انواع آجر را بشناسید

دسته :
انواع آجر و ویژگی ها و کاربردهای متنوع آنها

شاید در نگاه اول ساده نباشد. اما باید بدانید که انواع آجر تنوع بسیاری دارد و هر کدام از آنها ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی را دارا می‌باشند. در واقع یکی از جذابیت‌های آجر این است که برای به کار بردن آن در هر سبکی با هیچ‌گونه محدودیتی مواجه نمی‌شوید چرا که برای هر سلیقه و کاربردی آجر مخصوص و روش‌های متنوع برای چیدمان آن وجود دارد.

متریال محبوب آجر، یار و یاور همیشگی معماری اصیل این مرز و بوم با ویژگی‌های منحصر به فرد به خوبی توانسته جای خود را در دل هر سبک و سیاق معماری باز کند و پای ثابت بسیاری از طراحی‌ها در هر مکانی گردد.

روش‌های تولید، مواد اولیه متفاوت و موارد مصرف متنوع، طیف وسیعی از انواع آجر را با ویژگی‌هایی خاصی به وجود آورده که در ادامه با آنها آشنا خواهید شد. انواع آجر و ویژگی های آنها

انواع آجر

به جرات می‌توان گفت یکی از اصلی‌ترین دلایلی که آجر را تا این اندازه مورد توجه قرار داده، تنوع بی‌مانند آن در طرح، رنگ، ابعاد و کاربرد بوده است. انواع آجر به اندازه‌ای متنوع است که ما در اینجا به بررسی برخی از آنها اکتفا می‌کنیم. البته بیان این نکته حائز اهمیت است که آجرها با توجه به عوامل متفاوت مثلا جنس، پروسه تولید و… انواع مختلفی را شامل می‌شوند که در اینجا از این مطلب می‌گذریم و به طور کلی بیان می‌کنیم.

با ما همراه باشید تا به دنیای وسیع این متریال خاص سفر کنیم.

  • آجر لعابی
  • آجر فشاری
  • آجر ماشینی
  • آجر ماسه آهکی
  • آجر سفالی یا ایتال
  • آجر قزاقی
  • آجر جوش
  • آجر نسوز نما

آجر لعابی

یکی از گونه‌های مختلف انواع آجر، آجری است با سطح رویی لعابی که به آن آجر لعابی می‌گویند. به منظور آشنایی بیشتر با این آجر دوست‌داشتنی و محبوب لازم است کمی به لعاب پرداخته شود.

لعاب شیشه‌ای است که با خاک رس و برای حفظ سطح شیشه‌ای خود با اکسید آلومینیوم ترکیب می‌شود و در نهایت یک فلز را به وجود می‌آورد.

در آجرهای لعابی، لعاب یک پوشش حفاظتی را به آجر می‌دهد که مقاومت آن را در برابر عواملی مانند نفوذ آب و فرسایش بالا می‌برد. به همین دلیل آجرهای لعابی دوام بسیار بالایی دارند و ظاهرشان به همان شکل اولیه همیشه محفوظ می‌ماند.

همان‌طور که مشخص است، تفاوت آجر لعابی با سایر آجرها تنها در ظاهر است و همین سطح لعابی، ظاهر بسیار جذابی را به آن بخشیده است. در واقع تفاوت ظاهری به وجود آمده در آجر لعابی با سایر آجرها ناشی از مرحله پس از پخت آن است که یک مرحله لعاب‌کشی به آن اضافه می‌گردد و سپس مرحله نهایی پخت صورت می‌گیرد. دمای این مرحله از پخت بستگی به نوع لعاب دارد.

یکی از انواع آجر، آجر لعابیآجر لعابی رنگ‌های متنوع دارد. دلیل به وجود آمدن این رنگ‌های مختلف نیز به دلیل اضافه شدن اکسید فلزات مختلف مانند کروم، مس، آهن، سرب، قلع و کبالت به مخلوط لعاب است. البته میزان حرارت نیز در رنگ‌دهی آن تاثیرگذار است.

در مورد آجرهای لعابی بیان این نکته حائز اهمیت است که ضریب انبساط و انقباض مواد اولیه تولید لعاب، باید با آجری که بر روی آن قرار می‌گیرد، همخوانی داشته باشد در غیر این صورت منجر به ترک‌خوردگی آجر می‌گردد.

تولید و استفاده از آجر لعابی از سالیان دور مرسوم بوده و تا به امروز محبوبیت خود را حفظ کرده است. در طراحی‌های سنتی استفاده از این آجرها بسیار رایج می‌باشد و بیشتر در نماسازی و کف‌سازی کاربرد دارد.

آجر فشاری

از قدیمی‌ترین آجرها، آجر فشاری یا زبره است. در ابتدا خشت آجر فشاری با دست زده می‌شد و با فشار دست و انگشتان خشت‌زنان، گوشه‌های گل در قالب شکل می‌گرفت. به همین علت آجر فشاری به این نام معروف شده است.

 ابعاد این نوع آجرها ۵×۱۰×۲۰ و یا ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر است.

آجرهای فشاری سطح ناصافی دارند به همین دلیل به آنها “آجر گری” نیز می‌گویند و به همین دلیل دیوارچینی با این نوع آجر را گری چینی می‌نامند.

آجر فشاری یا آجر گریتا سالها این نوع آجر در دیوارهای حمال و باربر ساختمان و دیوارهای جداکننده مورد استفاده قرار می‌گرفت اما با گذشت زمان کاربرد آجر فشاری تغییر پیدا کرد و امروزه در فونداسیون، تیغه‌چینی و سفت‌کاری ساختمان به کار می‌رود و موارد مصرف آن کاهش پیدا کرده است. فشاری قرمز، فشاری ماشینی و کوره‌ای از انواع آجر فشاری هستند.

آجر ماشینی

آجرهای سوراخ‌دار یا ماشینی یکی دیگر از انواع آجر هستند. این محصولات ضد اسید به دلیل تخلخل، آب کمتری جذب می‌کنند.

سوراخ‌های موجود در این آجرها که 8 تا 10 عدد با قطر 1.5 تا 2 سانتیمتر هستند، با توجه به استانداردها، باید تمام ضخامت آجر را طی کنند. همچنین سطح مقطع مجموع سوراخ‌ها نباید بیش از 25 درصد سطح آجر را شامل شوند و فاصله آنها از یکدیگر و از لبه آجر نباید کمتر از 30 درصد طول آجر باشد. ابعاد این نوع آجر ۵/۵×۱۱×۲۲ سانتیمتر می‌باشد و دارای سطوح صافتری نسبت به آجرهای فشاری می‌باشند.

وجود سوراخ‌ها در آجر ماشینی به دلیل نفوذ عمودی ملات به درون آجر است که در نهایت منجر به مقاومت و استحکام بیشتر آجر می‌گردد.

آجرهای ماشینی معمولا برای ساخت دیوارهای حمال ضد زلزله استفاده می‌شود و این امر به 2 دلیل است:

  1. این آجر دارای حجم متراکم و مقاومت بالایی است.
  2. با توجه به وجود سوراخ در این آجر، به راحتی می‌توان میلگرد را از سوراخ‌ها عبور داد و از این رو استحکام آن چندین برابر می‌شود. بررسی انواع آجر، آجر ماشینی

روش تولید آجرهای ماشینی

این نوع آجر به 3 روش زیر تولید می‌شود. اما روش گل نرم ئر ایران رایج‌تر است.

1. روش سنتی یا گل نرم: در این روش ابتدا خاک رس را به مدت 24 ساعت خیسانده و سپس اقدام به قالب زدن گل رس در دستگاه می‌کنند. پس از این مرحله خشت‌های قالب زده شده را خشک و در نهایت در کوره‌های مخصوص می‌پزند.

2. روش گل سفت: این روش نیز مانند روش قبل است اما با این تفاوت که مقدار آبی که با گل مخلوط می‌کنند به اندازه‌ای است که گل به دست آمده سفت باشد.

3. روش گل خشک: در این روش میزان آب موجود در آن نباید به حدی باشد که خاک به گل تبدیل شود و به این دلیل، رطوبت خاک پایین و به میزان 5 تا 7 درصد است. این روش مدرن‌ترین روش تولید آجر ماشینی است و در آن به خاک رس بخار می‌دهند و آن را در قالب فشرده و سپس به کوره منتقل می‌کنند. بخار دادن به این دلیل است که ذرات رس با چسبندگی بیشتری در کنار هم قرار گیرند و در نتیجه آجر بهتری تولید شود.

آجر ماسه آهکی

یکی دیگر از دنیای متنوع انواع آجر، ماسه آهکی است. جنس آجر ماسه آهکی از سیلیکات کلسیم است و از ترکیب ماسه سیلیسی و آهک ساخته می‌شود. به همین دلیل به آن آجرهای سیلیکات کلسیومی نیز می‌گویند.

در پروسه پخت این آجر مخلوط ماسه سیلیسی، آهک زنده و آب را در قالب ریخته، تحت فشار زیاد پرس‌های هیدرولیکی و مکانیکی و در نهایت در دستگاه اتوکلاو تحت فشار زیاد بخار می‌پزند. کوره پخت آجر ماسه آهکی کمی متفاوت است. این آجر را در کوره‌ای می‌پزند که بخار آب جوش با دمای 180 تا 200 درجه سانتی‌گراد، فشار 8 تا 12 اتمسفر ایجاد می‌کند. در این حرارت و فشار آهک و ماسه با هم ترکیب می‌شوند.

آجر ماسه آهکی و انواع آجرآجر ماسه آهکی به دلیل دارا بودن مقاومت فشاری بالا ظرفیت باربری بسیاری نیز دارد به همین دلیل در ساخت دیوارهای حمال و حائل مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع آجر به دلیل جذب آب بالا برای استفاده در پی‌سازی مناسب نیست و نباید در محیط‌های اسیدی و در معرض نمک‌های محلول قوی قرار گیرد.

نکته مهم در مورد این آجر این است که در هنگام خشک شدن منقبض می‌شود و این نکته مهمی است که به منظور جلوگیری از ترک‌خوردگی باید مورد توجه قرار گیرد. در شمال کشور به دلیل اینکه ماسه بادی به فراوانی یافت می‌شود و همچنین خاک جهت پخت آجر سفالی مناسب نیست، تولید آجر ماسه آهکی بسیار رواج دارد.

همانطور که پیشتر بیان کردیم پروسه ساخت آجر ماسه آهکی با سایر آجرها متفاوت است. از این رو ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که در زیر به آنها اشاره شده است.

  1. پایین بودن هزینه تولید
  2. منظم و یک شکل بودن ابعاد
  3. دوام بالا در مقابل یخ‌زدگی و سرما
  4. مقاومت فشاری بالا در برابر مواد شیمیایی و رطوبت

آجر سفالی یا ایتال

آجرهای سفالی به دو روش دستی و ماشینی تولید می‌شوند و به دلیل سبکی و قیمت مناسب مورد توجه بسیاری از سازندگان قرار می‌گیرند. در واقع می‌توان گفت یکی از پرکابردترین مصالح ساختمانی، این دسته از آجرها هستند.

آجرهای ایتال با توجه به اشکال متنوعی که دارند، در نقاط مختلف ساختمان به کار برده می‌شوند و انواعی دارند از جمله: آجر سفال نما، بلوک سقفی سفالی، بلوک سفالی فوم‌دار.

بررسی انواع آجر در مورد معایب این آجر می‌توان گفت به دلیل دارا بودن ماهیتی ترد و شکننده و به تبع مقاومت فشاری پایین، در ساخت دیوارهای غیر باربر و تیغه‌های جداکننده مورد استفاده قرار می‌گیرند. پرتی آجر سفالی زیاد است و امکان شکل دادن آن به اندازه‌های مختلف دشوار؛ چرا که امکان شکست آن زیاد است. به همین دلیل هم در پروسه حمل‌ونقل معمولا شکستگی‌هایی در آن به وجود می‌آید.

آجر قزاقی

آجر قزاقی یکی از انواع آجر، از کهن‌ترین مصالح ساختمانی برای نما در ایران و رایج‌ترین آجر دستی سنتی است که به دوران ساسانیان و در ساخت بناهایی مانند طاق کسری و گنبد کاووس باز می‌گردد. البته بیان این نکته نیز حائز اهمیت است که آجر قزاقی به دلیل استحکام بالایی که دارد، در گذشته علاوه بر استفاده در نما، در ساخت‌وساز نیز به کار می‌رفته است.

انواع آجر، آجر قزاقیقزاق‌ها در بدو ورود به ایران سربازخانه‌هایشان را با آجری به ابعاد 5*10*20 می‌ساختند. به همین دلیل بعدها به نام آجر قزاقی شناخته شد. این آجر امروزه نیز از محبوبیت خاصی برخوردار است و به صورت توپر و در ابعاد کامل، نیمه و پلاک تولید می‌شود.

تنوع در رنگ‌های آن نیز به چشم می‌خورد و امری که باعث به وجود آمدن این گوناگونی است، استفاده از مواد شیمیایی نمی‌باشد بلکه میزان حرارت و مدت زمان پخت متفاوت دلیل آن است. آجر قزاقی در رنگ‌های زرد، حنائی، خاکی، قرمز، پوست پیازی و اخرایی تولید می‌شود و رنگ زرد آن از گذشته تاکنون از سایر آنها محبوب‌تر بوده است.

روش تولید آجر قزاقی به دو صورت سنتی و صنعتی است و از معایب آن می‌توان به زمان‌بر بودن پروسه پخت اشاره کرد. این نوع آجر پرکاربرد است و امروزه در نمای ساختمان‌ها، دیوارچینی،کفپوش خیابان‌ها و… می‌توان به کار برده می‌شود.

آجر جوش

آجر جوش یا کلینکر تاریخچه جالبی دارد که در ابتدا به آن می‌پردازیم.

از اوایل قرن بیستم که استفاده از کوره‌های آجرپزی رونق رواج پیدا کرد، در پروسه پخت آجرها به این نتیجه رسیدند که این کوره‌ها گرما را در همه قسمت‌های خود به طور یکسان پخش نمی‌کند. بنابراین آن آجرهایی که به آتش نزدیک‌تر بودند، به رنگ‌های قرکز تیره تا سیاه درمی‌آمدند و نسبت به سایر آجرها، مقاوم‌تر بودند. در ابتدای امر این آجرها را بلااستفاده می‌دانستند و حکم نخاله داشت. اما چندین سال بعد ظاهر متفاوت این آجرها، نظر معماران را به خود جلب کرد و رد سبک‌هایی خاص آن را مورد استفاده قرار دادند.

امروزه آجر جوش با توجه به ویژگی‌های منحصر به فرد مانند مقاومت مکانیکی بالا، کاربردهای فراوانی مانند زیرسازی، دیوارچینی، نماسازی‌های خاص، کف دارد.

آجر جوشآجر جوش در دمای بالای 1000 درجه تولید می‌شود. در این دمای بالا ذرات خاک عرق می‌کنند و همین امر منجر به چسبندگی بالا میان آنها و در نتیجه به وجود آمدن آجری با استحکام بیشتر می‌شود. البته مرز باریکی است بین خمیری شدن و عرق کردن خاک و دمایی که این دو نتیجه را به بار می‌آورد با یکدیگر متفاوت است. جهت کمتر عرق کردن خاک به آن گدازآور اکسید آهن می‌زنند. با افزودن این گدازآور و در دمای بین 1000 تا 1200 درجه آجرهایی به رنگ قرمز تا سیاه به دست می‌آید.

ویژگی یک آجر جوش باکیفیت:

  • بدون ترک
  • جذب آب پایین
  • تخلخل کم
  • سفت و سخت و زبر باشد
  • ترد و شکننده نباشد
  • ترک خوردگی نداشته باشد

آجر نسوز نما

آجرهای نسوز در برابر تاثیرات شیمیایی و مکانیکی و ضربات از مقاومت بسیار بالایی برخوردار هستند، ساختار مولکولی متراکم و ظریفی دارند و به همین دلیل است که توان مناسبی را در برابر دمای بالا دارا می‌باشند. بنابراین ساختار آن با انواع آجرهای دیگر متفاوت است.

ویژگی های انواع آجر نسوز نماخاک آجر نسوز از کانی‌های نسوز معدنی تشکیل شده که نقش موثری بر افزایش مقاومت آجر دارند. این آجر با فلزات واسطه تولید می‌شود، تنوع رنگ و طرح بسیاری دارند و در یک  کلم می‌توان گفت کیفیتشان در سطح بالایی قرار دارد.

با پیشرفت‌های گسترده در صنعت ساختمان و وجود مصالح متعدد، در سالهای اخیر، متریال آجر کمتر در اسکلت‌سازی به کار می‌رود. اما همچنان طراحی نماهای آجری در راستای احیا ارزش‌های معماری اصیل ایرانی طرفدارن بسیاری دارد و روزبه‌روز نیز به محبوبیت آن افزوده می‌شود.

آجر نسوز نما همانطور که از نام آن مشحص است، مختص طراحی نما و یا به کار بردن در دکوراسیون داخلی است. تولید آن با روشی متفاوت از سایر آجرها است چرا که بدون روکش و اندودکاری در نما ساختمان به کار برده می‌شود و جذابیتی ماندگار پدید می‌آورد. البته فراموش نشود که شرط اساسی در این امر انتخاب نمونه باکیفیت آن است. چرا که باید در برابر آب، رطوبت و تغییرات دما بسیار مقاوم باشد و بتواند جذابیت ظاهری نما ساختمان را برای سال‌های طولانی محفوظ نگه دارد.

اصطلاح نسوز بودن در آجر نسوز نما اشاره به دو مورد دارد:

  1. تحمل دمای تا 1280 درجه ساتیگراد بدون از دست دادن خواص فیزیکی و شیمیایی آن
  2. وجود خاک نسوز در آن

آجر نسوز نما نسبت به سایر آجرها وزن کمتر و نصب ساده‌تری دارد و نکته ویژه آن این است که با اقلیم‌های متفاوت ایران از سازگاری بالایی برخوردار است.

انواع آجر نسوز نما در مجموعه بزرگ آذرخشویژگی‌های خاص و منحصر به فرد آجر نسوز نما، آن را به یکی از محبوب‌ترین آجرها تبدیل کرده است. در زیر با برخی از آنها آشنا شویم.

  • ظاهری زیبا و متفاوت
  • مقاومت بالا در برابر حرارت
  • طیف رنگی مختلف و طرح‌های متنوع
  • استحکام بالا در برابر ضربه و خراشیدگی
  • عایق صوتی و حرارتی
  • ثبات رنگی بالا در برابر پدیده‌های طبیعی
  • مقاومت در برابر شوره و سفیدک
  • به نسبت آجرهای رسی بسیار سبک
  • جذب آب پایین
  • همخوانی با معماری اصیل ایرانی
  • دوستدار محیط زیست
  • ماندگار و مداوم

در مجموعه بزرگ آجر نسوز نما آذرخش با به کار بردن مواد معدنی خاص با مقاومت بالا، محصولات متنوع آجر نسوز کف، آجر مدرن، آجر پلاک، آجر رستیک، آجر دکوراتیو و صخره‌ای با تکنولوژی روز دنیا در طرح، رنگ و ابعاد مختلف تولید می‌شود. جهت خرید این محصولات با کارشناسان ما تماس بگیرید تا تجربه خریدی لذت‌بخش را برای خود رقم بزنید.

جمع‌بندی

انواع آجر به شرح زیر و ویژگی‌ها و کاربردهای خاص هر کدام را در این مطلب خواندیم و با تفاوت‌های آنها با یکدیگر آشنا شدیم.

  • آجر لعابی
  • آجر فشاری
  • آجر ماشینی
  • آجر ماسه آهکی
  • آجر سفالی یا ایتال
  • آجر قزاقی
  • آجر جوش
  • آجر نسوز نما

همان‌طور که بیان شد تنوع در طرح و رنگ و ابعاد و کاربرد به حدی متنوع است که برای هر سلیقه و با هر سبک و سیاقی آجر متناسب با آن وجود دارد. شما تجربه استفاده از کدام آجر را دارید؟

تعداد بازدید : 50 بازدید
تاریخ : 1400/06/17
شماره مطلب : 6689
Share it

محصولات مرتبط

محصولات مرتبط

پرسش و پاسخ تکمیلی

نظرتان برای ما مهم است آن را با ما در میان بگذارید