مشخصات فنی ساختمان توسعه و تجهیز مدارس- قسمت اول

دسته :
مشخصات فنی ساختمان توسعه و تجهیز مدارس

در کلیه مراحل اجرایی کار، نقشه و مشخصات فنی و اجرایی پروژه ها، بخشنامه ها و نشریات منتشره و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، ملاک عمل بوده و پیمانکار موظف به اجرای دقیق آن ها مـی باشد.

در ادامه مختصری از ضوابط طرح و اجرای سازه های بتنی و فلزی آورده شده است.

ستونها

مقاطع ستون از نظر ابعاد
طبق بند 1-4-19-9 مبحث نهم، لاغری ستون به عدد 50 محدود می گردد. طبق همین بند و جدول 3-19-9 مبحث نهم، حداقل ابعاد باید رعایت شود. به عنـوان مثـال، در مورد ساختمان های عمومی مثل مدرسه، کوچکترین بعد مقطع ستون، به 35 سانتی متر محـدود مـی شود.

ضوابط ویژه برای طراحی ابعاد ستون ها در برابر زلزله به شرح زیر می باشد :
سازه های با شکل پذیری متوسط، طبق بند 1-2-3-20-9 مبحث نهم، موارد زیر در مورد ابعاد ستون باید رعایت شود:

• عرض مقطع، نباید کمتر از سه دهم بعد دیگر آن و نباید کمتر از 250 میلی متر باشد.
• نسبت طول آزاد ستون به عرض مقطع آن، نباید بیشتر از 25 باشد.

سازه های با شکل پذیری زیاد، طبق بند 1-1-2-4-20-9 برای این اعضا محدودیت های هندسی زیر باید رعایت شوند:

• عرض مقطع، نباید کمتر از چهار دهم بعد دیگر آن و نباید کمتر از 300 میلی متر باشد.
• نسبت طول آزاد عضو به عرض مقطع آن، در اعضایی که زیر اثر لنگرهای خمشی موجـود در دو انتها در دو جهت خم می شوند، نباید بـیش از 16 و در اعـضای طـره ای نبایـد بیـشتر از 10 باشد.

نکته: با توجه به اینکه Ldh طول گیرایی میلگردهای قلابدار در کشش داخل ستون ادامه پیدا مـی کنـد، تعیین کننده بعد ستون می باشد و بهتر است از ابتدا با در نظر گرفتن نمره آرماتور مورد استفاده در تیرهـا، ابعاد ستون ها تعیین شود و یا پس از تعیین آرماتور تیرها، ابعاد ستون ها مجدد کنترل شود. به عنوان مثال برای تیر 40*40 با آرماتور 18و پوشش بتن 5 سانتی متر، برای تیر و ستون با fy =4000 و fc=250مقدار  Ldh با فرض مقادیر (β , λبرابر یک) k=0,7 برابر مقدار 28 سانتی متر می شود که بـا در نظر گرفتن پوشش بتن لازم برای ستون، حداقل بعد ستون باید 33 سانتی متر در نظر گرفته شود.

مقاطع ستون از نظر آرماتور

• در تعریف مقاطع ستون، با توجه به بند 1-4-19-9 مبحث نهم مقـررات ملـی سـاختمان، بـرای ساختمان های خصوصی بیش از 5 طبقه و ساختمان های عمومی، درصد فولاد، غیر از محل وصله هـا به دو درصد باید محدود شود.

طبق بند 1-1-11-11-9 فاصله آزاد بین هر دو میلگـرد مـوازی واقـع در یـک سـفره، نبایـد از هیچ یک از مقادیر زیر کمتر باشد:

• قطر میلگرد بزرگتر 25 میلی متر 33/1 برابر قطر اسمی بزرگترین سنگدانه بتن

• طبق بند 2-2-2-3-20-9 و 2-2-4-20-9 و 2-1-11-11-9 مبحث نهم، فاصـله محـور تـا محور میلگردهای طولی از یکدیگر، نباید بیشتر از 200 میلی متر باشد.

• طبق بند 4-1-11-11-9 فاصله آزاد بین هر دو میلگرد طولی، در اعضای فـشاری بـا خاموت هـای بسته یا مارپیچ نباید از 5/1 برابر قطر بزرگترین میلگرد و نه از 40 میلیمتر، کمتر باشد.

• طبق بند 1-12-11-9 شیب قسمت مایل میلگردهای خم شده، نسبت به محور ستون، نبایـد از 1 به 6 تجاوز کند. قسمت های فوقانی و تحتانی قسمت مایل، باید موازی با محور ستون باشد.

• ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری متوسط، طبق بند 1-2-2-3-20-9 مبحث نهم، نسبت آرماتور طـولی، نبایـد کمتـر از %1 و بیـشتر از %6 باشد که البته محدودیت حداکثر مقدار آرماتور باید در محل وصله ها نیز رعایت شود.

ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری زیاد
• طبق بند 1-2-2-4-20-9 مبحث نهم، نسبت آرماتور طولی نباید کمتر از %1 و بیـشتر از %6 باشد که البته محدودیت حداکثر مقدار آرماتور باید در محل وصله ها نیز رعایت شود.

• در مورد وصله ستون ها در این حالت علاوه بر ضوابط دیگر ضوابط بندهای 2-2-4-20-9 نیز باید رعایت شود.

مشخصات فنی ساختمان توسعه و تجهیز مدارس

تیرها

مقاطع تیر از نظر ابعاد
ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری متوسط، طبق بند 1-1-1-3-20-9 در اعضای خمشی قاب ها، محدودیت های هندسی زیر باید رعایت شود:

• ارتفاع موثر مقطع، نباید بیشتر از یک چهارم طول دهانه آزاد باشد.

• عرض مقطع نباید کمتر از یک چهارم ارتفاع آن باشد.

• عرض مقطع نباید بیشتر از عرض عضو تکیه گاهی، در صفحه عمود بر محور طولی عضو خمشی، بـه اضـافه سـه چهارم ارتفاع عضو خمشی، در هر طرف عضو تکیه گاهی، بیشتر از عرض عضو تکیه گاهی به اضافه یک چهارم بعد دیگر مقطع عضو تکیه گـاهی، در هـر طرف عضو تکیه گاهی کمتر از 250میلی متر اختیار شود.

• همچنین طبق بند 2-1-1-3-20-9 برون محوری، هر عضو خمشی نسبت به ستونی که با آن قـاب تشکیل می دهد، یعنی فاصله محورهای هندسی دو عضو از یکـدیگر، نبایـد بیـشتر از یـک چهـارم عرض مقطع ستون باشد.

• ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری زیاد، رعایت بندهای 1-1-4-20-9 مبحث نهم، برای این سازه ها الزامی می باشد. توصیه می شود به علت اینکه در مقاطع با ارتفـاع پـایین تر از 35 سـانتیمتر و بـا پوشـش بـیش از 7 سانتیمتر فاصله خاموت ها در بر تیرها ، کمتر از 7 سانتیمتر می شود ، ارتفاع تیرها کمتر از 35 سانتیمتر در نظر گرفته نشود.

مشخصات پوشش بتن کاور حداقل برای تیرها و ستونها

• طبق ضوابط بند 9-3-3-6-9 و جدول 5-6-9 مبحث نهم، مقادیر حداقل ضخامت پوشش بـتن روی میلگردها باید تامین شود. لازم به ذکر می باشد برای تشخیص نوع شرایط محیطی به بنـد 9- 2-3-3-6 همین آیین نامه مراجعه شود.

• علاوه بر موارد ذکر شده در بند بالا، مقدار ضخامت پوشش بتن ذکر شده در بنـد 1-4-19-9 در مورد ستون ها و بند 2-4-19-9 در مورد تیرها از فصل نوزدهم مبحث نهم، مربوط به ضوابط ویـژه طراحی در برابر حریق نیز باید رعایت شود.

آرماتور طولی تیرها

• در مورد محدودیت فاصله گذاری میلگردهای طولی در تیرها طبق بنـد 1-1-11-11-9 حداقل مقادیر برای آرماتورهای طولی تیر باید رعایت شود:
قطر میلگرد بزرگتر
25 میلی متر
1/33 برابر قطر اسمی بزرگترین سنگدانه بتن

• طبق بند 2-1-11-11-9 حداکثر فاصله آرماتورهای طولی 200 میلی متر می باشد.

• در مورد استفاده از چند سفره آرماتور رعایت بند 9-11-9 از مبحث نهم الزامی می باشد.

• در مورد سایر حالت ها، می توان به بند 9-11-9 از مبحث نهم، مراجعه نمود.

• در مورد رعایت طول های مهاری برای آرماتور های طولی در تیرها، رعایت فصل هجـدهم از مبحث نه الزامی می باشد. در این رابطه باید توجه نمود کـه طـول گیرایـی میلگردهـای قلابدار در کشش ldh طبق بند 2-1-2 18-9 برابر می باشد بـا طـول اضـافی مـستقیم میلگرد، از انتهای آزاد میلگرد، تا شروع قلاب به علاوه شعاع قلاب انتهایی آن به عـلاوه قطـر میلگرد، که در هیچ حالت نباید کمتر از d8 و یا 150میلی متر اختیار گردد.

• طول گیرایی مستقیم یک میلگرد در کـشش،Ld طبـق بنـد 1-4-2-18-9 تعیـین می شود، ولی در هر حال کمتر از 300 میلی متر اختیار نشود.

نکته: با توجه به اینکه Ldh داخل ستون ادامه پیدا می کند تعیین کننده بعد ستون می باشد و بهتر است از ابتدا با در نظر گرفتن نمره آرماتور مـورد اسـتفاده در تیرهـا ، ابعـاد سـتون ها تعیین شود و یا پس از تعیین آرماتور تیرها، ابعاد ستون ها مجدد کنترل شود. به عنوان مثال برای تیر 40*40 با آرماتور 20 و پوشش بتن 5 سانتی متر برای تیـر و سـتون با fy =4000 و fc=250 مقدار Ldh بـا فـرض مقـادیر β , λ برابـر یـک و k=0,7 برابر مقدار 28 سانتی متر می شود، که با در نظر گرفتن پوشش بتن لازم برای سـتون حـداقل بعد ستون باید 33 سانتی متر در نظر گرفته شود.

ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری متوسط

• مقدار آرماتور طولی تیرها، طبق بنـد 2-1-3-20-9 در تمـامی مقـاطع عـضو خمـشی نسبت آرماتورها هم در پایین و هم در بـالا نبایـد کمتـر از 1,4/fy و 0,25 √fc/fy و نسبت آرماتور کششی نباید بیشتر از 0.025 اختیار شود.

• طبق بند 2-2-1-3-20-9 در بر تکیه گاه ها عضوهای خمشی و در هر مقطعی که در آن امکان تشکیل مفصل پلاستیک وجود داشته باشد، مقاومت خمشی مثبت نباید از نصف مقاومت خمشی منفی کمتر باشد، همچنین مقاومت خمشی مثبت یا منفی در هر مقطعی در طول عضو، نباید از یک چهارم حداکثر مقاومت خمشی هر یک از دو انتهای عضو کمتر باشد. همچنین طبق بند 3-2-1-3-20-9 مبحث نهم حداقل یک پنجم آرماتور موجود در مقاطع بر تکیه گاه ها، هر انتها که آرماتور بیشتری دارد، باید در سراسـر طـول تیـر در بـالا و پایین ادامه داده شوند.

• ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری زیاد، برای آرماتورهای طولی تیرها در سازه های با شکل پـذیری زیـاد ضـوابط بنـد 2 -1-4-20-9 مبحث نهم باید رعایت شود.

آرماتور برشی تیرها

• حداقل آرماتور برشی اعضای خمشی، بجز موارد ذکر شده در بنـد 2-3-6-12-9 بایـد طبـق بند 3-6-12-9 مقدارbws/fyv ASVmin=0,35 در نظر گرفته شود.

• مطابق ضابطه بند 1-4-6-12-9 فاصله خاموت های بر شی عمود بر محور عضو، نباید بیـشتر از نصف ارتفاع موثر مقطع اختیار شود، ضمن اینکه در مورد خاموت های مایل رعایت بنـد -6-12-9 2-4 الزامی می باشد.

• طبق بند 3-4-6-12-9 در صورتی که نیروی برشی مقاوم VS بیشتر از 0,25√fcbwd باشد حداکثر فواصل داده شده در بند 1-4-6-12- 9و 2-4-6-12-9 باید به نصف تقلیل یابد. توصیه می شود به علت اینکه در ارتفاع های پایین تر از 35 سانتی متر در تیرهای با پوشش بیشتر از 5 سانتی متر، فاصله خاموت ها کمتر از 7 سانتی متر می شود، ارتفاع تیرها کمتـر از 35 سـانتی متر در نظـر گرفته نشود.

مشخصات فنی ساختمان توسعه و تجهیز مدارس

ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری متوسط

طبق بند 4-2-1-3-20-9 در طول قسمت های بحرانی کـه در زیـر مـشخص مـی شـوند بایـد خاموت طبق بند 5-2-1-3-20-9 به کار برده شود، مگر آنکه طراحی برای برش نیاز به آرماتور بیشتری را ایجاب کند:
• در طولی معادل دو برابر ارتفاع مقطع از بر تکیه گاه به سمت وسط دهانه

• در طولی معادل دو برابر ارتفاع مقطع، در هر دو سمت مقطعی که در آن امکان تشکیل مفصل پلاستیک، در اثر تغییر مکان جانبی غیر الاستیکی قاب وجود داشته باشد.

در طولی که در آن برای تامین ظرفیت خمشی مقطع به آرماتور فشاری نیاز باشد، طبق بند 5-2-1-3-20-9 خاموت ها و فواصل آن ها از یکدیگر باید دارای شرایط زیر باشند:

• قطر خاموت ها کمتر از 6 میلی متر نباشد.

• فاصله خاموت ها از یکدیگر بیشتر از مقادیر: یک چهارم ارتفاع موثر مقطع، 8 برابر قطر کوچکترین میلگرد طولی

• فاصله اولین خاموت از بر تکیه گاه بیشتر از 50 میلی متر نباشد.

تذکر: در مورد تیرهایی که به علل مختلف Nu نیروی محـوری در آنهـا بزرگتـر از 0,15 ΦcfcAg باشـد ضوابط مربوط به بند 2-3-20-9 برای سازه های با شکل پذیری متوسط و بند 2-4-20-9 بـرای سـازه های با شکل پذیری زیاد باید رعایت شود.
ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری زیاد برای آرماتورهای عرضی تیرها برای سازه های با شکل پذیری زیاد، ضوابط بنـدهای 3-1-4-20-9 بایـد رعایت شود.

آرماتور عرضی ستونها

• مطابق ضابطه بند 1-4-6-12-9 فاصله خاموت ها از یکدیگر نباید بیشتر از نصف ارتفـاع مـوثر مقطع اختیار شود. ضمن اینکه در مورد خاموت های مایل رعایت بند 2-4-6-12-9 الزامی می باشد.

• همچنین طبق بند 3-4-6-12-9 در صورتی که نیروی برشی مقاوم VS بیـشتر از 0,25√fcbwd باشد حداکثر فواصل داده شده در بند 1-4-6-12-9 و 2-4-6-12-9 باید به نصف تقلیل یابد.

• برای محصور کردن بتن و آرماتورهای طولی طبق بنـد 1-4-19-9، نبایـد فقـط بـه خاموت هـای محیطی اکتفا شود بلکه باید سنجاق ها و خاموت های میانی نیز به طور همزمان در آن ها به کار بـرده شود.

ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری متوسط

طبق بند 3-2-2-3-20-9 در دو انتهای ستون ها بـه طـول L0 بایـد آرمـاتور عرضـی مطابق ضوابط بند 4-2-2-3-20-9 به کار برده شود، مگر اینکه طراحی بـرای بـرش نیاز به آرماتور بیشتری را ایجاب کند. طول، L0 ناحیه بحرانی، کـه از بـر اتـصال بـه اعضای جانبی اندازه گیری می شود نباید کمتر از مقادیر زیر در نظر گرفته شود:

• یک ششم ارتفاع آزاد ستون

• ضلع بزرگتر مقطع مستطیلی شکل ستون یا قطر مقطع دایره ای شکل ستون

• 450 میلیمتر

طبق بند 4-2-2-3-20-9 آرماتور عرضی مورد نیاز در طول L0 باید دارای قطر حداقل 8 میلی متر بوده و فواصل آن ها از یکدیگر در مواردی که به صورت مارپیچ به کـار گرفتـه می شوند از ضابطه بند 4-9-11 تعیین گردد. فواصل آرماتورهای عرضـی در مـواردی که به صورت خاموت به کار می روند باید کمتر از مقادیر زیر در نظر گرفته شود:

• 8 برابر قطر کوچکترین میلگرد طولی

• 24 برابر قطر خاموت ها

• نصف کوچکترین ضلع مقطع ستون

• 250 میلی متر

ضمن اینکه فاصله اولین خاموت از بر اتصال ستون به تیر، نباید بیشتر از نصف مقـادیر فـوق در نظر گرفته شود.
در محل اتصال تیر به ستون در قاب ها باید ضوابط بند 4-3-20-9 رعایت شود.

ضوابط مربوط به سازه های با شکل پذیری زیاد برای آرماتورهای عرضی ستون ها برای سازه های با شکل پذیری زیاد، ضـوابط بنـدهای 3-2-4-20-9 باید رعایت شود.

میلگردهای حرارت و جمع شدگی
طبق ضابطه بند 2-1-4-15-9 نسبت سطح مقطع میلگردهای حرارت و جمع شدگی به کل سطح مقطـع بتن برای دال هایی به ضخامت کمتر یا مساوی 1000 میلی متر نباید از مقادیر زیر کمتر اختیار شود:
0/002 S350 و S300،S220 برای میلگردهای 0018/0، S400 برای میلگردهای 0015/0 S500

نکات مهم
• تا حد امکان از آرماتورهای شماره پایین و با تعداد بیشتر استفاده گردد که در نتیجـه از نظـر اجرایی، خم کردن، تامین چسبندگی بین بتن و آرماتور و تـامین طـول مهـاری، مطلـوب تـر می باشد.

• جهت تامین طول مهاری آرماتورهای تیرها، در محل اتصال به ستون کناری و همچنـین طـول مهاری آرماتورهای ستون ها، در تراز طبقه آخر لازم می باشد ابعـاد مقـاطع و یـا سـایز آرماتورهـا تعدیل گردد، به طوریکه بعد ستون در امتداد تیر و ارتفاع تیـر در طبقـه آخـر از طـول مهـاری میلگرد قلابدار + پوشش کمتر نباشد.

• توصیه می گردد در محل وصله تیرها و ستون های قاب های خمشی متوسـط نیـز، آرماتورگـذاری عرضی ویژه اجرا گردد.

• آرماتورهای انتظار جهت تامین برش اصطکاکی کنترل شود.

• استاندارد مصالح و از آن جمله میلگردهای آجدار رعایت شود. همچنین نبایستی در استفاده از میلگردها، از مقاومت مشخصه به تنش تسلیم میلگردها تعبیر گردد.

سازه های فولادی

• اسکلت فلزی بر اساس نقشه های ابلاغی اجرا می گردد و قبل از شـروع عملیـات جوشـکاری و مونتاژ قطعات، لازم است کلیه نقشه های اجرایی ابلاغ شده توسط کارفرما، بوسیله عوامـل فنـی پیمانکار، مورد مطالعه دقیق قرار گرفته و در صورت مشاهده هرگونه عدم همـاهنگی و یـا سـایر ایرادات، نقشه ها بصورت مکتوب با ارائه راهکار حل مشکل، به کارفرما اعلام گردد.

• نگهداری کلیه مصالح فولادی در محل مناسب و مطابق با استانداردهای انبارداری الزامی می باشد، همچنین استفاده از آهن آلات اسقاطی و مصرف شده قبلی و غیر استاندارد بطور کلی ممنوع مـی باشد.

• شروع هر مرحله عملیات اسکلت فلزی، منوط به انجام تست جوش در مرحله قبلی و تایید نـاظر پروژه می باشد.

• کلیه جوشکاری ها می بایست آزمایش جوش شده و نواقص برطرف گردد و در نهایـت پرداخـت هر آیتم منوط به تایید جوشکاری ساختمان می باشد. پیمانکار موظف می باشد قبـل از انجـام بـتن ریزی هر سقف، تاییدیه جوشکاری آن مرحله را ارائه نماید.

• محل مناسب، جهت در نظر گرفتن خط آزاد خمش از روی سطح دال بتنی و محـل اتمـام جـوش اتصال گاست به تیر و ستون، هرکدام که بحرانی تر باشد، می باشد.

• توصیه می شود ورق با ضخامت کمتر از 6میلی متر استفاده نگردد، همچنین حداقل و حداکثر بعـد جوش مورد استفاده، طبق مبحث دهم مقررات ملی و نشریه 264 تعیین می گردد.

• نسبت عرض به ضخامت لبه آزاد گاست پلیت ها، با اسـتفاده از سـخت کننـده هـایی بـه مقـادیر مشخص شده در نشریه 264 محدود گردد برای، L<=25t fy=2400 kg/cm2

• اتصال کنسول ها تا حد امکان در محل تراز طبقه انجام گردد و حتی الامکان از اتصال K شکل به ستون ها پرهیز گردد.

• با توجه به اینکه پروفیل های ناودانی موجود در بازار عمدتا از نـوع UPA مـی باشـد، لـذا جهـت استفاده از مقاطع UNP نیاز می باشد از تهیه و اجـرای ایـن نـوع پروفیل هـای مهاربنـدی توسـط پیمانکار اطمینان حاصل گردد.

• بر اساس مبحث دهم مقررات ملی ساختمان، استفاده از تیرهای لانـه زنبـوری و مـشابه آن در دهانه های مهاربندی شده مجاز نمی باشد.

مراجع

  • استاندارد 1848 ایران مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی
  • نشریه 1ـ110 معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری مشخـصات فنـی عمـومی و اجرایی تاسیسات برقی کار های ساختمانی
  • مبحث 13 مقررات ملی ساختمان طرح و اجرای تاسیسات برقی ساختمان ها
  • نشریه 132 -2 معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری مقررات و معیارهای طراحی مراکز ورزشی جلد دوم
تعداد بازدید : 611 بازدید
تاریخ : 1397/04/17
شماره مطلب : 2041
Share it
برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

نظرتان برای ما مهم است آن را با ما در میان بگذارید