یابد که قبل از تخریب هر طبقه تمامی مصالح از تخریب طبقه بالاتر برداشته و در محل مناسب انبار شود، به طوری که کفها اضافه بار نداشته باشند و فشار افقی نیز به دیوارها وارد نشود، حتی الامکان باید مصالح در سطح زمین ریخته شود.ماشینها و وسایل نقلیه مربوط به کار، باید به وسیله افراد آموزش دیده و ماهر هدایت شوند، این افراد باید 18 سال و یا بیشتر سن داشته باشند و کار آنها مورد نظارت قرار گیرد. هنگام تخریب باید امکان تهویه محل وجود داشته باشد، به طوری که افراد برای تنفس دچارمشکل نشوند، اگر در فضا گردوغبار، بخار، گاز و یا دود و ... حاصل از تخریب جمع گردد، باید ازرسپیراتور و یا وسایل مشابه استفاده شود.تضعیف سازه برای تخریب اصولاً عمل از پیش برنامه ریزی شده ای است که باید آثار احتمالی آن روی سازه مورد تجزیه و تحلیل واقع شده باشد تا بدین وسیله اطمینان حاصل شود که اعضا و قطعات باقیمانده، استحکام لازم برای مقابله با باد و یا بارهای ضربه ای را تا زمان واژگون شدن داشته باشند .برش و تضعیف اعضای سازه، باید از قسمتهای حساب شده ای شروع شود.
13-26 مقررات متفرقه
 دستگاههای الکتریکی که در کارگاههای نجاری به کار می رود، باید دارای حفاظهای ایمنی لازم باشند. بالا بردن آسفالت یا قیر داغ به وسیله کارگر و نردبان، ممنوع است. کارگران را نباید به بالا بردن و پایین آوردن بار و ابزار حجیم یا سنگین به وسیله نردبان وادار کرد. لوازم و ماشین آلات الکتریکی که در هوای آزاد و در معرض رطوبت هستند، باید به سیم اتصال به زمین مجهز باشند. کفش کارگرانی که در انبار مواد منفجره کار می کنند، نباید دارای میخ باشد.کارگرانی که به کار نقاشی مشغولند، برای حفظ سلامتی خود باید نکات زیر را رعایت کنند:
الف: در موقع رنگ آمیزی یا آماده نمودن رنگ در محیط بسته، باید از کشیدن سیگار و یا روشن کردن آتش احتراز نمایند، زیرا رنگها و تی نرها قابل اشتعال هستند . در عین حال باید وسایل اطفای حریق در محل، موجود و در دسترس باشد.
ب: افرادی که در فضاهای سرپوشیده به رنگکاری مشغولند، باید از ماسکهای مخصوص دهان و بینی استفاده نمایند و مجهز به لباس و دستکش باشند تا از اثر مواد شیمیایی بر روی پوست بدن خود مصون بمانند.
ج: هرگاه رنگ حاوی ( 5%) و یا بیشتر مواد حل شونده سرب دار باشد، ظرف محتوی آن باید دارای برچسب ”رنگ حاوی سرب “ باشد و کارگرانی که در تماس با رنگ سرب دار هستند،

ارتباط با آذرخش ، آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما

آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما
آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما
واحد فروش
Sales [ at ] Azarakhsh.ir

واحد روابط عمومی
 Info [ at ] Azarakhsh.ir

واحد حقوقی
L.D [ at ] Azarakhsh.ir

   
پشتیبانی آنلاین آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما

مخصوص مشتریان آجر نما، آجر نسوز، آجر نسوز نما

CD متريال محصولات

دسترسی سریع آجر نما، آجر نسوز نما، آجر نسوز

                  © تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت برای آذرخش محفوظ بوده و هر گونه استفاده از مطالب این سایت بدون ذکر منبع ممنوع میباشد

     (در حال حاضر 88 کاربر آنلاین می باشند)

طراحی سایت ، طراحی وب سایت توسط